آلبانی

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Republic of Albania
Republika e Shqipërisë  (language?)
Flag of Albania
Flag
Coat of arms of Albania.svg
Coat of arms
Motto: Ti Shqipëri, më jep nder, më jep emrin Shqipëtar
You Albania, give me honour, give me the name Albanian
Anthem: Himni i Flamurit
"Hymn to the Flag"
یئری خریطه‌ده  آلبانی  (green)in اوروپا  (dark grey)  –  [Legend]
یئری خریطه‌ده  آلبانی  (green)

in اوروپا  (dark grey)  –  [Legend]

Location of Albania
پایتخت
and largest city
Tirana
۴۱°شمالی ۲۰°شرقی / ۴۱°شمالی ۲۰°شرقی / 41; 20
Official languages Albanian[lower-alpha ۱]
اهلیت Albanian
حکومت Unitary parliamentary جومهوریت
Ilir Meta
Edi Rama
قانون قویانلار Kuvendi
Formation
1190
February 1272
1368
2 March 1444
• Proclamation of independence from the عثمانلی ایمپیراتورلوغو
28 November 1912
• Principality of Albania (Recognised)
29 July 1913
• Albanian Republic (1st republic)
31 January 1925
1 September 1928
• People's Republic of Albania (2nd republic)
11 January 1946
28 December 1976
• Republic of Albania (4th republic)
Current constitution
29 April 1991

28 November 1998
ساحه
• جمعی
۲۸٬۷۴۸ کیلومترمربع (۱۱٬۱۰۰ مایل‌مربع) (140th)
• سو (%)
4.7
جمعیت
• January 2017 estimate
2,876,591[۱]
• 2011 census
2,821,977[۲]
• سیخیلیق
۹۸ بر کیلومتر مربع (۲۵۳٫۸ بر مایل مربع) (63rd)
GDP (PPP) 2018 تخمین
• جمعی
$37.923 billion[۳]
• آدام‌باشی
$13,193[۳]
GDP (نومینال) 2018 تخمین
• جمعی
$14.120 billion[۳]
• آدام‌باشی
$4,912[۳]
Gini (2013) 34.5[۴]
medium
HDI (2015) Increase 0.764[۵]
high · 75th
پول بیریمی Lek (ALL)
چاغ‌بؤلگه‌سی CET (UTC+1)
• یای (DST)
CEST (UTC+2)
تاریخ فورمتی dd/mm/yyyy
سوروجولر right
تلفون کودو 355
ایزو ۳۱۶۶ کودو AL
اینترنت کودو .al

آلبانی (آلبانجا: Shqipëria)، رسمی آدی آلبانی جومهوریتی (آلبانجا: Republika e Shqipërisëë،اینگیلیس‌جه: Albania) بالکان یاریم‌آداسیندا یئرلَشن بیراؤلکه‌دیر. قونشولاری قوزئی دن مونتنقرو، قوزئی-دوغودان کوزووو، دوغودادان مقدونیه و گونئی دن یوناندیر. آیریجا اؤلکه‌نین باتی دا آدریاتیک دنیزینه چیخیشی واردیر. آلبانی اوروپابیرلیگی[۶][۷][۸] و ناتویا آدای، قارادنیز ایقتیصادی امکداشلیق و ایسلام کونفرانسی تشکیلاتینا اویه دیر.
آلبانی ، بالکانین ان کیچیک اؤلکه سی دیر . بۇ اؤلکه بالکان ساواشلارینین سونوندا ، عثمانلی امپراتوری سیندن ایریلیب ، باغیمسیز اولدو .[۹]
البانی یوخاری انسانی توسعه شاخص لرینی[۱۰] و نسبتا یوکسک گلیره یییه دیر .[۱۱]

کؤک بیلگیسی ( اتیمولوژی )[دَییشدیر]

آلبانلی لار اؤلکه لرینی اِشچیپِری (Shqipëria) آدلاندیریلار .Shqipëria سوزجوگو بیر-بیریمیزه آنلاماق آنلامیندا دیر .[۱۲][۱۳] بۇ اؤلکه نین اولوسلارآراسی ( بین المللی ) آدی آلبانی یا دا آلبانیا دیر . اورتا یوزایل لر ( قرون وسطی ) ده اؤلکه لرینه آربئری (Arbëri )یا دا آربئنی (Arbëni) اوزلرینه ده ایسه Arbëresh دئییلیردیر[۱۴] .[۱۵] Arbëria نین آنلامی قارتال لار یوردو ، Arbëresh ده ایسه قارتال اوغول لاری دیر .
اسکی یونانجا دا آروانیط[۱۶] ، عربجه ده ارناووط و تورکیه تورکجه سینده ده ایسه آرناؤود ( Arnavut ) ایشله نیر .[۱۷]

اؤتک ( تاریخ )[دَییشدیر]

ایلک چاغ (۴00 ایل دوغومدان اؤنجه)[دَییشدیر]

آلبانلی لارین کؤکو ایلیری اولوسونا قاییدیر . ایلیری لر بیر هیند - اوروپایی ائل اولاراق ، ۲۵00 ایل اونجه بالکان یاریم آداسیندان بۇ بولگه یه کوچدولر .

اورتا چاغ (۷00 ایل دوغومدان سونرا)[دَییشدیر]

آلبانی ۷00 د .سو یاجا بیزانسین یونتیم آلتیندا ایدی . بۇ اؤلکه ۹00 ایل د.سو بولغارتورکلرین طرفیندن اشغال اولوندو .

عثمانلی دؤنمی (۱۹۱۲- ۱۴00)[دَییشدیر]

آلبانی سانجاغی ۱۴۳۱ ده

عثمانلی امپراتوریسی ۱۴۱۵ ده آلبانی نین گونئی ین ، ۱۴۳۱ ده ایسه بۇ اؤلکه نین بوتون قالان بولوم لرینی اله گئچیردیب ، اوزونه باغلی بیر حؤکومت قوردو .[۱۸]

باغیمسیزلیق[دَییشدیر]

آلبانی نین باغیمسیزلیغی ۲۹ July ۱۹۱۳ ده لندن کنفرانسیندا بیلیندیریلدی.[۱۹]

کومونیستی دؤنم (۱۹۹۲- ۱۹۴۴)[دَییشدیر]

سیاست[دَییشدیر]

آلبانی بیر پارلمانی جمهوریت دیر . جمهورباشقانی ۴ ایل اوچون سئچیلیر .

آلبانی ۲00۹ میلادی ایل ده ناتویا قاتیلدی.[۲۰]

قوْشون[دَییشدیر]

ایلیریا ساواش گمیسی

آلبانی نین قوْشونو ایلک کز ( دفعه ) ۱۹۱۲ ده قورولدو . آلبانی نین قوْشونونون سایی ۱۹۸۸ ده 65000[۲۱] ، 2009 دا ایسه 14500 اعلام اولدو .[۲۲]

اداری بیریم لر[دَییشدیر]

آلبانی ۱۲ بولگه ، ۳۶ سانجاق و ۳۷۳ ساجاقچایا ( شهرستان ) (آلبانجا: bashki or komunë) ،بولونور .

آلبانی نین سانجاقلاری نین آدی :

جغرافیا[دَییشدیر]

آلبانی نین ۷0 % داغلیق دیر و ان اوجا یئری کوراب داغی دیر .

بو اؤلکه نین ۴۷۶ کم دنیزسل سینیری واردیر.[۲۳]

ایقتیصاد[دَییشدیر]

آلبانی چوخ اوغورلا ( موفقیت ) سوسیالیست ایقتیصادی دوزگه ( سیستم ) دن بیر آچیق ایقتیصاد دوزگه سینه کوچوبدور.[۲۴] بۇ اؤلکه نین ایقتیصادی رشدی ۲0۱0 دا ۲.۶% و ۲0۱۱ ده ۳.۲% ایدی .[۲۵] بو اؤلکه نین بویوک نفت و دوغال گاز قایناقلاری اولاراق ، گونده ۲۶000 بشکه نفت[۲۶][۲۷] ایله m³ ۳0 گاز تولید ائدیر .[۹]

توْپلوم بیلگیسی[دَییشدیر]

۲0۱۴ - اینجی ایلین تخمین لرینه گوره بۇ اؤلکه نین جمعیتی ۳.0۲0.۲0۹ دور .[۹]

دیل[دَییشدیر]

آلبانی نین رسمی دیلی آلبانجا دیر . اما صربجه ، مقدونیه جه ، بوسنی جا و بولغارجا دا دانیشان واردیر .

نوْم ( دین )[دَییشدیر]

ایکینجی دونیا ساواشینا جا آلبانی دا ۷0% مسلمان، ۲0% دوغو اورتدوکس و ۱0 % ده ایسه روم کاتولیکیواریدی .[۹]

ایندیکی دوروم :

  1. ۵۸.۷۹% مسلمان
  2. ۱۷.0۹% مسیحی
  3. ۲۵.۳۲% باشقا[۲۸]

گؤرۆنتۆلر[دَییشدیر]

قایناق‌لار[دَییشدیر]

  1. 404.
  2. Population and Housing Census 2011. INSTAT (Albanian Institute of Statistics). آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 3 August 2017.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ Report for Selected Countries and Subjects. IMF.
  4. Income Gini coefficient. World Bank. UNDP. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 23 July 2010. یوْخلانیلیب3 July 2015.
  5. Human Development Report 2015. United Nations (2015). یوْخلانیلیب14 December 2015.
  6. http://news.bbc.co.uk/۲/hi/europe/۸0۲۳۱۲۷.stm
  7. "Arnavutluk AB üyeliği için resmen başvurdu" (تورکچه). Referansgazetesi.com. Erişim tarihi: ۲۹-0۴-۲00۹.
  8. "Arnavutluk AB'ye başvurdu" (تورکچه). BBC News. Erişim tarihi: ۲۹-0۴-۲00۹.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ ۹٫۳ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html
  10. http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table۱.pdf
  11. http://data.worldbank.org/country/albania/
  12. Lloshi, Xhevat. "The Albanian Language". United Nations Development Programme. Retrieved ۹ November ۲0۱0.
  13. Kristo Frasheri. History of Albania (A Brief Overview). Tirana, ۱۹۶۴.
  14. http://www.radio-arberesh.eu/
  15. http://www.pinocacozza.it/
  16. Akademia e Shkencave e RPSH. Instituti Gjuhëseisë dhe i Letersisë (۱۹۸۲). "Studime filologjike". Studime filologjike (آلبانجا) (Tirana) (۳۶): ۴۴.
  17. http://www.thefreedictionary.com/Arnaut
  18. http://www.scribd.com/doc/۷۲۱۲۲۱۶۹/۷/Pashko-Vasa
  19. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/۱۲۴۷۲/Albania/۱۲۹۴۵۳/History%۷Cpublisher=Encyclop%C۳%A۶dia%۲0Britannica%۷Caccessdate=۶%۲0January%۲0۲0۱۲
  20. http://news.bbc.co.uk/۲/hi/europe/۷۹۷۷۳۳۲.stm
  21. http://news.bbc.co.uk/۲/hi/europe/۱۹۳۵۶۳0.stm
  22. http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2008/08/21/feature-03
  23. http://aguas.igme.es/igme/publica/tiac-0۲/ALBANIA-I.pdf
  24. http://www.worlddiplomacy.org/Countries/Albania/InfoAlb.html
  25. http://www.imf.org/external/country/alb/index.htm
  26. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/۲۲۴۱rank.html?countryName=Albania&countryCode=al&regionCode=eur&rank=۷۷#al
  27. http://www.newswire.ca/en/story/۱۳۸۳۳0۱/bankers-petroleum-operational-update-for-the-second-quarter-۲0۱۴
  28. http://www.instat.gov.al/media/۱۷۷۳۵۸/njoftim_per_media_-_fjala_e_drejtorit_te_instat_ines_nurja_per_rezultatet_finale_te_census_۲0۱۱.pdf


بیرده باخ[دَییشدیر]

ائشیک باغلانتی لار[دَییشدیر]

جغرافیایی دوروم و قونشو اؤلکه لر
قوزئی دوغو:

کوزووو کوزووو

قوزئی:

مونتنقرو مونتنقرو

قوزئی باتی:

مونتنقرو مونتنقرو

دوغو: مقدونیه مقدونیه Flag of Albania.svg باتی: آدریاتیک دنیزی
گونئی دوغو:

یونان یونان

گونئی:

یونان یونان

گونئی باتی: یونان دنیزی

گؤرونتولر[دَییشدیر]


قایناق خطاسی برچسب <ref> برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="lower-alpha"/> یافت نشد یا </ref> بسته یافت نشد.