آلن تورینق
آلن تورینق | |
|---|---|
 | |
| دوغوم | ۲۳ ژوئن ۱۹۱۲ میدا ویل, London, England, United Kingdom |
| اؤلوم | ۷ ژوئن ۱۹۵۴ (۴۱ یاش) |
| اؤلوم سببی | Cyanide poisoning |
| دفن یئری | Ashes scattered near Woking Crematorium |
| تحصیل | Sherborne School |
| علمی منسبی | |
| راهنما اۇستادی | آلونزو چرچ |
| دکتری اؤیرنجیلری | Robin Gandy |
| ائتگیلر | Max Newman |
| ایمضاسی | |
 | |
آلن تورینق (اینگیلیسجه: Alan Turing) اینگیلیسلی ریاضیاتچی، کامپیوتر عالیمی، منطیقچی، شفرئشوناس (کریپتانالیست) و فیلسوف ایدی. او، هۆمجۆملۆکده "نظری کامپیوتر علمی و سونی ذکانین آتاسی" (Father of computer science and artificial intelligence) اولاراق تانینیر. تورینق اؤز قیسا عؤمرونده کامپیوتر دونیاسینین تمل قایدالارینی یاراتمیش و ایکینجی دونیا ساواشینین طالعینی دَییشدیرمیشدیر.
ایلک ایللری و تحصیلی
آلان ماتیسون تورینق 1912-جی ایلده لندنده آنادان اولوب. اونون فوقالعاده ذکاسی هله اوشاقلیق ایللریندن اؤزونو گؤستریردی. او، کمبریج اونیورسیتهسینین کینقز کالجینده ریاضیات ساحهسینده تحصیل آلیب و داها سونرا پرینستون اونیورسیتهسیندن دوکتورلوق (PhD) دیپلومونو قازانمیشدیر.
کامپیوتر علمی نین تمل کشفی: تورینق ماشینی
1936-جی ایلده تورینق، "تورینق ماشینی" (Turing Machine) آدلی نظری بیر مدل تقدیم ائتدی. بو ماشین، ریاضی آلقوریتملری اوزرینده اؤلچولر آپارا بیلن ریاضی بیر تمل ایدی. او، اثبات ائتدی کی، بو جور بیر ماشین یالنیز بیر تاپشیریغی یوخ، دوزگون پروقراملاشدیریلدیقدا هر بیر چتین ریاضی مسئلهنی حل ائده بیلر. بو ایدئیا، بوگۆنکو ایستیفاده ائتدیگیمیز کامپیوترلرین تمل منطیقینی یاراتدی.
ایکینجی دونیا ساواشی و اِنیقما (Enigma) شفرلری
ساواش باشلایاندا، تورینق بریتانیانین دولتی شفر قوروموندا (Bletchley Park) باش شفرئشوناس اولاراق ایشه باصلادی. نازی آلمانییاسی اؤز حربی مکتوبلارینی قوراماق اوچون اِنیقما (Enigma) آدلی مۆعقد بیر ماشیندان ایستیفا ائدیردی.
تورینق، اِنیقما شفرلرینی سیندیرماق اوچون "بومب" (Bombe) آدلی الکترومکانیک بیر الکترونیک شفر سیندیریجی دستگاه یاراتدی. بو بومب ماشینی، آلمانلارین گؤندردیگی میلیۆنلارلا شفرلی مکتوبو بیر نئچه ساعات ایچینده اوخوماغا کؤمک ائتدی. تاریخچیلرین فیکرینه گؤره، تورینقین بو نجاتی ساواشی ان آزی 2 ایل قیسالتدی و میلیۆنلارلا اینسانین حیاتینی خیلاص ائتدی.
سونی ذکا و تورینق تستی
1950-جی ایلده تورینق، "حسابلا گؤرن ماشینلار و ذکا" آدلی اؤنملو بیر علمی مقاله یازدی. او، بو مقالهده سونی ذکانین ان بؤیوک معیاری اولان "تورینق تستی" (Turing Test) فیکرینی اورتایا آتدی. او بیلدیریردی کی، اگر بیر کامپیوتر اؤز یازیلی جاوابلاری ایله قارشی طرفدهکی اینسانی اؤزونون ده بیر اینسان اولدوغونا ایناندیرا بیلیرسه، اونو "عاقیللی" یا ذکالی حساب ائتمک اولار. بوگون ChatGPT کیمی بؤیوک دیل مدللری هله ده بو قایدا چرچیوهسینده اینجهلنیرلر.
فاجعهلی سونو و سونراکی اعتیراف
تورینق، او دؤنمده بریتانیادا همجینسگرلیگین (قانونا ضید) قاداغان اولماسی سَبَبیندن 1952-جی ایلده محکمه اولوندو. محکمه اونو اوزون مدت دوستاق قالماق یا کیمیاسال کاستراسیون (هورمون درمانلاری) آراسیندا سئچیم ائتمهیه مغلوب ائتدی. هورمون درمانلاری اونون بئینی و پسیکولوژیسینه آغیر ضربهلر ووردو. 1954-جو ایلده، 41 یاشیندا اولاراق سیانید زهرلنمهسی ایله حیاتینا سون قویدو (بؤیوک بیر ائهتیامالا گؤره اؤزونو اؤلدۆردو).
ایللر سونرا، بریتانیا حکومتی اونا قارشی ائدیلن بو حاقسیزلیغی قبول ائتدی. 2009-جو ایلده باش ناظیر قوردون براون دؤولت آدیندان رسمی اۆزرو ایستهدی و 2013-جۆ ایلده کرالیچا ایکینجی الیزابت طرفیندن آلان تورینقه اؤلوموندن سونرا **رسمی کرال عفوی** وئریلدی.
قایناقلار
[دَییشدیر]اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Alan Turing»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- عالیم
- آلن تورینق
- ۱۹۱۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۵۴-جو میلادی ایلده اؤلنلر
- 20th-century mathematicians
- Academics of the University of Manchester
- Academics of the University of Manchester Institute of Science and Technology
- Alumni of King's College, Cambridge
- Artificial intelligence researchers
- Bayesian statisticians
- Bletchley Park people
- British anti-fascists
- British cryptographers
- British male long-distance runners
- British people of World War II
- Computability theorists
- Computer designers
- English atheists
- اینگیلیس بیلگی سایار عالیملر
- English inventors
- English logicians
- English male long-distance runners
- اینگیلیس ریاضیاتچیل