آلمان

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن

مختصات: ۵۱° قوزئیده ۹° دوغودا / ۵۱° قوزئیده ۹° دوغودا / 51; 9

آلمان فدراتیو جومهوریتی
Bundesrepublik Deutschland[lower-alpha ۱]
بایراق Coat of arms
ملی مارش: "Einigkeit und Recht und Freiheit"
"Unity and Justice and Freedom" (de facto)
ملی شعار: Deutschlandlied
(اینگیلیسجه: "Song of Germany"‎)
(third verse only)[lower-alpha ۲]
یئری خریطه‌ده  آلمان  (dark green)– in اوروپا  (green & dark grey)– in the اوروپا بیرلیگی  (green)  –  [Legend]
یئری خریطه‌ده  آلمان  (dark green)

– in اوروپا  (green & dark grey)
– in the اوروپا بیرلیگی  (green)  –  [Legend]

پایتخت
and largest city
برلین[a]
رسمی دیل‌(لر) آلمان دیلی[۱][lower-alpha ۳]
ائل‌لر (2012[۲])
دین
  • ۳۳٫۵% دین‌سیز
  • ۲۹٫۵% کاتولیسیزم
  • ۲۷٫۹% اینجیل‌لی کیلیسا
  • ۵% ایسلام
  • ۳٫۳% باشقا مسیحیت
  • ۰٫۸% باشقا دین[۳]
ملیت آلمانلار
حکومت فدرال
پارلمانی سیستم
جومهوریت
 -  جومهور باشقانی Joachim Gauck
 -  کانس آنقلا مرکل
قانون‌قوْیان
 -  Upper house بوندسرات
 -  Lower house بوندستاق
تشکیلات
 -  مقدس روم ۲ فوریه ۹۶۲ 
 -  آلمان کونفدراسیونو ۸ ژوئن ۱۸۱۵ 
 -  آلمان بیرلیشماقی ۱۸ ژانویه ۱۸۷۱ 
 -  ویمار جومهوریتی ۱۱ اوت ۱۹۱۹ 
 -  غربی آلمانیا ۲۳ مئی ۱۹۴۹ 
 -  EEC Foundation[lower-alpha ۴] ۱ ژانویه ۱۹۵۸ 
 -  بیرلیشماق ۳ اوکتبر ۱۹۹۰ 
مساحت
 -  بوتون ۳۵۷٬۱۶۸ km2 (۶۳)
۱۳۷٬۸۴۷ sq mi
جمعیت
 -  ۲۰۱۵ تخمین ۸۲٬۱۷۵٬۷۰۰[۴] (۱۶نجی)
 -  تراکم ۲۲۷/km2 (۵۸)
۵۸۳/sq mi
GDP (PPP) ۲۰۱۵ estimate
 -  Total $۳٫۸۴۲ تریلیون[۵] (۵)
 -  Per capita $۴۷٬۰۳۳[۵] (۲۰)
GDP (nominal) ۲۰۱۵ estimate
 -  Total $۳٫۳۷۱ تریلیون[۵] (۴)
 -  Per capita $۴۱٬۲۶۷[۵] (۲۰)
Gini (۲۰۱۴) negative increase 30.7[۶]
medium
HDI (۲۰۱۴) افزایش 0.916[۷]
very high ·۶
پول بیریمی یورو () (EUR)
چاغ بؤلگه‌سی CET (UTC+1)
 -  یای (DST) CEST (UTC+2)
سۇروش آخیشی ساغ
تلفوْن کوْدو ۴۹
اینترنت اتکی .de و .eu
a. ^  Berlin is the sole constitutional capital and de jure seat of government, but the former provisional capital of the Federal Republic of Germany, Bonn, has the special title of "federal city" (Bundesstadt) and is the primary seat of six ministries; all government ministries have offices in both cities.

آلمان (آلمانجا:Deutschland‎)، (دربارهٔ این پرونده تلفظ ) رسمی آدی: آلمان فدراتیو جومهوریتی (آلمانجا:Bundesrepublik Deutschland‎) باتی آوروپادا یئرلشن دؤولت‌دیر. قوزئی ده قوزئی دنیزی، دانمارک و بالتیک دنیزی، دۇغو‌دا لهیستان و چک جومهوریتی، گونئی‌ده اوتریش و سوئیس، باتی ده ایسه فرانسه، لوکزامبورق، بلژیک و هولند ایله همسرحددیر.

آلمان ۱۶ فدرال ایالت‌دن (آلمانجا:Bundesländer‎) عبارت مجلیس‌لی فدرال جومهوریتیدیر. باشکند شهر و اینضیباطی مرکز برلین شهری‌دیر. دؤولت کیمی آلمان ۱۸۷۱-جی ایلده فرانسه -پروس‌ ساواشیندن سوْنرا بیرلشدیریلمیش‌دیر. ایکینجی دونیا ساواشیندن سوْنرا ایکی حیصّه ‌یه بؤلونن اؤلکه، ۱۹۹۰-جو ایلده یئنی‌دن بیرلش‌دی. اوروپا بیرلیگینین یارادیجیلاریندان بیری اوْلان آلمان ۸۱٫۸ میلیون اهالی‌سی ایله آب-ده سای اعتباری‌له بیرینجی یئری تۇتور.

بیرلشمیش میلتلر قورومو (۱۹۷۳)، ناتو (۱۹۵۵)، جی ۸ و جی۴ تشکیلاتلارینین عضوو اوْلان آلمان دۆنیانین اؤنجول دؤولتلریندن بیریدیر. اؤلکه اۆدم حجمینه گؤره دۆنیانین اۆچونجو بؤیوک ایقتصادیاتینا مالیک اوْلماقلا یاناشی امتهه ایخراجاتینا گؤره بیرینجی، ایدخالاتینا گؤره ایسه ایکینجی یئری تۇتور. ۲۰۰۷-جی ایلده هم اوروپا بیرلیگی، هم ده گ۸-ین نؤوبه‌لی رهبرلییی خۆصوصیت لرینی حیاتا کئچیریب. ۱۰۰-جی ایلدن اول جرمن خالق‌لاری جرمانیا اولاراق آدلاندیریلان بؤلگه‌ده یاشامیش‌لار.[۸] ۱۰. عصردن ۱۸۰۶-جی ایله قدر جرمن بؤلگه‌لری موقددس روما ژرمن ایمپراتورلوغونون بیر پارچاسی اوْلدو. ۱۶. عصر بویونجا شیمال آلمان بؤلگه‌لری، تئستانت ایصلاحاتیندان مرکزی اوْلدو. ژرمن خالقی ایلک اولاراق ۱۸۷۱-جی ایلده فرانسا-پروسسییا موحاریبه‌سی اسناسیندا خالق-دؤولت حالینا گلدی. ایکی. دونیا دؤیوشو سوْنراسیندا، ۱۹۴۹-جو ایلد، آلمان دؤیوشو قازانان دؤولت‌لر طرفیندن ایکی دؤولته بؤلوندو. بۇ ایکی دؤولت ۱۹۹۰-جی ایل‌ده بیرلشدی‌لر. غرب آلمان داها سوْنرا آدی آوروپا بیرلیگی آوروپا بیرلیگی‌نین ۱۹۵۷دئکی قوروجو عوضولریندن بیری. بیرلشمک‌له شرقی آلمان دا ۱۹۹۳-جو ایل‌ده بۇ بیرلیگه عوضو اوْلموشدور. آلمان شئنگئن بؤلگه‌سی‌نین بیر پارچاسی و آوروپا اورتاق پول واحیدی آورویو ۲۰۰۲-جی ایلده قبول ائتمیش وضعییت‌ده‌دیر.

آلمان بیر فدرال پارلمانتر رئسپوبلیکادیر. اون آلتی اوستان‌دن عیبارت‌دیر (بوندئسلاندئر Bundesländer). باشکندی و ان بؤیوک شهری برلین‌دیر. آلمان بیرلشمیش میلت‌لر تشکیلاتینا، ناتو-یا، G8ه عوضوودور و کیوتو پروتوکولونون ایمضالامیش‌دیر. آلمان ۲۰۰۷-جی ایله گؤر، عومومی داخیلی محصول (فارسجا: تولید ناخالص داخلی‎) گؤره دونیانین ۳. بؤیوک ایقتیصادیاتی و ان چوْخ ایخراجات رئال‌لاشدیران اؤلکه‌سی‌دیر. اؤلکه دونیادا اینکیشاف اوچون ان چوْخ هدیهده بونونان ایکینجی اؤلکه مؤوقع‌سینده‌دیر.[۹] بونا قارشی اؤلک، حربی خرجله‌مه بودجه‌سی اولاراق 6. سیرادادیر.[۱۰] اؤلکه، ایجتیماعی تهلوکه‌سیزلیک سیستمی‌یله یوکسک حیات سَوییه‌سینه مالیک‌دیر. آلمان، آوروپا مساله‌لرینده یوکسک اؤلکه اهالیسی و ایقتیصادی گئلیشمیشلیغی‌یله دونیا سَوییه‌سینده کیلیدی رول اویناماقدادیر.[۱۱] آلمان بیر چوْخ علم وتکنولوژی ساحه‌سینده لیدر وضعییت‌ده اولاراق قبول ائدیلمیشدیر.[۱۲]

تاریخ[دَییشدیر]

آلمان قبیله‌لری[دَییشدیر]

آلمان قبیله‌لری‌نین یاییلماسی

آلمان قبیله‌لری‌نین، تونچ چاغیندا و یا دمیر چاغی‌نین درحال اولینده اورتایا چیخدیغی تخمین ائدیلیر. م.اؤ ۱. عصرده، گونئی اسکاندیناوییا و قوزئی آلماندان گلن قبیله‌لر، جنوبا، شرقه و قربه یاییلاراق کلت‌لرله، گالیالی‌لارلا، ایسلاولارلا، بالتیک قبیله‌لری‌یله و ایران خالق‌لاری ایله علاقه‌یه گیردیلر. ائرکن ژرمن تاریخی حاقیندا بیلینن‌لر، روما ایمپراتورلوغو زامانینداکی معلومات‌لارلا محدوددور.[۱۳]

آوگوستوس رهبرلیگینده‌ کیروما ایمپراتورلوغو زامانیندا، رومالی گئنئرال جئرمانیایا هوجوم‌لارا باشلادی. ژرمن قبیله‌لری بۇ سیرادا دؤیوش تاکتیکالارینی اؤیرندیلر. بۇ اسنادا شخصییت‌لرینی موحافیظ‌ه ائتمه‌گی باجاردیلار. ۹-جی ایل‌ده، طرفیندن ایداره اوْلونان روما لئژیونو، چئروسکئرلئرین لیدئری طرفیندن واروس دؤیوشونده مغلوب اوْلدو. بئلج، تونا و رئن چای‌لاری آراسیندا سرحدلرینه قدر گئنیشلندی. ۱۰۰ اطرافیندا طلب، تاجیتوسون ژرمن‌لر اوزرینده یازدیغی اثره گؤر، ژرمن قبیله‌لری بۇ گونون موعاصیر یوردلار تونا و رئن چایی آراسینداکی بؤلگه‌یه یئرلشدیلر. ۳. عصر اطرافیندا بیر نئچه بؤیوک ژرمن قبیله‌سی اورتایا چیخدی. آلامان‌لار، فرانک‌لار، ساکسون‌لار، فریزلر، جهاتتی‌لر، سیجامبری‌لر بۇنلاردان بعضی‌لری. ۲۶۰ اطرافیندا، ژرمن خالق‌لاری، تونانی کئچیب روما ایداره‌سینده‌کی ساحه‌لره گیرمه‌یه باشلادیلار.[۱۴]

روما آلمان ایمپراتورلوغو (۹۶۲-۱۸۰۶)[دَییشدیر]

اورتا عصرلر بؤلونموش دوولت‌چیک‌لرینی شارلمان بیر آرایا گتیردی.[۱۵] ۲۵ دئکابر ۸۰۰-دن واتیکان‌دا کرال‌لیق تاجینی گئیه‌رک کارولئنژ ایمپراتورلوغونو قوردو.[۱۶] ۸۴۳-جی ایله گلیندیگینده بۇ دؤولت اوچ پارچایا آیریلدی و دهییشیک‌لیک‌لره اوغرایاراق وارلیغینی ۱۸۰۶-جی ایله قدر داوام ائتدیردی . دؤولت، ائیدئر چاییندان آرالیق دنیزینه قدر یاییلدی. دؤولت، موقددس روما ایمپراتورلوغو اولاراق بیلینسه‌ده، ۱۴۴۸-جی ایل‌ده اعتیبارن رسمی اولاراق آلمان خالقی‌نین موقددس روما ایمپراتورلوغو (ساجروم رومانوم ایمپئریوم ناتیونیس گئرمانیج) اولاراق خاطیرلانمیش‌دیر.[۱۷]

اوتتو خاندانی (۹۱۹-۱۰۲۴) دؤوروند، ۹۶۲-جی ایل‌ده؛ لورراینه، ساکسونییا، فرانجونیا، سوابییا، تهورینگئن و باویئرا دوک‌لوک‌لری بیرلشدیریلدی و آلمان کرالینا موقددس روما ژرمن ایمپراتورو اولاراق تاج گئیدیریلدی.[۱۸] موقددس روما ژرمن ایمپراتورلوغو، سالیان سولاله‌سی‌نین (۱۰۲۴-۱۱۲۵ ) یؤنتیمینده‌ایکن قوزئی ایتالییانی و بورگونیایی اله کئچیردی. بونا قارشی ایمپراتورلار، باشا کئچمه مؤوضوع‌سوندا چکیشمه‌لره گیرینجه گوج‌لرینی ایتیردیلر.[۱۹] هوهئنستاوفئن خاندانی‌نین (۱۱۳۸-۱۲۵۴) رهبرلیگی آلتیندا، آلمان شاهزاده‌لری، جنوب و شرقده‌کیسلاویان توْرپاق‌لارینداکی تاثیرلرینی آرتیردیلار. بورا یئرلشن آلمان ایممیقرانت‌لار خانسا بیرلیگینی قوراراق تیجارت‌ده اینکیشاف و او گونون آوروپاسینا گؤر، اوْلدوقجا زنگین وضعییته گلدیلر.[۲۰]

ایمپیراتورلوق‌دان شاهزاده سئچیمی تشکیلاتی (۱۳۴۱ پارشومئنی)

۱۳۵۶دا اعلان ائدیلن فرمان‌لا حؤکمدارلیق سئچیمی ایله علاقه‌دار بیر سیرا ده‌ییشیک‌لیک‌لر ائدیلدی. بونا گؤره کرالی، باشپیسکوپوسلوکلاردان و تاثیرلی اوستان‌لرده‌کی شاهزاده‌لرین ایشتیراکی ایله عیبارت اوْلان یئددی نفرلیک بیر هئیت سئچه‌جک‌دی.[۲۱] ۱۵. عصردن اعتیبارن، کرال یالنیز هابسبورگ خاندانینا عوضو کس‌لردن اوْلموشدور.

۱۵۱۷-جی مارتین لوتئر وظیفه‌سینی سوءایستیفاده ائدن روما کاتولیک کیلسه‌سینه قارشی ۹۵ مادده‌لیک بیر بیان‌نامه حاضیرلایاراق پروتئستانت ایصلاحاتی‌نین باشلاتدی. ۱۵۳۰دان سوْنرا، لوتئرجیلیک کاتولیک کیلسه‌سیندن آیریلدی و بیر چوْخ آلمان اوستانینده رسمی دین قبول ائدیلدی. بونون اوزرینه، آلمان اؤلکه‌سی‌نی خاراب ائدن اوتوز ایل دؤیوش‌لری (۱۶۱۸-۱۶۴۸) باشلادی.[۲۲] آلمان اوستان‌لرینده‌کی اهالی تخمینن% ۳۰ نیسبتینده آزالدی.[۲۳] ۱۶۴۸ده ایمضالانان وئستفالیا آندلاشماسی بۇ دین دؤیوشونو بیتیردی. دؤیوشون سوْنوندا کرال‌لیق، بیر چوْخ موستقیل اوستانه آیریلدی. ۱۷۴۰دا سوْنرا، آوسترییادا حؤکم سورن هابسبورگ خاندانی و پروسیا دؤولتی، آلمان اوستان‌لری‌نی اؤز یانلارینا چکیب اؤلکه‌یه تامامی‌له حؤکم ائتمه‌یه چالیشدیلار. موقددس روما ژرمن ایمپراتورلوغو ۱۸۰۶-جی ایل‌ده ناپولئون موحاریبه‌لری زامانی تامامی‌له ییخیلدی.[۲۴]

برپا و قییام (۱۸۱۴-۱۸۷۱)[دَییشدیر]

فرانکفورت مجلیسی ,۱۸۴۸

ناپولیون بوناپارتین تاخت‌دان دوشمه‌سیندن سوْنرا ۱۸۱۴-جی ایل‌ده توپلانان وییانا کونقرئسینده آلینان قرارلارلا آلمان کونفئدئراسییاسی آدی آلتیندا ۳۹ دنه موستقیل آلمان اوستانی قورولدو. بۇ کونفئدئراسییاسی لیدئرلیگینه آوسترییا-ماجاریستان ایمپراتورلوغو سئچیلدی. ویانا کونقرئسینه رئاکسییا اولاراق آوروپانین موختلیف اؤلکه‌لرینده قییام‌لار چیخدی. خوصوصی‌له آلماندا علم و فلسفه‌ده گؤرولن اینکیشاف و لیبئرالیزم آخینی خالق‌لارین حاق‌لاری‌نی زنگینده اساس فاکتور اوْلدو. بۇ مودت‌ده آلمان خالقی‌نین اکثرییتی فرانسیز اینقیلابی‌نین و میللیت‌چیلیک آخینیندان تاثیرلندیلر. خالق، میللی بیرلیگین تامین ائدیلمه‌سینی ایسته‌ییردی. سئچیلن قوروجو مجلیس، ۱۳ مای ۱۸۴۸ده فرانکفورت‌دا بیر کونستیتوسییا حاضیرلاماق اوچون توپلاندی. ۲۸ مارت ۱۸۴۹دا کونستیتوسییا قبول ائدیلدی. بۇ حرکتی تمثیل ائدن قارا، قیرمیزی و قیزیل ساریسی رنگ‌لر داها سوْنرا آلمان بایراغینا رنگ وئرمیشدیر.[۲۵]

۱۸۴۸ اینقیلاب‌لاری نتیجه‌سینده فرانسادا جومهوریت اعلان ائدیلدی. بۇ حرکتین موفقیته چاتماسی اوزرینه آلمان اینتئللئکتوال‌لار و خالق دا قییام باشلاتدیلار.[۲۶] باشلانغیجدا حؤکمدارلار طلب ائدیلن لیبئرال حوقوق‌لاری تصدیق‌له‌دی. پروسیا کرالی دؤرد. فریئدریجه ویلهئلمه بیر سیرا حوقوق‌لاری آلینمیش شکیلده کرال‌لیق تکلیف ائدیلدی. لاکین او، بونو ردد ائتدی. چونکی قبول ائتسه‌یدی، تاجی تانری‌نین عینایت‌ینه دئییل، مجلیسین حوضوروندا گئیه‌جک و مجلیسه باغلی اولاجاقدی.[۲۷] اؤلوموندن سوْنرا یئرینه بیر.ویلهئلم کئچدی. ۱۸۶۲-جی ایل‌ده، باش ناظیر اوتتو وون بیسمارجکی تعیین ائتدی. بیسمارک دانیمارکایلا ۱۸۴۶-جی ایل‌ده ائدیلن دؤیوشده بیر قیسیم یئرلری اله کئچیردی. ائرته‌سی ایل ائدیلن دؤیوش‌لرده آوسترییا (اتریش) اوردوسونو مغلوب ائده‌رک قوزئی آلمان کونفئدئراسیونونو قوردو. آوسترییا بۇ کونفئدئراسییاسی خاریجینده بوراخیلدی.

آلمان ایمپاراتورلوغو (۱۸۷۱–۱۹۱۸)[دَییشدیر]

Versailles'da Alman İmparatorluğu'nun kurulması,1871. Bismarck ortadaki beyaz üniformalı

برلین میللی تمل‌لره سؤیکنن موعاصیر آلمان ائدیلن راضیلاشمالار ۱۸۷۱-جی ایل‌ده قورولدو. اؤلکه‌نین قوروجوسو پروسیا کرال‌لیغی‌یدی. فرانسا-پروسسییا موحاریبه سیندن سوْنرا، ۱۸ یانوار ۱۸۷۱-جی ایل‌ده وئرسایللئسدا آلینان قرارلاردا ایمپیراتورلوق اعلان ائدیلدی.[۲۸] ایمپراتورلوغا هوهئنزوللئرن خاندانی حؤکم ائتدی. پایتاخت بئرلین ائدیلدی. ایمپیراتورلوق بوتون داغینیق آلمان دوولت‌چیک‌لرینی ایچینه آلیناراق قورولدو لاکین آوسترییا بۇ بیرلیگین خاریجینده بوراخیلدی. اؤلکه ۱۸۸۴ده اعتیبارن آوروپا خاریجینده موستملکه‌لر قورماغا باشلادی [۲۹].

ایمپراتورلوغون اینشاسی اثناسیندا تاختدا اوْلان بیر ویللیام خاریجی سییاستده آلماننی دیگر بؤیوک دؤولت‌لر کیمی گوج‌لو و اعتیبارلی بیر وضعییته گتیرمک اوچون مشغول اوْلموشدور. فرانسادان دیپلوماتیک اولاراق اوزاق دورولمایا چالیشیلمیش، دؤیوشدن کاچینیلمیشتیر. ایکی. ویلهئلم دؤورونده، آلمان، دیگر آوروپا گوج‌لری کیمی ایمپئریال بیر سییاست ایزله‌میش و زامان-زامان موستملکه‌لری مؤوضوع‌سوندا قونشو دؤولت‌لرله ضیدییت‌لرین گیرمیشدیر. بو، بیر سیرا دوستلوق‌لاری زده‌له‌میش و آلمانیا قارشی فرانسا، بیرلشمیش کرال‌لیق و روسیه ایمپراتورلوغو بیر راضیلاشما ایمضالایاراق قوطب مئیدانا گتیرمیشدیر. آلمان ایسه یالنیز آوسترییا-ماجاریستان ایمپراتورلوغو ایله ایتتیفاق قورابیلمیش‌دیر.[۳۰]

آلمانین ایمپئریال سییاستی اؤلکه خاریجینه داشمیش و دؤولت دیگر آوروپا گوج‌لری کیمی آفریقانین پایلاشماسینا قاتیلمیشدیر. بئرلین کونفرانسیندا بۇ قیطعه آوروپا گوج‌لرینه پای ائدیلمیش‌دیر. آلمانین پایینا آلمان شرق آفریقاسی، آلمان قوزئی-قربی آفریقاسی، توقو و کامئرون دوشدو. بؤیوک گوج‌لر آراسی آفریقادا اوْلان بۇ موباریزه بیر. دونیا دؤیوشونون سبب‌لریندن بیری اولاجاقدی [۳۱].

۲۸ اییون ۱۹۱۴د، سارایئوودا آوسترییا-ماجاریستان ایمپراتورلوغو شاهزاده‌سی ائرسه-هئرسوق فرانس فئردیناند سوءقصد تشکیل ائدیلمه‌سی بیر. دونیا دؤیوشونو باشلاتدی. آلمانین آرالاریندا اوْلدوغو ایتتیفاق دؤولت‌لری، اعتیلاف دؤولت‌لری‌نه قارشی ۴ ایل داوام ائدن دؤیوش‌لر نتیجه‌سینده مووففقیت‌سیز اوْلدو. آلماندا نویابر ۱۹۱۸-جی ایلده قییام یاشاندی و ایمپراتور ایکی. ویلهئلم، تاخت‌دان ایمتیناع ائتمک مجبوریتینده قالدی. ۱۱ نویابردا آتش‌کس اعلان ائدیلدی. ۲۸ اییون ۱۹۱۹دا وئرسایللئس باریش آندلاشماسی ایمضالاندی. لاکین موقاویله شرط‌لری آلماننی آلچالدیجی تاپیلدی، بۇ وضعیت اؤلکه‌ده میللیتچیلیگی آرتیردی و خالق یاواش-یاواش ناسیزم آخینی اطرافیندا بیرلشمه‌یه باشلادی.[۳۲]

وئیمار جوموریتی (۱۹۱۹-۱۹۳۳)[دَییشدیر]

جومهورباشقانی پاول فن هیندنبورق

موفقیت‌لی کئچن نویابر ۱۹۱۸ قییامی‌نین سوْنرا جومهوریت ائلان ائدیلدی. دؤولت باشچی‌سی فریئدریجه ائبئرت طرفیندن ۱۱ آوقوست ۱۹۱۹دا قورولوشو اعلان ائدیلن دؤولت، آدینی میللی مجلیسین یئنی کونستیتوسییانی یاراتماق اوچون توپلاندیغی وئیمار شهریندن آلیر. داها اول روسا لوخئمبورگ و کارل لیئبکنئجهت ۱۹۱۸-جی ایل‌ده آلمان کومونیست پارتییاسینی قورموشدولار. بونون خاریجینده آلمان ایشچی پارتییاسی ایسه یانوار ۱۹۱۹-جو ایلده قورولدو. پارتییا داها سوْنرا آدینی ناسیونال سوسیالیست آلمان ایشچی پارتییاسینا دؤنوشدورجک‌دی.

بؤیوک بوحران (۱۹۲۹-اونجو ایلده یارانان بویوک ایقتیصادی بوحران)، وئرسایللئس آندلاشماسی طرفیندن دیکته ائدیلن آغیر صولح شرط‌لریندن و اوزون بیر سیلسیله قئیری-ثابیت حؤکومت‌لردن ضرر گؤرن آلمانداکی سیاسی کوتله‌لر، سیاسی سیستم‌لری اوْلان مجلیس سیستمله اؤزلرینی داها آز قایناشدیرماق باشلامیش‌لار. مشهور بیر ساغچی (مونارشیست، völkisch، و نازی) Dolchstoßlegende یئنی آلمانین بیر دونیا دؤیوشونو حربی مغلوبیت سببی‌یله دئییل ده آلمان اینقیلابی سببی‌یله ایتیردیگینی ایدیعا ائدن بیر سیاسی میت بۇ وضعیتی داها دا پیس‌لش‌دیرمیش‌دی. دیگر طرف‌دن، رادیکال سولچو کومونیست‌لر، مثلا ایسپارتاکوس بیرلیگی، "کاپیتالیست رهبرلیگی" اولاراق گؤردوکلری سیستمی بیر راتئرئپوبلیک قورماق مقصدی‌یله ییخماق ایسته‌ییردیلر [۳۳].

بیر چوْخ پارتییا طرفیندن یاری حربی (پارامیلیتئر) گوج‌لر قورولموشدو و سیاسی سبب‌لرله مین‌لرله جینایت ایشلنمیشدی. پارامیلیتئر گوج‌لر سئچیجی‌لرین گؤزونو قورخوتماق‌دا و اونسوز دا یوکسک ایش‌سیزلیک سَوییه‌سی و یوخسوللوق‌دان دؤیوشن اوْلان خالق‌دا شیددت و نیفرت توخوم‌لاری اکمک‌ده‌ایدی‌لر. بیر سیلسیله مووففقیت‌سیز کابینئتده سوْنرا، جومهوریت باشچیسی پاول وون هیندئنبورگ، هم چوْخ آلتئرناتیو گؤرمه‌مه‌سیندن هم‌ده ساغچی دانیشمالاری‌نین تضییقی سببی‌ایله، ۳۰ یانوار ۱۹۳۳ده آدولف هیتلئری آلمان کانسلئری اولاراق آتامیش‌دیر.[۳۳]

اوچونجو ایمپیراتورلوق (۱۹۳۳-۱۹۴۵)[دَییشدیر]

آدولف هیتلئر, اوچونجو ایمپاراطورلوغون صدراعظمی (۱۹۳۳).

فئورال ۱۹۳۳د، آلمان مجلیسی اوتاچکیلدی. صاباحی‌سی گون بعضی تمل دئموکراتیک حوقوق‌لار حذف اوْلوندو. هیتلئر، بوتون قانون‌وئریجیلیک و ایجرا صلاحییت‌لرینی اؤزونده ییغدی. بونونلا علاقه‌دار قرار مجلیسده آلینارکن آلمان ایجتیماعی دئموکرات پارتییاسی لاییحه‌نین قارشیسیندا دایاندی، لاکین کومونیست‌لرین مجلیس‌ده‌کی۸۱ کورسوسو، بۇ قرارین چیخماسینا مانیعه اولا بیلمه‌دی.[۳۴] یئنه کونستیتوسییادا ائدیلن بیر سیرا ده‌ییشیک‌لیک‌لر اؤلکه‌ده تک پارتییا رئژیمینین اورتایا چیخماسینی تامین ائتدی. صنایع ساحه‌سینه سهمیه قویولدو. بئله‌جه صنایع یالنیز کیفایت قدر اساس احتییاج مادده‌سی چیخاراجاق، بونون خاریجینده بوتون ایستئحصال گوجونو سیلاح صنایع‌اینده حرکت وئریلدی.[۳۵] ۱۹۳۶-جی ایل‌ده آلمان بیرلیک‌لری وئرسایللئس سازیشینه گؤره سیلاح‌سیز بؤلگه اوْلان رئن-روهئر بؤلگه‌سینه گیردیلر. اینگیلتره باش ناظیری نئویللئ چامبئرلاین‌ین (Neville Chamberlain) حادیثه‌نی یاتیرماق سییاستینین قئیری-کافی اوْلدوغو گؤرولدو. بوندان جسارت ائدن هیتلئر ۱۹۳۸-جی ایل‌ده اعتیبارن یاییلما سییاستینی تطبیقه باشلادی. ایکی جبهه‌ده بیردن دؤیوشمک‌دن چکینن هیتلئر، سووئت‌لر بیرلیگی ایله، داها سوْنرا اؤزونون پوزاجاغی، مولوتوو-ریببئنتروپ سالدیرمازلیک پاکتی (پئیمانی) ایمضالادی.

۱۹۳۹دا، میلتچیلیگین حددیندن آرتیغا قاچماسی نتیجه‌سی آلمان، پولشانی، ایلدیریم دؤیوشو تاکتیغییله ایشغال ائتدی. بونو ایزله‌ین ایکی گونده بریتانییا و فرانسه دؤیوش دئکلاراسیون‌لار نشر آلمانیا دؤیوش اعلان ائتدیلر. بو، ایکینجی دونیا موحاریبه‌سی‌نین باشلاماسی معناسینی وئریردی. آلمان چوْخ آردیجیل بیر شکیلده آوروپانین اهمییت‌لی بیر قیسیمینی دیرک یا دا بیلواسیطه یولدان نظارت ائتمه‌گی باجاردی.

۲۲ اییول ۱۹۴۱-جی ایل‌ده، هیتلئر، سووئت‌لر بیرلیگی ایله ائدیلن پاکتی (پئیمانی) تک طرفلی لغو ائتدی، شرق جبهه‌سینی آچدی و بارباروسسا هارئکاتینی باشلاتدی. قیسا بیر موددت سوْنرا یاپونییا ایمپراتورلوغو، بیرلشمیش دؤولت‌لرین پئارل هاربور بازاسینا هوجوم تشکیل ائتدی. آلمان، بیرلشمیش دؤولت‌لرین دؤیوش اعلان ائتدی. آلمان اوردوسوْنون، سووئت‌لر بیرلیگینه قارشی دؤیوش باشلانغیجیندا سورعت‌له اینکیشاف ائتدیردیگی هوجوم‌لار ایستالینگراد دؤیوشوی‌له سوْنا چاتدی. موسکوا یولونو آچماق اوچون ائدیلن بۇ دؤیوشده آلمان اوردولاری مغلوب اوْلدو. آردیندان، آلمان اوردولاری شرق جبهه سیندن گئری چکیلمک مجبوریتینده قالدی. نورماندییا چیخارماسی، دؤیوشون قرب جبهه سینده‌کی دؤنوش نؤقطه‌سی اوْلدو. موتتفیق قوووه‌لری، نورماندییا ساحیل‌لرینه چیخارما ائده‌رک سورعت‌لی بیر شکیلده آلمان حاکیمیتینده‌کی بؤلگه‌لرده ایره‌لی‌له‌دیلر. بو، آلمان اوچون دؤیوشون سونو اوْلدو. 8 مای ۱945-جی ایل‌ده قیرمیزی اوردو، بئرلینی ایداره‌سی آلتینا آلدی.

نازی حؤکومتی، داها سوْنرالاری هولوکوست اولاراق تعیین اوْلوناجاق سوی‌قیریم‌لا، یهودی‌لری، کومونیست‌لر، رومان‌لار، ائشجینسل (هم‌جنس‌گرالار)، یهوه‌نین شاهیدلرین، سیاسی رقیب‌لری‌نی، کئشیش‌لری، الیله اورتادان قالدیرما سییاستی ایزله‌دی. نازی آلمانسی دؤورونده تخمینن اون بیر میلیون آدام هولوکوست‌دا سوی‌قیریم‌ا اوغرادی. بۇنلارین آلتی میلیونو یهودی، اوچ میلیونو پولونیالی‌ایدی. ایکینجی دونیا دؤیوشو و ناسیست سوی‌قیریم‌لاری، آوروپادا تخمینن ۳۵ میلیون اینسانین جانینا مال اوْلدو.[۳۶]

بؤلونمه و بیرلشمه (۱۹۴۵-۱۹۹۰)[دَییشدیر]

۱۹۴۹'دن سوْنرا ایکی آلمان دوولت‌لری‌نه و بولونموش شهییر بئرلینه ایکینجی دونیا ساواشی‌نی قازانان گوج‌لر طرفیندن شکیل وئریلدی. قربی آلمان آمریکا، اینگیلتره و فرانسه ایداره‌ائتمه‌سی آلتیندا، شرقی آلمان ایسه سووئت‌لر ایداره‌چی‌لیک آلتینا وئریلدی.

بو دؤیوش‌ده تخمینن اون میلیون عسگر و آلمان وطنداش اوْلوب-اؤلوموایله نتیجلنمیشدی. اودئر چایی‌نین شرقین‌دکی گئنیش توْرپاق‌لار ایتیریلمیش؛ یئنی سرحدلر خاریجینده قالان باشقا اؤلکه‌لردکی اون بئش میلیون آلمان، بۇ اؤلکه‌لر طرفین‌دن دئپورتاسیا ائدیلمیش؛ بیر چوْخ بؤیوک شهر تخریب اوغرامیشدی. گئرییه قالان میللی بؤلگه و بئرلین، موتتفیق‌لر طرفین‌دن دؤرد عسگری بؤلگه‌یه آیریلمیشدی.

قرب بؤلگه‌لری ایداره ائدن فرانسا، بیرلشمیش کرال‌لیق و آبش بؤلگه‌لرینی بیرلشدیریب، ۲۳ مای ۱۹۴۹-جو ایلده آلمان فدراتیو رئسپوبلیکاسینی (آلمانجا:Bundesrepublik Deutschland‎) قوردولار؛ ۷ اوکتیابر ۱۹۴۹-جو ایلده، سووئت بؤلگه‌سی، دئموکراتیک آلمانیا رئسپوبلیکاسینا (آلمانجا:Deutsche Demokratische Republik‎) چئوریلدی. بون‌لار، "قربی آلمانیا" و "شرق آلمانیا"، و بئرلین‌ین ایکی پارچاسی "قرب بئرلین" و "شرق بئرلین" اولاراق خاطیرلاندی. شرقی آلمانیا، شرق بئرلینی پایتاخت اعلان ائتدی، بونا قارشی‌لیق قرب آلمانیا باشکندینی بون‌و ائتدی.

قرب آلمانیا، فدرال مجلیس رئسپوبلیکاسی اعلان ائتدی و بیرلشمیش دؤولت‌لر، فرانسه و بیرلشمیش کرال‌لیق ایله امکداش‌لیغینا گئده‌رک بازار ایقتیصادیاتینا آغیرلیق وئردی. اؤلکه، ۱۹۵۰-جی ایل‌لرین باشین‌دان اعتبارن سورعتله ایقتیصادی اینکیشاف ایچینه گیردی. قرب آلمانیا، عینی زاماندا ۱۹۵۵-جی ایل‌ده ناتو-یا قاتیلدی؛ ۱۹۵۸-جی ایلده آوروپا بیرلیگی‌نین آلتی قوروجو اؤلکه‌سی آراسیندا ایشتیراک ائتدی [۳۷]

شرقی آلمانیا، وارشاوا (ورشو) پئیمانی ایمضالایاراق سووئت ایتتیفاقی‌نین حربی و سیاسی نظارتی آلتین‌داکی شرقی بلوکو اؤلکه‌لرین‌دن بیری حالینا گلدی. دئموکراتیا حوقوق‌لارینا قارشی، سیاسی گوج یالنیز قاباقدا گلن عضولر (پولیتبورو) (آلمانجا:Politburo‎) طرفین‌دن تشکیل ائدیلدی. گوج‌لری شرقی آلمان دولت تهلوکه‌سیزلیک سازیمانی هئیت طرفین‌دن تامین ائدیلیردی، گئنیش بیر ساحه‌یه یاییلمیش گیزلی خیدمت و حکومت‌دکی سوسیالیست بیرلیک پارتیاسی‌نین بیر چوْخ کانار محلله تشکیلاتی جمعییت‌دکی هر جور فیکری تعقیب ائدیردی. خالقین تمل احتیاج‌لاری چوْخ اوجوز قیمت‌لره دؤولت طرفین‌دن قارشیلانیردی. سووئت‌لر بنزری پلان‌لی ایقتیصادییات قورولدو؛ سوْنرا، شرقی آلمان قارشی‌لیق‌لی ایقتیصادی یاردیم شوراسی‌نین بیر عضوو اوْلدو. اؤلکه‌نین سوسیال پروقرامینی ایضاح ائدن و بونون فایدالاریندان بحث ائدن کومونیست تبلیغاتا باخمایاراق بیر چوْخ وطنداش، قرب‌دکی سیاسی آزادلیق و ایقتیصادی ریفاها حئیران‌لیق دویوردو. بئرلین دیواری، ۱۹۶۱-جی ایل‌ده شرق آلمانیادان، قرب آلمانیایا قاچیش‌لارین قاباغین آلماق اوچون دوزلدیلدی و سویوق دؤیوش‌ون سیموولو اوْلدو.

شرقی و قربی آلمانیا آراسین‌داکی تضییق، باش ناظیر ویللی براندتین اوستپولیتیک سیاستی ایله آزالدی. شرق آلمانیادان، قرب آلمانیایا ائدیلن کؤچ‌لرین آرتیمینا قارشی شرق آلمانیا حوکومتی، سینیرلارداکی کئچید مانیعه‌لرینی یونگول‌لشدیردی و وطنداش‌لاری‌نین قرب آلمانیایا گزینتی‌لرینه ایجازه وئردی. آرتان خالق تضییق‌لری قارشی‌سیندا شرقی آلمان، سرحدلرینی آچدی.ان نهایت، آلمان یئنی‌دن بیرلشمه‌سی، ۳ اوکتیابر ۱۹۹۰دا تامین ائدیلدی. ائدیلن راضی‌لاشمالارلا، بۇ دؤولت‌لری قوران دؤرد بؤیوک گوج حاق‌لاریندان ایمتیناع ائتدی و آلمان تام موستقیل‌لیگینه قوووشدو. بئرلین اؤلکه‌نین رسمی باشکندی اعلان ائدیلدی، بون شهری ایسه بعضی ناظیرلیک‌لرین مرکزی اوْلدو.[۳۸]

Berlin Duvarı, Brandenburg Kapısı'nın önünde. ۱۹۸۹'dan sonra kapı açılmıştır.

بیرلشمه‌دن بری آلمان، ناتو و آوروپا بیرلیگی ایچینده آکتیو رول آلماقدادیر. آلمانیا بالکان‌لارا صولح گوجو گؤندرمیش‌دیر.آیریجا آلمان اوردوسو، افقانیستان موحاربه‌سینده طالیبانین دئوریلمه‌سین‌دن سوْنرا، تهلوکه‌سیزلیگین تامین ائدیلمه‌سی اوچون افقانیستانا گئدن ناتو اوردوسو ایچینده رول اوینامیش‌دیر.[۳۹] بۇ حربی حرکات‌لار چوْخ موباهیسه موذاکیره ائدیلدی، چونکی ایکینجی دونیا دؤیوشون‌دن سوْنرا اؤلکه‌نین یالنیز مودافعه ائتمه آدینا عسگر ساخلاماسی قبول ائدیلمیش، اؤلکه خاریجینه عسگر گؤندرمه‌سی، قانون‌لا مانیعه تؤردیلمیشدی. بونا قارشی مجلیس، صولح گوجو اوچون بونون رئال‌لاش‌دیریلا قبول ائتدی.

جوْغرافییا[دَییشدیر]

Topografik harita.

آلمان سرحدلری ۳۵۷،۰۲۱ کم ² 'لیک بیر ساحه‌نی اؤرتر. بونون ۳۴۹،۲۲۳ کم ² 'سی قورودان، ۷٬۷۹۸ کم ² سی سو قایناق‌لاریندان مئیدانا گلیر. آلمان، ساحه باخیمین‌دان آوروپانین یئددینجی، دونیانین آلتمیش اوچونجو بؤیوک اؤلکه‌سی‌دیر. یئنیله؛ جنوب‌داکی آلپ داغ‌لاریندان، شیمال‌داکی شیمال دنیزینه (Nordsee) و شیمال-قرب‌دکی بالتیک دنیزینه (Ostsee) دوغرو آزالماقدادیر. اؤلکه‌نین ان یوکسک نوقطه‌سی، آلپ‌لار اوزرینده اوْلان ۲.۹۶۲ م یوکسک‌لیک‌دکی زوگسپیتزئ (Zugspitze) نوقطه‌سی‌دیر. اوْرتا آلمان‌داکی آغاچلانمیش مؤوقع‌دکی یایلالار ایله شیمال‌داکی آلچاق سویه‌لی دوزن‌لیک‌لره نقلییات؛ رئن چایی، تونا چایی و ائلبئ چایی [۴۰] کیمی، آوروپانین بعضی اهمییت‌لی بؤیوک چای‌لاری ایله تامین ائدیلیر.

آلمان سرحدلری‌نین هامی‌سینی آوروپا بیرلیگی عضوو اؤلکه‌لرله پایلاشار. اؤلکه‌نین قونشولاری شیمال‌دا دانیمارکا، شرقده پولشا و چئخ رئسپوبلیکاسی، جنوب‌دا آوستریا و سوئیس، قرب‌ده فرانسه و لوکسئمبورق، شیمال-قرب‌دن بئلچیکا و هوللاندیانین.

اوستان‌لر[دَییشدیر]

آلمانیا؛ هر بیری آلت بؤلگه‌لره آیریلمیش جمعی ۱۳ اوستان (Bundesländer) و ۳ آزاد شهر ترکیب‌لی‌دیر.

اوستان مرکزی ساحه (km2) اهالی [۴۱] Nominal GDP billions EUR in 2015[۴۲] Nominal GDP per capita EUR in 2015[۴۲] Nominal GDP per capita USD in 2015[۴۳]
بادن-وورتمبرق اشتوتقارت ۳۵٬۷۵۲ ۱۰٬۸۷۹٬۶۱۸ ۴۶۱ ۴۲٬۸۰۰ ۴۷٬۵۰۰
بایرن مونیخ ۷۰٬۵۴۹ ۱۲٬۸۴۳٬۵۱۴ ۵۵۰ ۴۳٬۱۰۰ ۴۷٬۹۰۰
برلین برلین ۸۹۲ ۳٬۵۲۰٬۰۳۱ ۱۲۵ ۳۵٬۷۰۰ ۳۹٬۷۰۰
براندنبورق پوتسدام ۲۹٬۴۷۷ ۲٬۴۸۴٬۸۲۶ ۶۶ ۲۶٬۵۰۰ ۲۹٬۵۰۰
Bremen برمن ۴۰۴ ۶۷۱٬۴۸۹ ۳۲ ۴۷٬۶۰۰ ۵۲٬۹۰۰
هامبورق هامبورق ۷۵۵ ۱٬۷۸۷٬۴۰۸ ۱۱۰ ۶۱٬۸۰۰ ۶۸٬۸۰۰
هسن ویسبادن ۲۱٬۱۱۵ ۶٬۱۷۶٬۱۷۲ ۲۶۴ ۴۳٬۱۰۰ ۴۷٬۹۰۰
مکلنبورق-فورپومرن شورین ۲۳٬۱۷۴ ۱٬۶۱۲٬۳۶۲ ۴۰ ۲۵٬۰۰۰ ۲۷٬۷۰۰
نیدرزاکسن هانوفر ۴۷٬۶۱۸ ۷٬۹۲۶٬۵۹۹ ۲۵۹ ۳۲٬۹۰۰ ۳۶٬۶۰۰
نوردراین-وستفالن دوسلدورف ۳۴٬۰۴۳ ۱۷٬۸۶۵٬۵۱۶ ۶۴۶ ۳۶٬۵۰۰ ۴۰٬۵۰۰
راینلاند-فالتس ماینتس ۱۹٬۸۴۷ ۴٬۰۵۲٬۸۰۳ ۱۳۲ ۳۲٬۸۰۰ ۳۶٬۴۰۰
Saarland زاربروکن ۲٬۵۶۹ ۹۹۵٬۵۹۷ ۳۵ ۳۵٬۴۰۰ ۳۹٬۳۰۰
زاکسن درسدن ۱۸٬۴۱۶ ۴٬۰۸۴٬۸۵۱ ۱۱۳ ۲۷٬۸۰۰ ۳۰٬۹۰۰
زاکسن-آنهالت دورتموند ۲۰٬۴۴۵ ۲٬۲۴۵٬۴۷۰ ۵۷ ۲۵٬۲۰۰ ۲۷٬۸۰۰
شلسویق-هولشتاین کیل ۱۵٬۷۶۳ ۲٬۸۵۸٬۷۱۴ ۸۶ ۳۱٬۲۰۰ ۳۴٬۷۰۰
تورینقن ارفورت ۱۶٬۱۷۲ ۲٬۱۷۰٬۷۱۴ ۵۷ ۲۶٬۴۰۰ ۲۹٬۳۰۰
Germany برلین ۳۵۷٬۳۷۶ ۸۲٬۱۷۵٬۶۸۴ ۳۰۲۵ ۳۷٬۱۰۰ ۴۱٬۲۰۰

آلمانین ان بؤیوک شهرلری[دَییشدیر]

ایقلیم[دَییشدیر]

باویئرادان آلپ داغ‌لارینا بیرباخیش

آلمانیانین عومومی‌سی، نم‌لی قرب کولک‌لری‌نین اوستونلوک قوردوغو مولاییم بیر ایقلیمه مالیک‌دیر. ایقلیم؛ گولف ایسترئام‌ین تأثیری آلتین‌داکی قوزئی آتلانتیکا آخینتی‌لاری طرفین‌دن تأثیرلنمکده‌دیر. بۇ ایسیدیجی سولار، شیمال دنیزی سینیرلارینداکی ژوتلاند یاریماداسی و شیمال بؤلگه‌سی داخیل اولماق اوزره بیر چوْخ بؤلگه‌نی تأثیر ائتمکده‌دیر. نتیجه اولاراق شیمال-قرب و شیمال بؤلگه‌لرینده ایقلیم اوقیانوسال ایقلیمی؛ یاغیش یای بویونجا ماکسیموما چیخماق اوزره هر دؤور سورر [۴۴].

قیش‌لاری مولاییم و یای‌لاری سرینلیر، بونا قارشی ایستی‌لیک چوْخ واخت ۳۰ ° ج (۸۶ ° ف) آشابیلمکده‌دیر. شرق‌ده ایسه ایقلیم داها یئر؛ قیش‌لار چوْخ سویوق، یازلار چوْخ ایستی و قورو اولا بیلمکده‌دیر. اوْرتا و جنوب آلمان ایسه فرق‌لی اولاراق یئر و اوقیانوسال ایقلیم آراسیندا بیر کئچیش بؤلگه‌سی‌دیر. یئنه، ان یوکسک ایستی‌لیک یازین ۳۰ ° ج (۸۶ ° ف) آشابیلمکده‌دیر.[۴۵][۴۶]

بیولوژی موختلیف‌لیک[دَییشدیر]

گه‌ییک نووع‌لری، گئنیش بیر یابانی اورتاما یاییلمیش‌دیر

آلمانیا؛ آوروپانین اوْرتا و آتلانتیک بؤلگه‌لرینده اولماسی ایله بیر چوْخ حئیوان و بیتکی نؤوعونو ساخلاماقدادیر. اؤلکه، دؤرد آنا ائکوبؤلگه‌یه آیری‌لار: آتلانتیکا مئشه‌لری، بالتیک مئشه‌لری، اوْرتا آوروپا مئشه‌لری و قربی آوروپا مئشه‌لری.[۴۷] آلمانیانین عومومی‌سی، ایشلنه بیلر اراضی (% ۳۳) و سیلویکولتورلر، مئشه‌لر (% ۳۱) ایله اؤرتولموش‌دور. یالنیز% ۱۵لیک بیر قیسیم قالیجی چاییرلاردان اؤرتولودور.

اؤلکه‌نین اوچ‌ده بیری مئشه‌لرله اورتولوب‌دور

بیتکی و حئیوان نؤوعو عومومییت‌له اوْرتا آوروپا ایله عینی‌دیر. کایین‌لار، پالید و دیگر یارپاق تؤکن آغاج‌لار، مئشه‌لرین اوچ‌ده بیرینی تشکیل ائتمکده‌دیر؛ آغاچلاندیرما ایله قوزالی آغاج‌لار آرتماقدادیر. لادین و کؤکنار آغاج‌لاری داغ‌لارین اوست قیسیم‌لرینی دومینه ائتمیش وضعییت‌ده‌دیرلر، بونا قارشی شام و قاراچام، قوم‌لو اراضی‌لرده اولور. اؤلکه‌ده بیر چوْخ ائغرئلتیوتو، چیچک، گؤبلک و قارایوسون نؤوعو وار. بالیق، شیمال دنیزینده و چای‌لاردا اولور. یابانی حئیوان نؤوع‌لری عومومی اولاراق مارال، چؤل دونوزو، یابانی قویون، تولکو، پورسوق، یابانی دووشان و کوندوزدان مئیدانا گلر. یاز و پاییزدا بیر چوْخ نؤوع کؤچری قوش، آلمان‌دان کئچر.

آلمان‌داکی میللی پارک‌لار بون‌لاردیر: -هولستئین دنیزی میللی پارکی، هامبورگ دنیزی میللی پارکی، آشاغی ساکسونیا دنیزی میللی پارکی، ژاسموند میللی پارکی، وورپوممئرن لاگو بؤلگه‌سی میللی پارکی، موریتز میللی پارکی، آشاغی اودئر وادی‌سی میللی پارکی، هارز میللی پارکی، ساکسون سوئیس میللی پارکی و باویئرا مئشه‌سی میللی پارکی.

آلمانیا حئیوانات باغچالاری، یابانی حیات پارک‌لاری، سوآلتی پارک‌لاری، و قوش پارک‌لاری ایله مشهوردور.[۴۸] ۴۰۰-دن چوْخ قئیدیات‌دان کئچمیش زووپارک و طبیعت پارکی‌یلا اؤلکه، دونیادا بۇ ساحه‌ده بیر نؤمره‌دیر.[۴۹] بئرلین زوولوژیک باغچاسی، آلمانیانین ان کؤهنه و ایندیکی واخت‌دا دونیانین ان چوْخ حئیوان نؤوعونه صاحب زووپارکین.[۵۰]

اطراف موحیط[دَییشدیر]

آلماندا کولک گوجونو و گونش انرژی‌سی‌نی دونیادا ان چوْخ ایستیفاده ائدن اؤلکه‌دیر

آلمانیا، اطراف شوعورو یئرینده بیر اؤلکه اولاراق بیلینیر.[۵۱] چوْخ آلمان، اینسانین ائتدیک‌لری‌نین، قلوبال ایستی‌لشمه‌نین ان اهمییت‌لی سببی اوْلدوغونو بیلر.[۵۲] اؤلکه، کیوتو پروتوکولونو و بیر چوْخ دیگر اطراف تهلوکه‌سیزلیگی راشیلاشماسینی ایمضالایاراق، آز ائمیسیون ایستانداردلارینا اویغون گلمه‌یه، یئنی‌دن دؤوره‌یه آرتیرماغا و یئنی‌لنه بیلر انرژی قایناق‌لاری ایستیفاده‌سی‌نین یایقین‌لاشدیریلماسینا سؤز وئرمیش‌دیر.[۵۳]

راک عوقابی اوولانماق قاباغیندا موحافیظت اولونوب‌دور

آلمان حوکومتی، اطرافا ضررلی مادده‌لرین آزالدیلماسی یولون‌داکی گئنیش آکتیویته‌لریله، بۇ مقصده لیدئرلیک ائتمیش‌دیر و ایندیکی واخت‌دا دا بۇ فعالییت‌لرین بیر نتیجه‌سی اولاراق اؤلکه‌دکی ضررلی کیمیوی مادده نیسبتی آزالتیلماق‌دادیر. آلمان، آدام باشینا دوشن کاربون نیسبتینده آوروپا بیرلیگی ایچینده بیرینجی سیرادا ایشتیراک ائتمه‌سینه قارشی؛ آوسترالیا، کانادا، سعودیه عربیستانی و آمریکا بیرلشمیش دؤولت‌لرینه گؤره اوْلدوقجا آشاغی بیر نیسبته مالیک‌دیر.

کؤمور یاکیمی و صنایع توللانتیلاریندان گلن نشر (ائمیسیون)، هاوا چیرک‌لی‌لیگینه سبب اولماقدادیر. سولفات تورشوسو طرفین‌دن یارادیلان تورشو یاغیش‌لاری، مئشه‌لرین ضرر گؤرمه‌سینه سبب اولماقدادیر. بالتیک دنیزینه شرقی آلمانیا طرفین‌دن، کانالیزاسیا آتیغی و صنایع آرتیغی ایله یارادیلان چیرک‌لی‌لیک آزالدیلدی. گئرهارد اشنایدئر (آلمانجا:Gerhard Schröder‎) رهبرلیگین‌دکی حکومت زامانیندا ائلئکتریک ایستئحصالی اوچون نووه انرژی ایستیفاده‌سی‌نین بیتیریلمئسی‌نین پلانلاندیغی آچیقلاندی.

آلمان؛ آوروپا بیرلیگی ایله، آب-نین فاونا، فلورا و هابیتاتی‌نین قورونماسی مقصدی‌له چالیشماقدادیر. آلمانیانین سون بوزلاق بؤلگه‌سی‌نین اوْلدوغو آلپ بؤلگه‌سین‌دکی بوزلاق‌لار، اریمه‌یه معروض قالیر.

ایداره[دَییشدیر]

Berlin'de, parlamentonun toplandığı Reichstag

آلمانیا؛ فدرال، مجلیس، تمسی‌لی دئموکراسی‌لی بیر رئسپوبلیکادیر. آلمان سیاسی سیستمی ۱۹۴۹-جو ایلده اعلان ائدیلن کونستیتوسیایلا، بیلینن آدییلا گروندگئسئتز ایله، تمللندیریلمیش‌دیر. گروندگئسئتز آدییلا خاتیرلانان سند، وئرفاسسونگ سؤزونه (کونستیتوسیا) قارشی سئچیلمیش‌دیر، چونکی اؤلکه او زامان ایکی آیری دؤولت و گروندگئسئتزی یازان‌لار، آلمانیا بیرلشدیگینده بونون اصل کونستیتوسیایلا دییش‌دیریله وورغولاماق ایستمیش‌دیر. گروندگئسئتز اوزرینده دییشیک‌لیک‌لرین تکلیف اوچون مجلیسین اوچده ایکی‌لیک اکثریتی لازیم‌دیر؛ تمل حاق‌لاری مدافعه مادده‌لری، گوج‌لرین آیری‌لیغینی، فدرال قورولوش و کونستیتوسیانی قالدیرماغا ایستیقامت‌لی تشببوس‌لری مقاومتی، دایم قانونی و دییش‌دیریله بیلمز ائدر. گروندگئسئتز، ۱۹۹۰ آلمان یئنی‌دن بیرلشمه‌سین‌دن سوْنرا کیچیک دییشیک‌لیک‌لرله ایندیکی واختدا وارلیغینی داوام ائتدیرمکده‌دیر. فدرال پرئزیدئنت، ژواجهیم گاوجک

Federal Başkan, Joachim Gauck

بوندئسکانزلئر (فدرال شانسؤلیئ)-بو آن آنگئلا مئرکئلین - حکومتین باشی‌دیر و ایجرا رئال‌لاش‌دیران آدام‌دیر، وظیفه‌لری اعتباریله مجلیس دئموکراسیلئردئکی باش ناظر ایله بنزردیر. آنا قانونوئریجی‌لیک اوْرقانی بوندئستاگ و اون آلتی اوستانی تمسیل ائدن، قانون‌لارین ائدیلمه‌سینه قاتیلان کونستیتوسیا اوْرقان بوندئسرات، فدرال قانونوئریجی‌لیک اوْرقان‌لاری‌دیر. بۇ ایکی قورولوش قانون ائدر. بوندئستاگتا ۶۱۴ میللت وکی‌لی وار. بۇ میللت وکیل‌لری دؤرد ایلده بیر سئچیلیر و آلمان خالقینی تمسیل ائدیر. سئچکی سیستمی اکثریت سیستمی و نیسبی تمسیل سیستمی‌نین بیر قاریشیغی‌دیر. بوندئسرات عضولری اون آلتی اوستان‌دن سئچیلمیش کس‌لردن میدانا گلر و بون‌لار اوستان کابینئلئریندئ ده اولور. هر اوستان حکومتی، اؤز دئلئگئسینی هر هانسی بیر زاماندا دییش‌دیرمک حقوقونا مالیک‌دیر.

بوندئسپرäسیدئنت (فدرال پرئزیدئنت)-بو آن ژواجهیم گاوجک-دؤولت باشچی‌سی، سیموولیک وظیفه‌لری و گوجلریله پریوریتئت‌لی حقوقونا مالیک‌دیر. وظیفه‌سینی بئش ایللیک بیر دؤور اوچون ایجرا ائدیر. بیر باشقا دؤور اوچون یئنی‌دن سئچیله بیلر. قیسمن فدرال مجلیس عضولری، قیسمن ایسه اون آلتی اوستانین مجلیسولارینجا سئچیلن و فدرال مجلیس عضولرینه برابر سایدا عضولردن عبارت کومیته‌سی طرفین‌دن سئچیلیر. بوندئستاگ باشچی‌سی، پروتوکول باخیمین‌دان رسمی اولاراق ایکینجی سیرادا ایشتیراک ائدر. پروتوکولدا اوچونجو سیرادا ایسه شانسؤلیئ گلیر. بوندئستاگ طرفینده سئچیلن شانسؤلیئ، پرئزیدئنت طرفین‌دن تعیین ائدیلیر.

۱۹۴۹-جو ایلدن بری سئچکی‌لر و ناظرلیک‌لر خریستیان دئموکرات بیرلیگی و آلمانیا اجتماعی دئموکرات پارتیاسی طرفین‌دن کازانیلمیشتیر. بونا قارشی، آز بیر سئقمئنت طرفین‌دن دستک‌لنن، لیبئرال پارتیا اوْلان لیبئرال دئموکرات پارتیاسی‌نین (۱۹۴۹-جو ایلدن بۇ یانا همیشه مجلیسده ایشتیراک ائتمیش‌دیر) و بیرلیک ۹۰/یئشیللئر (۱۹۸۳دن بۇ یانا مجلیس‌دن) بوندئستاگتا اهمیت‌لی رول اوستلنمکده‌دیر. بۇ پارتیالار کوالیسیا حکومت‌لرده کیچیک رول‌لار ائتمکده‌دیر....

خاریجی علاقه لر[دَییشدیر]

آلمانیا، قورولوشون‌دان بری آوروپا بیرلیگی ایچینده لیدر رول اوْیناییر. II. دونیا دؤیوشون‌دن بری اؤلکه، فرانسه ایله یاخین علاقه ایچینده‌دیر. بۇ دوستلوق خصوصیله ۱۹۸۰لر سوْنوندا و ۱۹۹۰-لارین باشیندا، خریستیان دئموکرات هئلموت کول و سوسیالیست فرانچویس میتتئرراند اؤندرلیگینده اوْلدوقجا گوجلندی. آلمانیا، آوروپالی دؤولت‌لره یئنی تئخنولوگیالارین تاپیلماسیندا، بیرلشمیش و هسساس آوروپا سیاستی یارادیلماسیندا، مدافعه و تهلوکه‌سیزلیک جیهازلاری ایستئهسالیندا رهبرلیک ائدیر.

۲۳ مای ۱۹۴۹-جو ایلدن، قرب آلمانیانین قورولوشون‌دان بری اؤلکه، گرک یاخین کئچمیشی گرکسه ایشغال آلتینا گیرمه‌سی سببیله مؤوجود اوْلان خاریجی ایلیشکیسیندئکی ضعیف‌لیگی‌نین فرقینه واردی. سویوق دؤیوش مدتین طرفین‌دن، آلمانیانین شرق بلوکو طرفین‌دکی پارچاسی، آوروپادا سیاسی معناداکی شرق -قرب گرگین‌لیگی‌دیر سیموولو اوْلدو. بونا قارشی ۱۹۷۰-جی ایللرده، براندتین اوستپولیتیکی دتئنتئنین آنا فاکتورو اوْلدو. ۱۹۹۹-جو ایلده، شانسؤلیئ گئرهارد سجهرؤدئرین حکومتی تمل آلمان اساس خاریجی سیاستینده فرق‌لی بیر قرار آلاراق ناتو-نون یوقوسلاویایا ائتدیگی عملیاتا عسگر گؤندردی. بئله‌جه آلمان عسگرلری، II. دونیا دؤیوشونده بری ایلک دفعه خاریجه چیخمیش اوْلدو.

آنگلا مرکل, جی ۸'ه ائو صاحیبلیگی ائتماقدا

آلمانیا و آمریکا بیرلشمیش شتات‌لاری یاخین دوست‌دور. ۱۹۴۸تئئ مارسهالل پلانی ایله، آبش حکومتی، آلمانیانین دؤیوش سوْنراسیندا تکرار سنایئسی‌نین قورولماسینا کؤمک ائتمیش‌دیر. آیریجا آبش یئنه دؤیوش سوْنراسی آلمانیاداکی یئمک بحرانی مؤوضوسوندا یاردیم‌لار ائتمیش‌دیر. ایراق دؤیوشو اسناسیندا آلمانیا، آمریکا حکومتینه سویوق داوراناراق آب ایله آبش-این اورتاق حرکت ائتمه‌سینه سؤیکنن آتلانتیسیزم تئزی‌سینی بوزموش‌لاردیر. بونا قارشی ایکی اؤلکه آراسیندا یاخین بیر سوسیال-مدنی علاقه وار. ایکی اؤلکه آیریجا اقتصادی اولاراق بیر-بیرینه اوْلدوقجا آسی‌لی‌دیر: آلمانیانین ایدخالاتینین% ۸٫۸، ایخراجاتی‌نین ایس% ۶٫۶ 'سی آمریکا بیرلشمیش دؤولت‌لرینه عاییددیر. یئنه آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری% ۸٫۸ 'لیک ایدخالاتینی،% ۹٫۸ لیک ایخراج آلمانیا ایله ائدر. بیر باشقا یاخین‌لیق، آمریکاداکی اتنیک قروپ‌لارلا علاقه‌داردیر. اؤلکه‌دکی ان بؤیوک آزلیغی آلمان وطنداش‌لاری تشکیل ائدیر. آیریجا کایسئرسلاوتئرنین یاخین‌لارین‌داکی رامستئین آئرودروم آمریکان اوردوسوْنون اؤز توْرپاق‌لاری خاریجین‌دکی ان بؤیوک اوسسودور.

آلمانیا فدراتیو رئسپوبلیکاسی‌نین اینکیشاف یاردیم‌لار، رسمی اؤلکه سیاستین‌دن موستقیل‌دیر. بۇ یاردیم‌لار، اقتصادی همری‌لیک و اینکیشاف ناظرلیگی (بمز) طرفین‌دن نیزاما قویولور و تطبیق ائدیلیر. آلمان حکومتی بۇ یاردیم‌لاری بئینلخالق بیر مسولیت اولاراق گؤرر.

آلمانیا، ۲۰۰۷-جی ایلده اینکیشاف کؤمک‌لری و هومانیتار یاردیم‌لار آدینا ۸٫۹۶ میلیارد آورو ایستیفاده ائتمیش‌دیر. بۇ بیر اوولکی ایل اوْلان ۲۰۰۶ گؤر% ۵٫۹ آرتیم دئمک‌دیر. بئله‌لیکله، دؤولت، آمریکا بیرلشمیش شتات‌لاریندا سوْنرا ان چوْخ هدیه‌ده اوْلان اؤلکه مؤوقئسینه گلمیش‌دیر. آلمانیا، هر ایل اؤلکه بودجسینین% ۰٫۳۷ 'سینی بۇ یاردیم‌لارا خرجلمکده‌دیر و حکومتین ۲۰۱۰ هدفی بونو% ۰٫۵۱ ائ چیخارماق‌دیر.

حربی[دَییشدیر]

Mecklenburg-Vorpommern savaş gemisi, Lübnan'daki geçici güç çerçevesinde Lübnan sahillerinde.

آلمان اوردوسو یا دا دیگر آدییلا بوندئسوئهر، قورو قوووه‌لری، دنیز قوووه‌لری، هاوا قوووه‌لری و مرکزی تیبب خیدمتینده مئیدانا گه‌لر. حربی خیدمت ۱۸ یاشینی کئچمیش هر کیشی وطنداش اوچون ضروریدیر و دوققوز آیدیر. ایسته‌ین کسلر، عسگرلیک وضعیفه‌سی یئرینه کؤنوللو اولاراق زیویلدیئنست (بیر نؤو ایجتیماعی وضعیف)، یا دا آلتی ایل بویونجا کؤنوللو اولاراق؛ قیرمیزی خاچ، خیلاصئتمه کیمی بیر تجیلی حادیثهقروپوندا وضعیفه آلا بیلر. ۲۰۰۳-جو ایل معلوماتلارینا گؤره اؤلکه گسییهنین %۱٫۵۵ای آسکئرییئیئ هارجانماکتادیر. باریش زامانی؛ بوندئسوئهر، مودافیعهنازیری طرفیندن ایداره ائدیلیر. اگر آلمان بیر دؤیوشه قاتیلسا، بۇ وضعیتده آلمانین کانسلئری بوندئسوئهرین رهبرلیگینی اله آلیر.

Bir Eurofighter gösteri uçuşunda

بو آندا بوندئسوئهردئ وضعیفه‌لی ۲۳۰٬۰۰۰ پروفئسسیونال عسگر، ۵۵٬۰۰۰ ۱۸-۲۵ یاش آراسی ضروری حربی خیدمتینی یئرینه یئتیرن عسگر و ۲٬۵۰۰ آکتیو احتیاط گوج اولار. آشاغی یوخاری ۳۰۰٬۰۰۰ احتیاط عسگر اوردو گوجو اوچون حاضیردیر. بۇنلار مودافیعهتالیملئرینئ کاتیلماکتادیرلار و بیر قیسیمی ده خاریجه یاییلمیشدیر. ۲۰۰۱-جی ایلدن بۇ یانا قادینلار دا قانونی هر هانسی بیر مهدودلاشدیرما اولمادان عسگره پایلاش، لاکین وضعیفه آلماق ضروری دئییل، ایسته‌یه باغلیدیر. تخمینن ۱۴٬۵۰۰ قادین بۇ آندا آکتیو گؤرئودئدیر. بۇ عددین ایچینده صولح می‌سسییاسی مقصدییله موختلیف اؤلکه‌لرده اوْلان قادین عسگرلر ده واردیر. اؤلکه‌ده بۇ آن ایکی قادین تیبب ایشچیسی گئنئرال روتبه‌سینده وار.

اوکتیابر ۲۰۰۶ گؤر؛ آلمان اوردوسو؛ تخمینن ۹٬۰۰۰ شخصیت حربی گوجله خاریجده‌کیبیر چوْخ صولح گوجونون اورتاغیدیر. بۇنلاردان ۱٬۱۸۰ عسگر بوسنییا هئرسئقووینادا؛ ۲٬۸۴۴ عسگر کوسووادا؛ ۷۵۰ عسگر ائوفور بونیه‌سینده دئموکراتیک کونگو رئسپوبلیکاسیندا؛ و ۲٬۸۰۰ عسگر ناتو طرفیندن یارادیلان ایساف ترکیبینده افقانیستاندا. فئورال ۲۰۰۷-جی ایله گؤر؛ آلمان، افقانیستانداکی تخمینن ۳٬۰۰۰ ایساف گوجویله آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری ( (۱۴٬۰۰۰)) و بؤیوک بریتانییانین (۵٬۲۰۰) سوْنرا ان چوْخ حربی گوج گؤندرن ۳. اؤلکه ایشتیراک ائتمکده‌دیر. آلماندا، آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری طرفیندن بوجهئلئ کونوشلاندیریلمیش نووه سیلاهلاری وار.

دئموگرافی[دَییشدیر]

Hamburg, AB içinde başkent olmayan şehirler arasında en kalabalık şehirdir.

۸۲ میلیوندان اوزرینده‌کی وطنداشی ایله آلمان؛ آوروپا بیرلیگی ایچینده ان چوْخ اهالییه صاحیب اؤلکه مؤوقئعسی‌نده‌دیر. بونا قارشی اؤلکه‌ده دوغورگانلیک نیسبتی، آنا باشینا ۱٫۳۹ اوشاق ایله دونیا اورتالاماسینین اوْلدوقجا آلتیندادیر. فدرال ستاتیستیکا اوفیسی تخمینلرینه گؤره اهالی ۲۰۵۰ -جی ایلده ۶۹-۷۴ میلیون آراسیندا اولاجاق (۶۹ میلیون ایللیک +۱۰۰٬۰۰۰ گؤچلئ؛ ۷۴ میلیون ایللیک +۲۰۰٬۰۰۰ گؤچلئ). آلمان بیر چوْخ بؤیوک شهره مالیکدیر. بۇنلاردان ان بؤیوکلری بئرلین، هامبورگ، مونهئن، کؤلن، فرانکفورت و ستوتتگارتتیر. بونونلا بیرلیکده آلمانداکی بیر چوْخ شهر، بیربیرییلا قایناشمیش و گئنیش یاشاییش یئرلری مئیدانا گتیرمیشدیر. بۇنلاردان بیری ده رئن-روحر بؤلگه‌سیدیر. بۇ بؤلگ؛ دوسسئلدورف (کرونین باشکندی)، کؤلن، ائسسئن، دورتموند، دویسبورگ و بوجهوم شهرلرینی احاطه ائدیر.

Berlin 3.4 milyon nüfusu ile Almanya'nın en kalabalık şehridir.

دئکابر ۲۰۰۴ اعتیباریل، آلماندا تخمینن ۷ میلیون خاریجی، آلمان وطنداشلیغینا کئچمیشدیر. اؤلکه‌ده یاشایان ائدئنلئریندئن %۱۹ و خاریجی و یا خاریجی منشالیدیر. گنج اوْلانلار یاشلی اوْلانلارا گؤره داها خاریجی منشالیدیر. ۱۵ یاشینی آشمیش آلمانلارین ۳۰% `نین خاریجده دوغولموش ان آز بیر والیدئینلرینه وار. بؤیوک شهرلرده ۵ یاش و کیچیک اوشاقلارین% ۶۰ینین خاریجده دوغولموش ان آز بیر والیدئینلرینه وار.

اؤلکه‌ده‌کیان بؤیوک آزلیق قروپونو (۲. ۷ میلیون)، تورکیهدن گلمیش اینسانلار تشکیل ائدیر. دیگر آزلیقلار ایسه ایتالییادان، سئربییادا، یونانیستاندان، پولشادان و خورواتییادا گلمیشدیر. بیرلشمیش می‌لتلر تشکیلاتینین اهالی فوندو سییاهیسینا گؤره آلمان، دونیادا قاچقین اهالیسی ان چوْخ اوْلان اوچونجو اؤلکه‌سی دئییل. بو؛ دونیا اوزرینده‌کیکؤچکونلرین %۵-ای ینی ۱۹۱ میلیون ایممیقرانتین ۱۰ میلیونو، یا دا باشقا بیر تعبیرله آلمان اهالیسینین %۱۲-ای دئمکدیر. آلمانین کئچمیشده اوْلان چوْخ چتینلیک چیخارمایان کؤچ قانونلاری سایه‌سینده بیر چوْخ خاریجی آلمان وطنداشی اوْلموش و آلمان ائتنیغینی سئچمیشدیر (داها چوْخ کئچمیش سووئتلر بیرلیگی اؤلکه‌لریندن). لاکین ۲۰۰۰-جی ایلدن اعتیبارن قانونلار سئرتلئشتیریلمیش و وطنداشلیغا کئچمک زورلاشتیریلمشتیر.

دین[دَییشدیر]

Ren nehri kıyısındaki Köln Katedrali, Dünya Miras Listesindedir.

خریستیانلیق، آلماندا ۵۳ میلیون (۶۴٪) تارافتارلا ان مشهور اوْلان دینی اینانیشدیر. ایکینجی مشهور اینانج ایسه ۳٫۳ میلیون آدام ایله ایسلام دینی (۴٪)، داها سوْنرا ایسه هر ایکیسینه اینانان جمعی ۲۰۰٬۰۰۰ آدام (۰٫۲۵٪) ایله بوددیزم و یهودیلیک گلمکده‌دیر. هیندویزم ۹۰٬۰۰۰ اینانانا مالیکدیر (۰٫۱٪). آلمانداکی دیگر بوتون دینی ایجماعلار ۵۰٬۰۰۰-دن آز سایدا (وه یا ۰٫۰۵٪ دن) طرفدارا مالیکدیر. تخمینن ۴٬۲۴ میلیون آلمان ایسه (۲۹٫۶٪) هر هانسی بیر دینه اینانماماقدادیر.

Şu anki Papa; XVI. Benedictus, Almanya'nın Bavyera eyaletinde doğmuştur.

پروتئستانتلیق شیمال و شرقد؛ رومان کاتولیکلییه ایسه جنوب و قربده یوغونلاشماکتادیر. بوتون اینانجلار اهالینین تخمینن ٪۳۱-ده احاطه ائتمکده‌دیر. بۇ آنکی پاپا بئنئدیکت اون آلتی باویئرادا دوغولموشدور. آتئیستلر و آقنوستیکلر ده داخیل هر هانسی بیر اینانجا داخیل اولمایان اینسانلار اهالینین تخمینن ۶٫۲۹٪ سینی تشکیل ائدیر و خوصوصیله کؤهنه شرق آلمان بؤلگه‌لرینده و بؤیوک متروپول بؤلگه‌لرینده یاشاماقدادیرلار.

چوخ تورکیه‌دن گلن سوننیلر و شیه‌لرین عیبارت تخمینن ۳٫۳ میلیون موسلمان اهالیسی ایله بیرلیکده آز سایدا دا شیه واردیر. اؤلکه اهالیسینین۱٫۷٪ سینی مئیدانا گتیرن، اورتودوکس مذهبینه باغلی اینسانلارین بؤیوک اکثریتی سئربلر و قدیم یونان مئیدانا گه‌لر. آلمان، قرب آوروپانین اوچونجو بؤیوک یهودی اهالیسینه صاحیب اؤلکه‌سیدیر. ۲۰۰۴-جو ایلد، آلمانیا، ایسرایلده اوْلدوغو کیمی سووئت رئسپوبلیکالاریندان گلن یهودی اهالیسی، آلمانین بیرلشمه‌سی زامانی رقم اوْلان ۳۰٬۰۰۰ ایله موقاییسه ۲۰۰٬۰۰۰-دن چوْخ بیر عدده چائتمیشدیر. یهودی اهالیسینین آغیرلیقلی اوْلدوغو شهرلر آراسیندا بئرلین، فرانکفورت و مونهئن وار. تخمینن ۲۵۰٬۰۰۰ بوددیست آلماندا یاشاییر و بۇنلارین ۵۰٪-ای عاصییا ایممیقراتیدیر.

۲۰۰۵-جی ایلده‌کیائوروبارومترئ آنکئتینئ گؤر، آلمان خالقینین ۴۷٪-ای «بیر یارادیجینین وار اولدوغونا اینانیرام» دوشونجه‌سینی دستکلرکن، ۲۵٪-ای «بیر نؤو روح و یا حیات قایناغینین وار اولدوغونا اینانیرام» و ۲۵٪-ای ده «هر هانسی بیر روح، یارادیجی و یا حیات قایناغینین وار اولدوغونا اینانمیرام» دوشونجه‌سینی منیمسه‌میشلر.

دیل[دَییشدیر]

Avrupa ülkelerinde Almancanın bilinme oranı.

آلمان، آلماندا رسمی و آغیرلیقلی اولاراق دانیشیلان دیلدیر. آیریجا بۇ دیل، آوروپا بیرلیگینده‌کی ۲۳ رسمی دیلدن بیریدیر و آوروپا کومیسسییاسینین اینگیلیس و فرانسیزجایلا بیرلیکده اوچ ایش دیلیندن بیریدیر. برلین داها آز دانیشیلان یئرلی دیللر ایسه دانیمارکا، سئرب، رومانجا، رومانجا، آلچاق آلمان و فریزجئدیر. بۇ دیللر، رسمی اولاراق آوروپا رئگیونال دیللر و آزلیق دیللرینی قوروما موقاویله‌سی طرفیندن قورونور. چوْخ ایستیفاده ائدیلن ایممیقرانت دیللری ایسه تورک، پولیاک، بالکان دیللری و روس.

ستاندارد آلمان ژرمن دیللری قروپونا منسوبدور و اینگیلیس، فعلئمئنکچئ و فریزجئ ایله چوْخ یاخین اوْلوب عئینی تسنیف صاحیبدیرلر. آیریجا، ستاندارد آلمان آز می‌قداردا دا شرق ژرمن دیللری (یوخ اوْلموشلار) و قوزئی ژرمن دیللری ایله بنزرلیک گؤستریر. بیر چوْخ آلمان سؤز هیند-آوروپا دیل عاییلهسینین ژرمنجئ قولوندان تؤره‌دیلمیشدیر. [۸۲] اهمیتلی آزلیق سؤزلر ایسه لاتینجا و یونانجادا، داها آز می‌قداردا دا فرانسیزجادان و ایندیکی واختدا دا اینگیلیسجه‌دن تورئمئکتئدیر. آلمان، لاتین الیفباسی ایستیفاده یازیلیر. ۲۶ ستاندارت حرفه علاوهولاراق، آلمان ä، اؤ و او اولماق اوزره اوچ دنه اوملاوت حرفه و ائسزئتت و یا سجهارفئس س (یتی س) دئییلن «ß» حرفینه مالیکدیر.

آلمان لئهچئلئری، ستاندارت آلمانجانی فارکلیلاشماسییلا مئیدانا گلمیشدیر. آلمان لئهچئلئری عنعنه وی یئرلی نؤولری و فرقلی ژرمن قبیله‌لریندن گونوموزه چائتمیشدیر. بۇ لئهچئلئری بیر چوخلاری؛ یالنیز ستاندارت آلمان بیلن بیری طرفیندن بئل، تام اولاراق آنلاشیلاماماکتادیر، چونکی بیلینن آلمانجادا سؤزلوک، فونولوژی و سؤز اولاراق بعضی فرقلیلیکلری واردیر.

آلمان، دونیا سَوییه‌سینده تخمینن اولاراق ۱۰۰ میلیون آدامین آنا دیلی و ۸۰ میلیون اطرافیندا اینسانین ایسه ایکینجی دیلیدیر. آلمان، آوروپا بیرلیگی ایچینده یاشایان تخمینن ۹۰ میلیون آدامین (٪ ۱۸) آنا دیلیدیر. آلمان خالقینین ٪ ۶۷سی ان آز بیر خاریجی دیل ایل، ۲۷٪ای ایسه اؤز دیللریندن باشقا ان آز ایکی خاریجی دیل ایله اونسیت کورابیلمئکتئدیرلئر.

ایقتیصادیات[دَییشدیر]

Almanya 2007 yılında dünyanın önde gelen ihracatçılarındandı.

آلمانییا آوروپانین ان بؤیوک میللی ایقتیصادیاتی، دونیادا اوچونجو ان بؤیوک عومومی داخیلی هاسیلایا صاحیب اؤلک، ساتین آلما گوجو جوتونده گؤره بئشینجی اؤلکه مؤوقئعسینده‌دیر؛ ۲۰۰۷-جی ایلده‌کیرئال بؤیومه نیسبتی ٪ ۲٫۴ نؤو. صنایعلشمه‌سینی بری اؤلک؛ قلوبال ایقتیصادیاتدا بیر لوکوموتیو، یئنیلیکچی و قاباقجیل اولاراق رول آلمیشدیر. "مادئ این گئرمانی" ائتیکئتلی ایخراج ماللاری اؤلکه‌نین زئنگینلیغیندئکی آنا عونصوردور. آلمانییا ۲۰۰۶-جی ایلده‌کی $ ۱٫۱۳۳ تریلیون دوللارلیق ایهراجاتییلا دونیانین ان چوْخ ایخراجات ائدن اؤلکه‌سی اوْلموشدور. اؤلک؛ آورو اوچون اؤلکه‌لری داخیلدیر و ۱۶۵ میلیارد آورو تیجارت چوخونا صاحیب اوْلموشدور. عومومی گلیرینین ٪۷۰ینی خیدمت سئکتورو، ۲۹٫۱٪ اینی صنایع ساحه لری و ۰٫۹٪ اونو دا اکینچیلیک سئکتورو تشکیل ائدیر. چیخاریلان محصوللارین بؤیوک اکثریتینی آوتوموبیل، ماشین، مئتال صنایع و کیمیوی مادده قوللارینداکی موهندیسلیک محصوللاری تشکیل ائدیر. آلمانییا دونیاداکی کولک توربینلری و گونش انرژیسی تئخنولوگییاسی ساحه سینده بیر نؤمره‌لی ایستحصالچینین. هر ایل هاننووئر، فرانکفورت و بئرلین کیمی بیر چوْخ آلمان شهرینده بؤیوک بین الخالق تیجارت سرگیلر و کونقرئسلر تشکیل ائدیلمکده‌دیر.

Frankfurt önemli bir finans merkezidir ve Avrupa Merkez Bankası'na ev sahipliği yapar

دونیانین گلیرلرینی گؤره سیرالانمیش ان بؤیوک ۵۰۰ شیرکتینی گؤسترن فورتونئ گلوبال ۵۰۰ سیرالاماسیندا آلمانییادان ۳۷ شیرکت وار. بۇنلارین ان بؤیوک اون دنه‌سی دایملئر، وولکسwاگئن، آللیانز سئ (ن چوْخ قازانج ائدن شیرکت)، سیئمئنس، دئوتسجهئ بانک (۲. ان چوْخ قازانج ائدن)، ائ.اون، دئوتسجهئ پوست، دئوتسجهئ تئلئکوم، مترو و باسفتیر. ان چوْخ چالیشانا صاحیب شیرکتلر ایسه دئوتسجهئ پوست، روبئرت بوسجه گمبه و ائدئکادیر. دونیا سَوییه‌سینده بیلینن مارکالاری؛ مرسدس-بنز، ساپ، بم‌و، عادیداس، آودی، پورسجهئ، وولکس‌واگئن و نیوئادیر.

آلمانییا؛ باغلی آوروپا ایقتیصادیاتی و سیاسی بیرلشمه‌نین مودافیعه چیسیدیر. تیجارت قرارلاریندا ایسه آوروپا بیرلیگی عوضولرینین و آب تک بازار قانونلارینین قرارلارینا اویغون حرکت ائدیر. آلمانییا، آوروپانین عومومی پول واحیدی اوْلان آورونو ایستیفاده ائتمکده‌دیر و آلمانییانین پول سییاستی ایله علاقه دار قرارلاری، دیگر آوروزوندا اوْلان اؤلکه‌لر کیمی فرانکفورتداکی آوروپا مرکزی بانکی طرفیندن وئریلیر. ۱۹۹۰-جی ایلده‌کییئنیدن بیرلشمه‌دن سوْنرا، حیات ستاندارتی و ایللیک گلیرلر کؤهنه قربی آلمانییا عیالتلرینده یوکسک ایدی و بوتون آلمانییادا بۇ ستاندارتلارین قورونماسی ساغلانیلمایا چالیشیلدی. کؤهنه شرق آلمانییا ایقتیصادیاتینین مودئرنیزاسییاسی و قرب عیالتلرین ستاندارتلارینا اینتئقراسییا اولماسی ۲۰۱۹-جی ایله قدر اوزون مودتلی اولاجاق شکیلده پروقراملاشدیریلمیشدیر و ایللیک قربدن شرقه دوغرو تخمینن ۸۰ میلیارد دوللار ترانسفئر اولماقدادیر. ۲۰۰۵-جی ایلدن بری ایشسیزلیک نیسبتی ائنیشه کئچمیشدیر و ۲۰۰۸ اییون آییندا سون ۱۵ ایلین ان آشاغی سَوییه‌سینه گئریلیه‌رک ۷٫۵٪ آ چائتمیشدیر. یوزده نیسبتلر قرب آلمانییادان شرقه دوغرو۶٫۲٪ ایل ۱۲٫۷٪ آراسیندا دییشمکده‌دیر. بۇ آنکی حؤکومت مهدودلاشدیریجی بیر مالیییه سییاست ایزله‌ییب ایجتیماعی سئکتورونداکی ایشلرده کسیلمه‌یه گیتمیشکئن، شانسؤلیئ آنگئلا مئرکئل حؤکومتی ایشچی بازاری و ریفاه سَوییه‌سی آدینا بیر سیرا ایصلاحات حیاتا کئچیرمیشدیر.

اسکیناسلار[دَییشدیر]

۲۰۰۴-جو ایلین ایلک آلتی آییندا آلمانییادا ان چوْخ ساختاسی ائدیلن بانکنوت ۵۰ آورو (۴۳٫۶٪)، سوْنرا ۲۰ آورو (۲۸٫۲٪) و ۱۰۰ آورو (۲۱٫۳٪) بانکنوتلاری ایدی. ۵۰۰ آورو پوللارین ساختادیر ایسه چوْخ نادیر گؤرولوردو. ۲۰۰۴-جی ایلده آوروپا بؤلگه‌سینده جمده تخمینن ۵۹۴٬۰۰ ساختا پول اورتایا چیخاریلدی. ۲۰۰۵-جی ایلده بۇ عدد ۵۷۹٬۰۰۰ و ۲۰۰۶-جی ایلده ده ۵۶۵٬۰۰۰ ائ گئریله‌دی. آلمانییادا قئید آلتینا آلینان ساهتئجیلیک سایی دا سون ایللرده (۲۰۰۴) ۸۰٫۵۸۳ دن ۴۰٫۲۰۴ (۲۰۰۷) ائ گئریله‌دی. آورونون بازارا چیخاریلما مرحله سینده چوخو دفعهساختا ۳۰۰ و ۱۰۰۰ آورو (بو پوللارین گئرچکلری یوخ ایدی) پوللارین دا بازارا چیخاریلماسی جهدینده اوْلدو و بعضی حاللاردا بۇ جهد مووففقیتله نتیجلندی. ۲۰۰۶-جی ایلده ۲۰ آورو بانکنوتلار ۳۶٪ لیک نیسبتله ان چوْخ ساختاسی ائدیلن بانکنوتتو.

۲۰۰۳-جو ایلده سوئیس بانکنوتلاریندان ۴ میلیون سوئیس فرانکی دیرینده‌کی ۸٫۲۷۷ عددینین ساختا اوْلدوغو موعین اوْلوندو. نومینال دیره گؤره (تئداوولدئکی جمعی پول ۳۴ میلیارد فرانک) حسابلاندیغیندا ساختا پول پایی ۰٫۰۲۲٪ دیر. ۴ میلیون ساختا فرانکتان ۲،۳ میلیون فرانک فاکسیمیلئ-بانکنوت دئییلن ساختا بانکنوتلارین. بۇ بانکنوتلار تشکیل قورو پول آکلامادا، پول تئسلیماتی ائدیلرکن سوئیس بانکنوتلارینی تانیمایان آلانلار دولاندیرمادا ایستیفاده ائدیلر. فاکسیمیلئ-بانکنوتلار عومومیتله گئرچک پوللارین آراسینا یئرلشدیریلمیش دسته‌لر حالیندا الدن چیخاریلیر.

سوئیس‌ده‌کیآورو ساختاچیلیغین ان چوْخ پروبلئم یاشانان مؤوزولاردان بیریدیر. ۲۰۰۴-جو ایلده ۲ میلیون آورو دیرینده ساختا آورو کاغیذ و سیککه‌نی ال قویولدو. بونون یانیندا ۱ میلیون دوللار دیرینده دوللار ساختاچیلیغین ده ائدیلمیشدیر.

دیر باخیمیندان ۱۰۰ فرانک بانکنوتلار ۲۰۰۳-جو ایلد ۵۳٪ لوک ایستیفاده نیسبتییله ان اعتیبارلی بیریمدی. بۇ واحیدی ۱۶٪ لیق نیسبتله ۵۰ فرانک بانکنوتلار و۱۴٪ لوک نیسبتله ۲۰ فرانک بانکنوتلار تقیب ائدیر. ان آز ساختاسی چیخاریلان بانکنوتلار ۲٫۹٪ نیسبتییله ۱۰۰۰ فرانک بانکنوتلاری. آیریجا رسمی اولاراق بازاردا اولمایان ۲۰۰۰ فرانک بانکنوتلار دا موعین اوْلونموشدور.

بعضی ساهتئجیلیکلئر ائله دیقته چارپاندیر کی فدرال بانکین تجروبه‌لی ایشچیلری و پولیسه باغلی ساختا پول بیریملئریندئکی وضعیفه‌لیلر و پول سایما ماشینلاری بۇ پوللاری تانییا بیلرلر.

اینفراستروکتور[دَییشدیر]

Hamburg Limanı Avrupa'nın ikinci büyük limanıdır

آوروپادا مرکزی بیر مؤوقئعده اولماسی، آلمانییانی اهمیتلی بیر نقلیات علاقهنؤقته‌سی حالینا گتیرمیشدیر. بۇ وضعیت اؤلکه‌نین سیخ و موعاصیر نقلیات شبکه‌سی سایه‌سینده رئاللاشمیشدیر. بۇ شبکه‌نین ان مشهورلاری، دونیادا جمعی اوزونلوقدا اوچونجو ان بؤیوک اوْلان گئنیش موتورلو واسیطه یولو (وتویول) دور. اوتویوللاردا بعضی مارشروتلاری آراسیندا سورعت سینیرلاماسینین اولماماسی دا اهمیتلی بیر خوصوصیتدیر.

آلمانییا چوْخ مرکزلی بیر سورعتلی قاتار شبکه‌سی قورموشدور. اینتئرجیتیئخپرئسس دیگر آدییلا ایجئ عومومیتله قونشو اؤلکه‌لرده‌کیبؤیوک شهرلره و مسافه‌لره نقلیات تمین ائتمکده‌دیر. قاتارلارین سورعتلری ۱۶۰ کم / سا ایله ۳۰۰ کم / سا آراسیندا دییشمکده‌دیر و ان اوست ایره‌لی خیدمتی دئوتسجهئ باهن وئریر. اولاشیملار ۳۰ دقیقه لیک، ساعاتلیق و یا ایکی ساعاتدا بیرلیک پئرییوتلار شکلینده رئاللاشمادان.

Almanya'daki bir hızlı tren

آلمانییا دونیانین بئشینجی بؤیوک انرژی ایستهلاکچیسی دئییل و ۲۰۰۲-جی ایلده ایلک انرژی احتییاجینین اوچده ایکیسی ایتهالاتلا قارشیلانمیشدیر. عئینی ایل آلمانییا، آوروپانین ان بؤیوک ائلئکتریک ایستهلاکچیسی اوْلموشدور: جمعی اولاراق ائلئکتریک ایستهلاکی ۵۱۲٫۹ تئراواتت-ساعات اولاراق رئاللاشمیشدیر. حؤکومت سییاستی؛گونش، کولک انرژیسی، بییودیزئل، هیدروئلئکتریک و گئوتئرمال انرژی کیمی یئنیلنه بیلر انرژی قایناقلارینین اینکیشاف ائتدیریلمه‌سینی وورغولاییر. انرژییه قناعت اؤلچومونون نتیجه‌لرینه گؤر، انرژی محصولدارلیغی ۱۹۷۰-جی ایللرین باشلاریندان بری اینکیشاف ائتمکده‌دیر. حؤکومت، ۲۰۵۰-جی ایلده اؤلکه‌نین انرژی احتییاجینین یاریسینی یئنیلنه قایناقلاردان قارشیلاما آدینا بیر حدف قویموشدور.

۲۰۰۰-جی ایلده حؤکومت و آلمانییا نووه گوج صنایعسی؛ ۲۰۲۱ئ قدر نووه ستانسییالاری پیلله‌لی اولاراق آزالتما مؤوزوسوندا آنلاشمیشتیرلار. لاکین یئنیلنه بیلر انرژی، انرژی ایستهلاکیندا اوْلدوقجا آشاغی پایا مالیکدیر. ۲۰۰۶-جی ایل انرژی ایستهلاکینین قایناقلارا گؤره داغیلیمی بۇ شکیلده رئاللاشمیشدیر: مایئ یاناجاق (۳۵٫۷٪)؛ کؤمور (۲۳٫۹٪)؛ طبیعی قاز (۲۲٫۸٪)؛ نووه انرژی (۱۲٫۶٪)؛ سو و کولک گوجو (۱٫۳٪)؛ دیگرلری (۳٫۷٪).

علم[دَییشدیر]

Albert Einstein - 1921

آلمانیا گئچمیشتئن بئری موختلیف علمی آلانلاردا ائن گؤزئ چارپان آراشتیرمالارین بازیلارینا ائو ساهیپلیغی یاپماکتادیر. [99] نوبئل موکافاتی بوگونئ کادار ۱0۱ آلمان تارافیندان آلینمیشتیر. [۱00] آلبئرت ائینستئین وماخ پلانجکین چالیشمالاری موعاصیر فیزیغین تئمئللئری آدینا چوْخ واجیبدیر و داها سوْنرالاری بۇ چالیشمالار وئرنئر هئیزئنبئرق وماخ تارافیندان گئلیشتیریلمیشتیر آنادان اوْلموشدور. [۱0۱] بۇ آدلار، داها اؤنجئلئری یئتیشمیش هئرمانن وون هئلمهولتز جوزئف وون فراونهوفئر ودانیئل قابریئل فاهرئنهئیت کیمی ایسیملئردئند ائتکیلئنمیشتیر. یلهئلم جونراد رؤنتگئن اون-ایشینینی کئشفئتمیشتیر وبو هئم آلمانجادا هئم دئ دیغئر دیللئردئ رؤنتگئنستراهلئن (رؤنتگئن ایشینلاری) ایسمییلئ آنیلمیشتیر. بۇ باشاری اونو، ۱90۱-جی ایلده ایلک نوبئل فیزیک موکافاتی کازانان کیشیسی یاپمیشتیر. [۱0۲]

سپئیس موهئندیسی ئرنهئر وون براون، ایلک اوزای روکئتینی گئلیشتیردی وداها سوْنرا ناسانین اؤندئ گئلئن اویئلئریندئن اوْلدو، آبدنین آپوللون پروگرامینین باشاریسینا اؤنجولوک ائدئن ساتورن بئش آی روکئتینی گئلیشتیردی. هئینریجه رودولف هئرتزین ائلئکترومانیئتیک ایشین اوپئراتئس چالیشمالاری، موعاصیر تئلئکومونیکاسیونون گئلیشیمینین تئمئلینی اولوشتورموشتور. [۱0۳] ۱879-جی ایلده لئیپسیق اونیوئرسیتئسیندئ ایلک لابوراتوارینی اینشا ائدئن wیلهئلم wوندت، دئنئیسئل پسیکولوژینین آتاسی اولاراق قبول ائدیلمیشدیر. [۱04] آلئخاندئر وون هومبولدتون دوغا بیلیمجی وکاشیف اولاراق ائتدیگی چالیشمالار، بییوجوْغرافیانین تئمئلینی اولوشتورموشتور. [۱05]

Stuttgart'ta Mikroelektronik Üretim için kapsamlı tozsuz oda birimi

جارل فریئدریجه گاوسس، داوید هیلبئرت، بئرنهارد ریئمانن، قوتفرید لئیبنیتس، کارل wئیئرستراسس وهئرمانن wئیل کیمی موهوم ماتئماتیکچیلئر دئ آلمانییادا دوغموشتور. آلمانیا، آوروپادا ماتباایی ایلک کوران یوهان قوتئنبئرق، گئیگئر سایاجینین خالیقی هانس گئیگئر وایلک تام آوتوماتیک دیگیتال بیلگیسایاری یاپان کونراد زوسئ کیمی بیر چوْخ اونلو کشیف وموهئندیسین واتانیدیر. [۱06] فئردیناند وون زئپپئلین، اوتتو لیلیئنتهال، گوتتلیئب دایملئر، رودولف دیئسئل،هوگو ژونکئرس وکارل بنز کیمی آلمان موجیت، موهئندیس وساناییجی موعاصیر اوتوموتیو وهاوا اولاشیم تئکنولوژیسینین شئکیللئنمئسینئ یاردیم ائتمیشلئردیر. [۱07] [۱08]

آلمانیاداکی موهوم آراشدیرما بیریملئری ماکس پلانک طایفا، هئلمهولتز-گئمئینسجهافت وفراونهوفئر-گئسئللسجهافتدیر. وبو کوروملار باغیمسیز و یا هاریجی اولاراق اونیوئرسیتئت سیستمینئ باغلیدیر علمی اورئتیملئرئ موهوم کاتکیلار ساغلاماکتادیرلار. پرئستیژلی قوتفرید لئیبنیتس wیلهئلم موکافاتی ائلم آدامی و یا آکادئمیسیئنئ وئریلمئکتئدیر اونون ایل. اونون بیر اؤدولون دئغئری ان چوْخ ۲،5 میلیون آورویئ کادار چیکابیلمئکتئدیر وبو موکافات، دونیادا وئریلئن ائن یوکسئک موکافات دئغئرینئ مالیک آراشدیرما اؤدوللئریندئن بیریدیر. [۱09]

تحصیل[دَییشدیر]

آلمانییادا تحصیلین ایدارئسینین سوروملولوغو، اؤنجئلیک اولاراق فدرال اوستانلئریندیر. فدرال باش تحصیل کونوسوندا اوْلدوقجا کیچیک بیر رول مالیکدیر. ایستئغئ باغلی اولماقلا آناوکولو تحصیلی اوچ وآلتی یاش آراسیندا بوتون چوجوکلارا ساغلانماکتادیر، سوْنراسیندا دا ائن آز دوققوز ایل سورئجئک زورونلو تحصیل واردیر. وایلکؤغرئتیم گئنئلدئ دؤرد ایل سورمئکتئدیر دؤولت اوکوللاری بۇ ایلکؤغرئتیم سورئجیندئ کاتمانلارا آیریلمامیشتیر. [کایناک بئلیرتیلمئلی] بونا زیت اولاراق، اوْرتا اؤغرئتیمدئ اؤغرئتمئنلئرین اؤغرئنجیلئرین یئتئنئکلئرینئ واؤغرئتمئنلئرین تاوسییئسیلئرینئ گؤرئ اؤغرئنجیلئرین گیدئبیلئجئکلئری دؤرد نؤو اوکول وار: گیمناسیوما ائن یئتئنئکلی اؤغرئنجیلئر قئیدیاتدان اولور وگیمنازییانین اونلاری اونیوئرسیتئت تحصیلینئ حاضیرلار، تحصیل، ائیالئتلئرین سیستمینئ باغلی اولاراق سئکیز و یا دوققوز ایل سورمئکتئدیر؛ رئالسجهولئ داها یایگین اولاراق اوْرتا سیرا اؤغرئنجیلئرئ هیتاپ ائدئر وآلتی ایل سورئر. هاوپتسجهولئ اوکوللاری، اؤغرئنجیلئری مئسلئکی تحصیلئ حاضیرلار وگئسامتسجهولئ دئ اؤنجئکی اوچ نؤوو کاپسایان بیر تحصیل سیستمینی بئنیمسئمئکتئدیر [کایناک بئلیرتیلمئلی]

Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi 1472 yılında kurulmuştur.

اییت بونیئسیندئن ساغلانان اۇلوسلاراراسی اؤغرئنجی دئغئرلئندیرمئ پروقرامی، اوئجد اولکئلئری وبیر نئچه طرفداش اولکئدئن ۱5 یاشینداکی اؤغرئنجیلئرین یئتئنئکلئرینی دئغئرلئندیرمئسی اوچون تاسارلانمیشتیر. ۲006-جی ایلده آلمان اوکول چوجوکلاری اؤنجئکی ییللارا گؤرئ سئوییئلئرینی گئلیشتیردیلئر ویاپیلان ایستاتیستیک آراشتیرمالارا گؤرئ علمی یئتئنئکلئردئ اورتالامانین اوْلدوقجا اوزئریندئ ۱۳.سیرادا اوْلوب، ماتئماتیکتئ ۲0.سیرادا واوکوما یئتئنئکلئریندئ ایسئ ۱8.سیرادا بولوناراک اورتالامانین نئ چوْخ اوزئریندئ، نئ دئ آشاغیسیندا کالمیشلاردیر. [۱۱0] آلمانییادا سوسیو-ایقتیصادی حاللار اوْلدوقجا یوکسکدیر، اؤغرئنجیلئرین پئرفورمانسلاری دا سوسیو-ایقتیصادی فاکتؤرلئردئن دیغئر اولکئلئرئ گؤرئ داها چوْخ ائتکیلئنیر. [۱۱0]

اونیوئرسیتئیئ گیرمئک اوچون، لیسئ اؤغرئنجیلئرینین آبیتور سیناوینا گیرمئلئری طلب اوْلونور؛ آیریجا مئسلئک لیسئسی دیپلوماسینا مالیک اوْلان اؤغرئنجیلئر دئ باشوورابیلمئکتئدیر. خوسوسی بیر چیراکلیک سیستمی اوْلان دوعالئ تحصیل، اؤغرئنجیلئرئ مئسلئکی ائغیتیملئرینی بیر شیرکئت بونیئسیندئ سوردورئبیلمئلئرینئ ایزین وئریر. بیر چوْخ آلمان اونیوئرسیتئتی دئولئتئ عاییددیر واؤغرئنجیلئردئن ایستئنئن بیر دؤنئملیک هارچ اوجرئتی 50-500 آورو آراسیندا دئغیشمئکتئدیر. [۱۱۱]

آلمانیاداکی اونیوئرسیتئلئر، اولکئدئکی یوکسئک ائغیتیم ستاندارتلارییلا بین الخالق بیر سایگینلیغا مالیکدیر. تهئس. - قس دونیا اونیوئرسیتئلئر سیرالاماسی کریتئرلئرینئ گؤرئ ۲007-جی ایلده ۳ آلمان اونیوئرسیتئتی دونیادا ایلک ۱00دئ یئر آلاندا، ایلک ۲00دئ اوْلان اونیوئرسیتئت سایی ۱۱ اوْلدو [۱۱۲]

مدنیت[دَییشدیر]

Ludwig van Beethoven (1770–1827), besteci.

آلمانیا، تاریختئ داس توْرپاق دئر دیجهتئر اوند دئنکئر (شایرلئرین ودوشونورلئرین اولکئسی) دییئ آنیلیر وئ. [۱۱۳] ۲006-جی ایلدن بۇ یانا آلمانیا کئندیسینی فیکیرلئرین اولکئسی اولاراق آدلاندیرماکتادیر. [۱۱4] آلمان جولتورئ، آلمانیانین اولوس دئولئت اولاراق دوغماسیندان چوْخ اؤنجئلئری اورتایا چیخدی آلمان دیلی کونوشولان بوتون جوْغرافیایی ائتکیسی آلتینا آلمیشتیر. کؤکلئرینین ائتکیسییلئ آلمانییادا کولتور، آوروپاداکی دین ولایکلیک کیمی زیهینسئل وپوپولئر ائغیلیملئرین ائتکیسییلئ شئکیللئنمیشتیر. بۇ اونلاری آوروپا کولتوروندئن آیری اولاراق خوصوصی بیر آلمان گئلئنئغی تانیملاماک زور اولاجاق [۱۱5] بۇ یارگی باغلامیندا دیگر بیر چیکاریم دا تاریخی شاهسییئتلئردئ اولاجاق. وولفقانق آمادئی موتسارت، فرانس کافکا وپاول جئلان موعاصیر دوشونجئدئ بیرئر آلمان یئرلیسی اولمامالارینا باخمایاراق، تاریخسئل حاللاری، ایش و سوسیال ایلیشکیلئرینین آنلاشیلمالاری آچیسیندان آلمان کولتورئل چئورئسینین ایچیندئ دئغئرلئندیریلمئکتئدیرلئر.

Franz Marc'ın (1880–1916) 1911 yılındaki yapıtı, Blaues Pferd I.

آلمانییادا کولتورئل کوروملاردان فدرال ائیالئتلئر جاوابدئهدیر. اوزئریندئ کیتابخانا ایله مالی دئستئک ساغلانان ۲40 تییاترو، یوزلئرجئ سئنفونیک اورکئسترا، بینلئرجئ موزئ و ۲5.000،۱6 ائیالئتئ داغیلمیش دورومدادیر. بۇ کولتورئل اوْلاناکلار میلیونلارلا اینسان تارافیندان دئغئرلئندیریلمئکتئدیر: آلمانییادا هر ایل 9۱ میلیون کیشی موزئلئری زییارئت ائتمئکتئ، ۲0 میلیون کیشی تییاترو و اوپئرایا گیتمئکتئ و ۳،6 میلیون کیشی سئنفونیک اورکئسترالاری دینلئمئکتئدیر [۱۱6].

آلمانیا، لودویق وان بئتهووئن، ایوهان سئباستیان باخ، ژوهاننئس براهمس و ریجهارد wاگنئر کیمی دونیاجا اونلو کلاسسیک موسیقی بئستئجیلئرینئ مالیک چیکماکتادیر. ۲006دان ایتیبارئن آلمانیا، دونیاداکی بئشینجی بؤیوک موسیقی پازاری حالینا خئیری و کرافتwئرک، سجورپیونس و راممستئین کیمی موسیقی گروپلارییلا پوپ و روجک موسیقی اوزئریندئ ائتکیلی اوْلدو. [۱۱7]

بیر چوْخ آلمان رئسسام فارکلی آرتیستیک تارزداکی چالیشمالارییلا بین الخالق بیر پرئستیژ کازانمیشتیر. هانس هولبئین، و ماتتهیاس گرونئwالد، آلبرئجهت دورئر رؤنئسانس دؤنئمینین، جاسپار داوید فریدریخ رومانتیکا دؤورون، ماخ ائرنستدئ گئرچئکوستوجولوغون موهوم ساناتچیلارینداندیر. آلمانیانین کارولئنژ میماریسی و اوتتو میماریسی ایلئ بۇ آلانا ائتدیگی کاتکیلار، رومانئسک میمارینین موهوم هابئرجیلئری اوْلدولار. رئگیون داها سوْنرالاری گوتیک، رؤنئسانس و باروک کیمی تارزلارین موهوم چالیشمالارینین یاپیلدیغی بیر مئکان حالینا گلمیشدیر. آلمانیا یاخین موعاصیر آکیمدا اؤزئللیکلئ wالتئر گروپیوسون باشلاتتیغی باوهاوس آکیمییلا اوْلدوقجا موهوم بیر یئر تئشکیل ائدیر. عئینی زاماندا، یئنه آلمانیالی اوْلان لودویق میئس وان دئر روهئ، ۲0. یوزییلین ایکینجی یاریسیندا دونیانین ائن اونلو میمارلاریندان بیری حالینا گلمیشدیر. جام جئپهئلی گؤکدئلئنلئر اونون فیکریدیر. [۱۱8]

فلسفه[دَییشدیر]

Immanuel Kant (۱7۲4–۱804), filozof.

آلمانیانین فعلسئفئیئ ائتکیسی تاریخ‌سئل اولاراق بؤیوک اؤنئم آرز ائدئر و بیر چوْخ اونوتولماز آلمان فیلوزوفو، اوْرتا چاغدان بئری باتی فعلسئفئسینئ اؤنئملی کاتکیلاردا بولونموشلاردیر. قوتفرید لئیبنیزین راسیونالیزمئ کاتکیلاری؛ کلاسسیک آلمان ایدئالیزمینین ایممانوئل کانت، قئورق ویلهئلم فریدریخ هئگئل، و فریدریخ ویلهئلم جوزئف سجهئللینگ ژوهانن گوتتلیئب فیجهتئ تارافیندان قورولماسی؛ کارل مارکس و فریدریخ ائنگئلسین کومونیست تئوریگی فورمولئ ائتمئلئری؛ آرتور سجهوپئنهاوئرون مئتافیزیکسئل پئسیمیزم دئرلئمئسی؛ فریدریخ نیئتزسجهئین پئرسپئکتیویزمی گئلیشتیرمئسی؛ مارتین هئیدئگگئرین وارولوشچولوک اوزئرینئ چالیشمالاری؛ ژورگئن هابئرماسین سوسیال تئوریلئری؛ فعلسئفئنین اینکیشاف ائتمه‌سی آدینا اوْلدوقجا ائتکیلئییجییدیلئر.

آلمان ائدئبییاتی، التهئر وون دئر ووگئلئیدئ و ولفرام وون ائسجهئنباجه کیمی یازارلارین چالیشمالارییلا اوْرتا چاغا کادار اوزانابیلمئکتئدیر. ایوهان وولفقانق وون قؤتئ و فریدریخ شیللئر کیمی بیر چوْخ آلمان یازار و شاعیر بؤیوک بیر اونئ مالیک اوْلدولار. قریمم کاردئشلئر تارافیندان باسیلان حالک ماساللاری، آلمان حالک ائدئبییاتینی بین الخالق سئوییئدئ اون صاحیبی یاپمیشتیر. ۲0. یوزییلین ائتکیلی یازارلاری و توماس مانن، بئرتولت برئجهت، هئرمانن هئسسئ، هئینریجه بؤلل، گونتئر گراسستیر. [۱۱9]

مئدیا[دَییشدیر]

Alman kitap pazarı, her yıl dünya çapında basılan tüm kitapların yaklaşık %18'ini üretmiştir.(2008 yılında Frankfurt Kitap Fuarı)

آلمان تئلئویزییا پازاری، ۳4 میلیون تو صاحیبی ایلئ آوروپانین ائن بویوگودور. بیر چوْخ بؤلگئسئل و میللی یایین ستاتیون فدرال سیاسی ستروکتورو ایچیندئ کابلو لینکی ایلئ ائدیلیر تشکیل ائدیر. آلمان هانئهالکلارینین یاکلاشیک% 90ی کابلولو یا اویدو یایینینا مالیکدیر و ایزلئییجیلئرین ایجتیماعی کاناللاریندان خوصوصی کاناللارینا قدر ایزلئمئک اوچون بیر چوْخ سئچیم اوْلاناغی واردیر. اوجرئتلی تو موبیل، عومومی تو یاییمجیلاری زدف و آردنین یایگین دیگیتال کانال ایمکانی سونماسیندان دولایی راغبئت گؤرمئمئکتئدیر. [۱۲0]

آلمانیا، بئرتئلسمانن و آخئل سپرینگئر آگ کیمی، دونیانین ان بؤیوک مئدیا کورولوشلارینا ائو ساهیپلیغی یاپماکتادیر. آلمانیانین بیر کوماندا پولسوز تو رئکلامجیلیغی آغلارینین ساهیپلیغینی پروسیئبئنسات۱ اوستلئنمئکتئدیر.

آلمان کیتاب پازاریندا هر ایل یاکلاشیک 60.000 یئنی باسیم یاپیلماکتادیر. و بۇ راکام بوتون دونیادا باسیلان کیتاپلارین% ۱8ینئ تئکابول ائدیر، بئله کی، آلمانیا دونیانین ۳. بؤیوک کیتاب اورئتیجیسی کونوموندا وار [کایناک بئلیرتیلمئلی]. فرانکفورت کیتاب فواری، بین الخالق جلیپ و تیجارئتتئ دونیانین ائن اؤنئملی کیتاب فواری اولاراق آنیلماکتادیر و 500 ایلین اوزئریندئ بیر زاماندیر دوزئنلئنمئسییلئ آرتیق بیر گئلئنئک حالینا گلمیشدیر.

اؤلکه هابئرلئری، اینگیلیس دیلی اولاراق هابئر حاقیندا دئر سپیئگئل، یاییمجی دئوتسجهئ ئللئ و هابئر حاقیندا تهئ لوجالدا یاییملانماکتادیر.

آلمان اینتئرنئت کوللانیجیلاری تارافیندان نویابر ۲008دئ ان چوْخ زییارئت ائدیلئن اینتئرنئت سایتلار گووگلئ، یووتوبئ، ائبای، ویکیپئدییا، یاهوو! دور. [۱۲۱]

سینما[دَییشدیر]

Şubat'ta Berlin Film Festivali sırasında Berlinale Palast.

آلمان کینوسو، ماخ سکلادانوسکینین ایشلرییله اوْلدوقجا ائرکن زامانلارا اساسلانیر. سینئما، ئیمار رئسپوبلیکاسی ایللری بویونجا آلمان دیشاوورومجولاری روبئرت یئن و فریئدریجه یلهئلم مورناو ایله تاثیرلی اوْلموشدور. آوسترییا منشالی اوْلوب ۱9۲6-جی ایلده آلمان وطنداشلیغینا کئچن و دؤیوش اولی آلمان فیلم صنایعسینده کاریئری پارلامیش اوْلان رئژیسسور فریتز لانگین هوللیwوود کینوسو اوزرینده بؤیوک بیر تاثیری اوْلدوغو دئییله بیلر. سسسیز فیلمی متروپولیس (۱9۲7) موعاصیر معنادا ائلم فانتاستیکا فیلملرینین آتاسی اولاراق قبول ائدیلیر.

۱9۳0-جو ایلده آوسترییالی-آمریکان ژوسئف وون ستئرنبئرگ، ایلک اهمیتلی آلمان سسلی فیلمی اوْلان ماوی مئلئکی ایداره ائتدی و بۇ فیلم آکتریسا مارلئنئ دیئتریجهئ دونیا سَوییه‌سینده بیر اون قازاندیردی. [۱۲۲] wالتئر روتتماننین ایداره ائتدیگی ایزلئنیمجی سندلی بئرلین: بؤیوک بیر شهرین سئنفونیسی،شهر سئنفونیسی نؤوونون ایلک اهمیتلی نومونه‌لریندن بیریدیر. لئنی ریئفئنستاهل ایشلرینده یئنی ائستئتیک ائلئمئنتلره یئر وئرمیش اولسا دا نازی دؤورو فیلملری عومومی اولاراق تبلیغات آغیرلیقلی اوْلموشدور. [۱۲۳]

۱970 و 80-جی ایللر بویونجا، وولکئر سجهلؤندورفف، wئرنئر هئرزوگ، یم ئندئرس و راینئر ئرنئر فاسسبیندئر کیمی یئنی آلمان سینئماسی رئژیسسورلاری، اکثریتله ائتدیکلری تهریکئدیجی فیلملرله بین الخالق آرئنادا قربی آلمانییا کینوسوْنون ایره‌لیله‌مه‌سینه مانع اوْلموشلار. [۱۲4]

داها یاخین دؤورده‌کیفیلملر اوْلان گوود بیئ لئنین! (۲00۳)، دیوارا قارشی (۲004) و دئر اونتئرگانگ (چؤکوش) (۲004) بین الخالق ایجتیماعیتده اهمیتلی اوغورلار قازانمیشلار. ان یاخشی خاریجی دیلده فیلم آکادئمییا موکافاتی، آلمان ایستحصاللاری اوْلان، ۱979-جو ایلده دیئ بلئجهتروممئل (تئنئکئ ترامپئت) آ، ۲00۲-جی ایلده ایرگئندو این آفریکا (افریکانین هئچ بیر یئریند) یئ و ۲007-جی ایلده داس لئبئن دئر آندئرئن (باشقالارینین حیاتی) آ گئتمیشدیر. [۱۲5] ان تانینان آلمان آکتیورلاری مارلئنئ دیئتریجه، کلاوس کینسکی، هاننا سجهیگوللا، آرمین موئللئر-ستاهل، ژورگئن پروجهنو و توماس کرئتسجهمانن.

۱95۱-جی ایلدن بۇ یانا هر ایل تشکیل ائدیلن بئرلین فیلم فئستیوالی، دونیانین قاباقدا گلن فیلم فئستیوالی آراسیندادیر. دونیانین هر یئریندن گلن فیلملری قییمتلندیرمک اوزره بین الخالق بیر مونصیف ایشتیراک ائدر و قازانانلار قیزیل و گوموش آیی ایله موکافاتلاندیریلار. [۱۲6] هر ایل تشکیل ائدیلن آوروپا فیلم موکافاتلاری مراسیمی، هر ایکی ایلده بیر آوروپا فیلم آکادئمییاسینین (ئفا) اوْلدوغو شهر اوْلان بئرلینده تشکیل ائدیلمکده‌دیر. پوتسدامداکی بابئلسبئرگ ستودییالاری، دونیاداکی گئنیش میقیاسلی فیلم ستودییالارینین ان کؤهنه‌سینین و بین الخالق فیلم ایستحصاللاری اوچون بیر مرکز حالیندادیر.

ایدمان[دَییشدیر]

Michael Schumacher yedi defa Formula ۱ şampiyonluğu kazanmıştır.

ایدمان، آلمان حیاتی‌ندا اهمیت‌لی بیر یئر توتماقدادیر. ییرمی یئددی میلیون آلمان بیر ایدمان کلوبونا عضوودور و بونون یانیندا اون ایکی میلیون آدام فردی اولاراق بیر فعالیتی تعقیب ائدیر. [۱۲7] فوتبول، ا​​ن مشهور ایدمان ساحه‌سی‌دیر. 6،۳ میلیون رسمی اوزوویله آلمان فوتبول فئدئراسیاسی (دئوتسجهئر فوßبالل-بوند)، دونیادا اؤز نؤوونده ان گئنیش تشکیلات تشکیلات‌دیر. [۱۲7] بوندئسلیگا دونیاداکی بوتون پروفئسسیونال ایدمان لیقالاری آراسیندا ان چوْخ تاماشاچی اورتالاماسینا صاحب لیگ‌دیر. آلمانیا میللی فوتبول کومانداسی ۱954، ۱974 و ۱990 ایللرینده فیفا دونیا کوبوکونو و ۱97۲، ۱980 و ۱996 ایللرینده ده آوروپا فوتبول چئمپیوناتینی قازانمیش‌دیر. آلمانیا، فیفا دونیا کوبوکونا ۱974 و ۲006 ایللرینده و اوئفا آوروپا فوتبول چئمپیوناتینا دا ۱988-جی ایلده ائو صاحب‌لیگی ائتمیش‌دیر. ان موفقیت‌لی و مشهور فوتبولچولاری فرانز بئجکئنباوئر، گئرد موللئر، ژورگئن کلینسمانن، لوتهار ماتتهاوس و اولیوئر کاهن‌دیر. تاماشاچی‌لار آراسیندا مشهور اوْلان دیگر ایدمان بوداق‌لاری دا هندبول، وولئیبول، باسکئتبول، ​​بوز هوکئیی و تئنیستیر. [۱۲7]

Allianz Arena, Bayern Münih'in iç saha maçlarına ev sahipliği yapar ve 2006 Dünya Kupası'nda kullanılmış stadlardandır.

آلمانیا دونیادا موهرریک‌لی ایدمان نؤولری‌نین بیرینده قاباقجیل اؤلکه‌لردن بیری‌دیر. یاریش قازانان آوتوموبیل‌لر، کوماندالار و سوروجولر آلمانیادان چیخماقدادیر. تاریخ‌دکی ان موفقیت‌لی فورمولا ۱ پیلوتو اوْلان میجهائل سجهوماجهئر، کاریئری بویونجا بیر چوْخ اهمیت‌لی موتورسپورلاری رئکوردلارا ایمضا آتمیش‌دیر و ۱946-جی ایلدن بۇ یانا تشکیل ائدیلن فورمولا ۱ده ان چوْخ یاریش و چئمپیونلوق قازانان پیلوت وضعیتینده‌دیر. تاریخ‌دکی ان چوْخ قازانان ایسپورجولاردان بیری اوْلوب، میلیارد دول‌لارلیق بیر ثروته مالیک‌دیر. [۱۲8] بی ام وئ و مرسدس ایستئهسالچی‌لاری موهرریک‌لی ایدمان نؤولری‌نین بیرینده قاباقجیل تاکیم‌لاردان‌دیر. فرانسادا هر ایل تشکیل ائدیلن حؤرمت‌لی یاریش بیر تشکیلاتی اوْلان لئ مانس ۲4 ساعتی پورسجهئ ۱6 دفعه قازانمیش‌دیر. [۱۲9]

آلمان ایدمانچی‌لاری بوتون زامان‌لار اولیمپیا اویون‌لاری مئدال سیرالاماسیندا شرقی و قربی آلمانیا بیرلیکده دئغئرلئندیریلدیغینیدئ اوچونجو سیرادا اولاراق اولیمپیا اویون‌لاریندا ان موفقیت‌لی اؤلکه‌لری آراسیندا وار. ۲008 یاز اولیمپیادالاریندا آلمانیا مئدال سیرالاماسیندا بئشینجی سیرادا اولارکن [۱۳0] ۲006 قیش اولیمپیادالاریندا ایلک سیرادا ایشتیراک ائتمیش‌دیر. [۱۳۱] آلمانیا ۱9۳6-جی ایلده بئرلین و ۱97۲-جی ایلده دا مونیه اولماق عذره یای اولیمپیا اویون‌لارینا ایکی دفعه ائو صاحب‌لیگی ائتمیش‌دیر. قیش اولیمپیا اویون‌لاری دا ۱9۳6-جی ایلده باویئرانین اکیز شهرلری اوْلان گارمیسجه و پارتئنکیرجهئندئ رئاللاشدیریلمیش‌دیر.

آلمان متبخی[دَییشدیر]

Bir Schwarzwälder Kirschtorte (Kremalı pasta çeşidi).

آلمان متبخی، بؤلگه‌دن بؤلگه‌یه فرق‌لی‌لیک گؤسترمکده‌دیر. باویئرا و سوابیانین جنوب بؤلگه‌لری بونا نومونه‌دیر. بۇ بؤلگه‌لرین متبخ مدنیتی؛ آوستریا و ایسویچرئنینکینئ بنزردیر. دونوز اتی، مال اتی و ائو حئیوان‌لاری اتی ایله ائدیلن یئمک نؤولری آلمانیادا ایستهلاک ائدیلن یئمک‌لرین قاباقدا گلن‌لری‌نین. خصوصیله دونوز ائتینین آلمان موتفاغینداکی یئری خصوصی‌دیر. [۱۳۲] آز قالا بوتون بؤلگه‌لرده، یئمک‌لر سوسیس‌لی یئییلیر. آلمانیادا ۱500لرده چوْخ سوسیسکا نؤوو چیخاریلماقدادیر. ان مشهور تروزلر کارتوف، کلم، کؤک، شالغام، ایسپاناق و پاخلانی. [۱۳۳] اوْرقانیک قیدا ساتیشی بیر بازار حالینا گلمیش‌دیر و ساتیلان مهسوللارین% ۳.0 'ونو بۇ قروپ قیدالار اولوشتورور.بو بیر ترئند حالیندا یوکسلمکده‌دیر. [۱۳4]

مشهور بیر آلمان دییش بئله دئمکده‌دیر: "ناهار بیر ایمپراتور، گونورتا یئمیی بیر کرال و آخشام یئمیی بیر کاسیب کیمی‌دیر." ناهار عمومیتله تاخیل‌لی یئمک‌لرله و بال یا دا رئچئل‌لی چؤرکله ائدی‌لر. آلمان‌لارین بیر قیسیمی ناهاردا سویوق یئمک‌لری یا دا پئن‌دیرلی چؤریی سئچیم ائدیر. [۱۳5] اؤلکه‌ده ۳00-دن چوْخ چؤرک نؤوو سوبالاردا ساتیلماقدادیر. [۱۳6]

Tipik bir peynir ve soğuk yemek servisi

باشقا اؤلکه‌لردن گلن ایممیقرانت‌لار سایه‌سینده، آلمان متبخی و گونده‌لیک یئمک وردیش‌لری بیر چوْخ متبخ‌دن تسیرلنمیش‌دیر. پیززا و ماکارون کیمی ایتالیان یئمک‌لری، دؤنر کیمی تورک و عرب یئمک‌لری خصوصیله بؤیوک شهرلرده اوْلدوقجا مشهور اولاراق ساتیلماقدادیر. بئینلخالق بورگئر زنجیرلری و چین رئستورانت‌لار اؤلکه‌نین بیر چوْخ یئرینه یاییلمیش‌دیر. هیند، یاپون و دیگر آسیا موتفاک‌لاری‌نین پوپولئریتئسی آرتماقدادیر. یوکسک پروفیل‌لی دوققوز آلمان رئستوران، رئستورانت‌لار بئینلخالق دئرئجئلئندیرئن میجهئلین رهبری طرفین‌دن اوچ اوْلدوزلو اولاراق اعلان ائدیلمیش‌دیر. یئنه ۱5 رئستوران ایکی اوْلدوز آلمیش‌دیر. [۱۳7]

شرابین اؤلکه‌نین بیر چوْخ سئقمئنتینده مشهور اولماسینا باخمایاراق آلمانیانین میللی ایچکی‌سی پیوه اولاراق بیلینمکده‌دیر. آلمانیادا آدام باشینا پیوه ایستهلاکی ایللره گؤره دوشمه‌سینه باخمایاراق، آدام باشینا ایللیک ۱۱6 لیتر ایله اوست سیرالارداکی یئرینی قوروماقدادیر. [۱۳8] ۱8 قرب اؤلکه‌سی اوزرینده ائدیلن آراشدیرمالار نتیجه‌سینده آلمانیا؛ آدام باشینا ایسپیرت‌سیز ایچکی ایستهلاکی مؤوضوسوندا ۱4.، آدام باشینا مئیوه سویو ایستهلاکیندا ایسه ۳. اوْلموش‌دور. [۱۳9] بون‌لارین خاریجینده، مینئرال‌لارلا سو و سجهورلئ (مئیوه سویو ایله قاریشدیریلمیش) آلمانیادا چوْخ مشهوردور.

جمعیت[دَییشدیر]

Almanya'nın dünya çapında olumlu tanınmışlığı vardır. (Claudia Schiffer, model)

۲006 دونیا کوبوکون‌دان بری، اؤلکه‌نین ایمیجی داخی‌لی و خاریجی دونیادا دییشمیش‌دیر. [۱40] بۇ تورنیردن سوْنرا، ایللیک ائدیلن میللی مارکا گؤسترمکله آراشدیرماسینا آلمانیا اوست سیرالارا تیرمانمیش و ۲008-جی ایلده لیدئرلییه چاتمیش‌دیر. ۲0 فرق‌لی اؤلکه‌دن اینسان‌لارا اؤلکه‌نین تانینمیش‌لیغی؛ مدنیت، سیاست، ایخراجات، اؤلکه‌نین اینسان‌لاری، اؤلکه‌یه توریزم، ایممیقرانت‌لارین ماراغینی چکمه و اینوئستیسیالار باخیمین‌دان سوروشولموش‌دور. [۱4۱] بیر باشقا قلوبال دوشونجه آراشدیرماسی ببج طرفین‌دن ائدیلمیش و نتیجه‌ده آلمانیانین، ۲۲ قاباقدا گلن اینوئستور اؤلکه‌سی آراسیندا ان موسبت تأثیره صاحب اؤلکه اوْلدوغو اورتایا چیخمیش‌دیر. % 56لیک بؤیوک بیر قروپ اؤلکه حاقیندا موسبت دونیاگؤروشونه ساهیبکن،% ۱8لیک بیر قیسیم اؤلکه‌یه منفی باخماقدادیر. [۱4۲] [۱4۳]

آلمانیا قانونی و اجتماعی اولاراق هوموسئکسوال‌لارا قارشی تولئرانس‌لی‌دیر. عائله بیرلیکده‌لییه ۲00۱-جی ایلدن بری ایجازه وئریلیر. [۱44] گئیلئر و لئزبیئنلئر قانونی اولاراق یولداش‌لاری‌نین بیولوژی اوشاق‌لارینی اؤولادلیغا گؤتوره بیلر (اؤگئی اوشاق اولاراق). ایکی بؤیوک آلمانیا شهری‌نین بلدیه باشچی‌سی، گئی اوْلدوژک‌لارینی اعلان ائتمیش‌دیر. [۱45]

Alman toplumu tatillere oldukça para ayırmaktadır.(Neuschwanstein Şatosu)

۲0. عصرین سون اون ایل عرضینده آلمانیا، ایممیقرانت‌لارا قارشی موقع‌ینی دییشدیرمیش‌دیر. 90-جی ایللرین اورتاسینا قدر اومومی دوشونجه آلمانیانین بیر کؤچ اؤلکه‌سی اولمادیغی ایستیقامتینده ایدی. بونا قارشی اهالی‌نین ۱0%-ی آلمان اولمایان کس‌لردن میدانا گلمکده ایدی. گاستاربئیتئرلارین (ماوی یاخالی، قوناق ایشچی) اؤلکه‌یه گیریشی‌نین بیتمه‌سین‌دن سوْنرا، بۇ سیغینماجی‌لار تولارئ ائدیلدی‌لر. حال-حاضردا حکومتین و آلمان جمعیتی‌نین دوشونجه‌سی نظارت آلتیندا ایختیساس‌لی ایممیقرانت‌لارین اؤلکه‌یه گلیشی‌نین قبول ائدیله بیلر اوْلدوغودور. [۱46] ۱984-جو ایلده 4،4 میلیون اوْلان آلمانیادا یاشایان خاریجی اهالی‌سی، ۲008-جی ایلده 7،۳ میلیونا چیخمیش‌دیر. [۱47]

۲005-جی ایلدکی 58 میلیارد آورو تتیل هارجاماسییلا آلمانیا، بۇ مؤوضودا بیرینجی اوْلموش‌دور. ان مشهور گزینتی یئرلری آوستریا، ایسپانیا، ایتالیا و فرانسادیر. [۱48]

آیریجا باخ[دَییشدیر]

بیبلییوگرافی[دَییشدیر]

خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]

شئکیللر[دَییشدیر]

قایناق‌لار[دَییشدیر]

  1. Bundespräsidialamt. Repräsentation und Integration (German). یوْخلانیلیب8 March 2016. “Nach Herstellung der staatlichen Einheit Deutschlands bestimmte Bundespräsident von Weizsäcker in einem Briefwechsel mit Bundeskanzler Helmut Kohl im Jahr 1991 die dritte Strophe zur Nationalhymne für das deutsche Volk. [In 1991, following the establishment of German unity, Federal President von Weizsäcker, in an exchange of letters with Chancellor Helmut Kohl, declared the third verse [of the Deutschlandlied] to be the national anthem of the German people.]”
  2. Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (January 2014). Migrationsbericht 2012 (PDF) (German), Bundesministerium des Innern Referat Öffentlichkeitsarbeit. 27 July 2014 tarixində istifadə olunub.
  3. Numbers and Facts about Church Life in Germany 2016 Report. Evangelical Church of Germany. Retrieved 06 December 2016.
  4. Population at 82.2 million at the end of 2015 – population increase due to high immigration. destatis.de (26 August 2016).
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ Germany. International Monetary Fund (October 2015). یوْخلانیلیب6 August 2016.
  6. Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC). Eurostat Data Explorer. یوْخلانیلیب13 August 2013.
  7. 2015 Human Development Report. United Nations Development Programme (2015). یوْخلانیلیب14 December 2015.
  8. M.S. Cermanya hakkında www.unrv.com
  9. Almanya, ABD'den sonra en çok bağış yapan ülke TopNews, India, Retrieved ۲008, 04-۱0.
  10. Error on call to Şablon:cite web: Parameters url and title must be specified.
  11. Avrupa'nın lideri? International Herald Tribune. Nisan 4, ۲008.04-04.
  12. Güvenli geleceğe güvenli tekonojiyle www.innovations-report.de. Mayıs 7, ۲008. 04-04.
  13. Jill N. Claster: Medieval Experience: ۳۰۰–۱۴۰۰. NYU Press ۱۹۸۲, p. ۳۵. ISBN ۰-۸۱۴۷-۱۳۸۱-۵.
  14. The Cambridge Ancient History, vol. ۱۲, p. ۴۴۲. ISBN 0-۵۲۱-۳۰۱۹۹-۸.
  15. Şarlman Şarlman'ın biyografisi
  16. Joanna Story, Charlemagne: Empire and Society, Manchester Üniversitesi Yayınları, ۲۰۰۵ ISBN ۹۷۸-۰-۷۱۹۰-۷۰۸۹-۱
  17. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicæ www.nationstates.net
  18. Rosamond McKitterick, Charlemagne: The Formation of a European Identity, Cambridge Üniversitesi Yayınları, ۲۰۰۸ ISBN ۹۷۸-۰-۵۲۱-۸۸۶۷۲-۷
  19. Hükümdarlık mücadelesi http://www.britannica.com
  20. Almanya maddesi en.wikipedia.com
  21. Kutsal Roma Cermen İmparatoru IV.Charles'ın fermanı Yale Üniversitesi Web Sitesi
  22. ۳۰ Yıl Savaşları, Gerhard Rempel, Western New England Koleji.
  23. ۳۰ Yıl Savaşları (۱۶۱۸–۴۸), Alan McFarlane, The Savage Wars of Peace: England, Japan and the Malthusian Trap (۲۰۰۳)
  24. Fulbrook, Mary: A Concise History of Germany, Cambridge Üniversitesi Yayınları ۱۹۹۱, p. ۹۷. ISBN ۰-۵۲۱-۵۴۰۷۱-۲
  25. Martin, Norman. Alman Konfederasyonu ۱۸۱۵–۱۸۶۶ (Almanya) Dünya Bayrakları. ۵ Ekim ۲۰۰۰.Erişim: ۱۲-۰۷-۲۰۰۶
  26. Almanya'da ۱۸۴۸ Devrimi mars.acnet.wnec.edu
  27. Almanya'da ۱۸۴۸ İhtilalleri en.wikipedia.com
  28. Alman İmparatorluğu Das Kaiserreich
  29. Alman İmparatorluğu'nun tüm sömürgeleri www.worldstatesmen.org
  30. Alman İmparatorluğu dış politikası www.britannica.com
  31. Khapoya op. cit. p. ۱۱۵f
  32. Stephen J. Lee: Europe, ۱۸۹۰–۱۹۴۵. Routledge ۲۰۰۳, p. ۱۳۱. ISBN 0-۴۱۵-۲۵۴۵۵-۸.
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ Weimar Cumhuriyeti'nde II.Dünya Savaşı öncesi durum en.wikipedia.org Erişim : ۱ Mart ۲۰۰۹
  34. Das Ermächtigungsgesetz ۱۹۳۳
    Erişim = ۱۲-۰۹-۲۰۰۸
    Yazar = Deutsches Historisches Museum
    Yayımcı = Deutsches Historisches Museum
    Dil = Almanca
  35. Industrie und Wirtschaft
    Erişim tarihi = ۱۲-۰۹-۲۰۰۸
    Yazar = Deutsches Historisches Museum
    Yayımcı = Deutsches Historisches Museum
    Dil = Almanca
  36. Holokost ve II. Dünya Savaşı maddelerine bakınız.
  37. Avrupa Topluluğu kurucu devletleri Avrupa Birliği resmi internet sitesi
  38. Colchester, Nico. D-mark day dawns Financial Times. ۱ Ocak ۲۰۰۱. Erişim tarihi = ۰۷-۱۲-۲۰۰۶
  39. Dempsey, Judy. Almanya Bosna'dan çekilmeyi planlıyor International Herald Tribune. ۳۱ Ekim ۲۰۰۶. Erişim tarihi = ۳۰-۱۱-۲۰۰۶
  40. Almanya CIA Factbook. ۱۴ Kasım ۲۰۰۶. Erişim = ۲۹-۱۱-۲۰۰۶
  41. Gebiet und Bevölkerung – Fläche und Bevölkerung (German). Statistisches Bundesamt und statistische Landesämter (December 2015). یوْخلانیلیب3 August 2017.
  42. ۴۲٫۰ ۴۲٫۱ Gross domestic product – at current prices – 1991 to 2015 (English). Statistische Ämter des Bundes und der Länder (5 November 2016). یوْخلانیلیب6 July 2016.
  43. Historical Exchange Rates Tool & Forex History Data – OFX.
  44. Almanya'da iklim www.germanculture.com Erişim : ۱ Mart ۲۰۰۹
  45. Germany For Dummies ۳.baskı
    yayımcı = Wiley Mayıs ۲۰۰۷ ISBN = ۹۷۸-۰-۴۷۰-۰۸۹۵۶-۹
  46. Almanya'da iklim ve hava World Travels. Erişim = ۳۰-۱۱-۲۰۰۶
  47. Ekobölgeler WWF, Erişim = ۲۸-۱۲-۲۰۰۸
  48. Avrupadaki ünlü hayvanat bahçeleri listesi www.eupedia.com, Erişim = ۱۷-۱۰-۲۰۰۸
  49. Bazı ilginç hayvanat bahçesi olayları www.americanzoos.info/, Erişim = ۲۰۰۸ ۱۷-۱۰-۲۰۰۸
  50. Hayvan İstatistikleri ۲۰۰۷(Almanca), Berlin Hayvanat bahçesi, Giriş = ۰۵-۰۸-۲۰۰۸
  51. Çevre bilinci hedefi Alman Federal Çevre Vakfı, Erişim = ۲۸-۱۲-۲۰۰۷
  52. Bütün ülkeler iklim değişikliği üzerie adımlar atmalı
    Giriş = ۱۱-۰۲-۲۰۰۸
    Yazar = PIPA
    Tarih =۲۰۰۷-۰۹-۲۴
    Çalışma = BBC World service Poll, carried out by Globescan
  53. Almanya'nın çevre koruma endüstrisini takviye Erişim = ۲۵-۱۱-۲۰۰۷




قایناق خطاسی برچسب <ref> برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="lower-alpha"/> یافت نشد یا </ref> بسته یافت نشد.