آمریکا بیرلشمیش ایالتلری

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
United States of America
آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
بایراغی علامتی
(بایراق) (نیشانی)
شعار: In God We Trust
۳00px
رسمی دیلی اینگیلیس دیلی
پایتختی واشینگتون
بویوک شهرلر نیویورک، لوس‌آنجلس،شیکاگو,
پایتختین کووردینت لری ۳5۳°۳8′N 44°۲6′E
پرزیدنت باراک اوباما
ساحه
 - عمومی
 - % سو
[[|List of countries by area|۱۷-ci yer]]
[[|۱ E۱0 m²|۷۹۶،۰۹۵ km²]]
۶،۷۶%
اهالی
 - عمومی
 - [[|Əhali sıxlığı|سیخلیق]]
[[|List of countries by population|۱۸-cu yer]]
۳۱۰،۳۲۲،۰۰۰
۳۱​/km².
پول واحیدی آمریکا دولاری
ساعات قورشاغی [[|Coordinated_Universal_Time|UTC]] + ۵ ایله -۱۰
میللی هیمنی [The Star-Spangled Banner]]
[[|اینترنت|İnternet TLD]] .us
تلفن کودو ۱

آمریکا بیرلشمیش ایالتلری (اینگیلیسجه: United States of America (USA))، شومالی آمریکا دا بیر دؤولت. مرزلرینی شومالدا کانادا، جنوبدا مکزیک ایله (شومالی آمریکا حیصصه‌سینده آلاسکا تکجه کانادا ایله) بؤلوشور. آمریکا فئدئراتیو جمهوریدیر. آمریکاآنایاساسی ۱۷۸۷-نجی ایلده قبول ائدیلمیش‌دیر (۱۷۸۹-نجو ایلدن قوه‌ده‌دیر). اساسی قانونا بوگونه قدر ۲۶ دَییشیکلیک ائدیلمیشدیر، اونلاردان ۱۰-او ۱۷۸۹-نجو ایلده حوقوق‌لار حاقیندا بیلل آدی ایله قبول اولونموشدور. عالی قانون‌وئریجی حاکیمیت اورقانی اولان آبش کونگره‌سی سئنادان و نوماینده‌لر پالاتاسین‌دان عیبارتدیر. محکمه سیستمی فدرال و یئرلی محکمه‌لردن تشکیل ائدیلیب.

تاریخ[دَییشدیر]

آوروپا کولونیستلری شومالی آمریکا قاره‌سینه گلنه‌دک (۱۶نجی عصر) آمریکانین ایندیکی اراضی‌سینده قیزیل دریلر و اسکیمولار یاشاییردی. ۱۶۰۷-نجی ایلده اینگیلیسلر ایندیکی ویرجینیا ایالتی‌نین اراضیسینده ایلک دایمی مسکن سالدیلار. اوجوز زنجی امه‌یی ۱۷-۱۸ عصرلرده جنوب ایالتلری‌نین پلانتاسیا تصرروفاتینین اینکیشافیندا موهوم رول اوینادی. کاپیتالیزمین اینکیشافی ایله قاباقجیل ایدئولوژی اؤزونه یول آچیردی (توماس جفرسون، بئنجامین فرانکلین). شیمالی آمریکادا اینگیلتره‌نین حؤکمرانلیغینا سون قویموش ایستیقلالیت موحاریبه‌سی (۱۷۷۵-۸۳) گئدیشینده آبش-دا آبش ایستیقلالیت بیان‌نامه‌سی قبول ائدیلمیشدیر (۱۷۷۶ ایل یولون ۴-ده). یورکتاون یاخینلیغیندا ووروشمادان (۱۷۸۱) سونرا اینگیلیس ایجماعلار پالاتاسی موحاریبه‌نین داوام ائتمه‌سی علئیهینه سس وئردی و حوکومتی صولح باغلاماغا وکیل ائتدی. ۱۷۸۱ ایلده خاریجی ایشلر، مالیه و حرب دپارتامنتلری یاراندی. همین ایلده مالیه دپارتامنتی باشچیسی روبرت مورریس پول بوراخیلیشی اوچون شیمالی آمریکا بانکی کونگره لیسانسینی وئردی. ۱787 ایلده قبول ائدیلمیش یئنی آنایاسا آبش-ای فدرال دؤولت کیمی رسمیلشدیردی. ۱789 ایلده ایلک پرزیدنتی جورج واشینگتون سئچیلمیش‌دیر. ۱۷۸۹-۹۱-جی ایللرده ایلک سیاسی پارتیاسی - فئدئرالیستلر و رئسپوبلیکاچیلار مئیدانا گلدی (۱۸۲۸ ایلده فئدئرالیستلر آدینی دئموکرات پارتیاسیا دَ‌ییشدیلر). ۱۷۹۱ ایلده میللی بانک یارادیلدی. بئین‌الخالق مئیداندا اؤز مؤوقعینی مؤحکملتمه‌یه‌سی گؤسترن آمریکا ۱۸۰۸-۰۹ ایل‌لرده روسیه ایله دیپلوماتیک موناسیبتلری باغلاندی. اینگیلتره-آمریکا موحاریبه‌سی (۱۸۱۲-۱۴) آبش-این موستقیل‌لیگینی موحکم‌لندیردی. ۱9 عصرین اول‌لرینده آبش-این اراضیسی خئیلی گئنیشلندی. ۱۹ عصرین سونون‌دان جنوب کارولینا و جورجیا دان میسیسیپی، آلاباما، لوئیزیاناو آرکانزاسا کیمی گئنیشلنمیش پامبیقچیلیق اینکیشاف ائتمه‌یه باشلادی. ۱۸۰۳ ایلده آبش حکومتی لوئیزیانانی فرانسهدن ساتین آلمیشدی، ۱۸۱۹ ایلده ایسپانیا غربی و شرقی فلوریدانی آمریکایا گذشته گئتمه‌یه مجبور اولدو. ۱۸۷۶ ایلده روسیه‌دن آلاسکانی و آلئوت آدالارینی ساتین آلدی. ۱۹ عصرین ۳۰-نجو ایللرین اولینده آمریکادا آبولیسیونیزم حرکاتی گئنیشلندی. لاکین جنوب قولدارلارلیق اوستانلری شیمال جمعیتی آراسینداکی ضدیت‌لری کسکینلشدیردی. ۱۸۶۰ ایل دئکابرین ۲۰-ده جنوبی کارولینا فئدئرال کونستیتوسیاسین اؤز راتیفیکاسیاسینی پوزموش، شیتات‌لار اتفاقین‌دان چیخدی. فئورالین 7-ده آمریکا کونفدراتیو اوستانلری‌نین مووقتی آنایاساسی قبول ائدیلمیشدیر. بو آبش-دا وطنداش موحاریبه‌سی (۱۸۶۱- ۶۵) ایله نتیجه‌لندی. بو دؤورده پرئزیدئنت آبراهام لینکولن کؤله‌لرین فدرال سویه‌ده آزاد ائتمه‌سی حاقیندا بیان‌نامه‌سی ایمضالادی (۱۸۶۳ ایل یانوارین ۱-ده). ۱۸۶۹ ایلده وایومینق اراضیسی، ۱۸۹۳ ایلده ایسه کولورادو اوستانی قادین‌لارا سس‌وئرمه حوقوقو وئردی. وطنداش موحاریبه‌سیندن سونرا مالدارلیغین گئنیشلنمه‌سینه گؤره کابویلار مئیدانا گلمیشدیلر. ۱۸۸۶ ایل سئنتیابرین ۴-ده جئرونیمونون توتولماسی ایله هیندیلرله موحاریبه‌لر اصلینده باشا چاتدی. همین ایلده آبش یوزایللیگی موناسیبتی ایله فرانسه‌دن پای آزادلیق هیکلی نیو-یورک یاخینلیغیندا آچیلمیش‌دیر. ۱۸۹۲ ایلده ۱۹۵۴ ایله قدر ایشلمیش ائللیس آیلئند كؤچریلر قبول مرکزی آچیلمیش‌دیر. ۱۸۹۳ ایلده آبش هاوایی آدالاری، ایسپانیا-آمریکا موحاریبه‌سینده (۱۸۹۸)، فیلیپین، قوام آدالاری و پورتو ریکو توتولدو. ۱۹۰۳ ایلده ایسه پاناما کانالی زوناسی توتولموش‌دور. بیرینجی دونیا موحاریبه‌سینده آبش اولجه بیطرفلیک اعلان ائتمیش‌دیر. ۱۹۱۴ ایل اوکتیابر آییندا پرزیدنت وودرو ویلسون آنتانتایا قیسامودتلی کردیتلری وئرمه‌یه ایجازه وئردی. آمریکالیلارین باتیرمیش خاریجی گمیلرده هلاکلارین‌دان سونرا آبش آلمان ایله دیپلوماتیک موناسیبتلری لغو ائتمیشدیر و ۱9۱7 ایل آوریلین 6-دا اونا موحاریبه اعلان ائتدی. آمریکا اوروپاداکی سیلاحلی قوه‌لری‌نین باشچیسی جون پرشینق اولدو. همین ایل دئکابرین ۱۸-ده کونگره آنایاسایا قورو قانونو داخیل ائدن ۱8-جی دوزلیشی قبول ائتدی. ۱۹۲۹-۳۳ ایللر دونیا ایقتصادی بوحرانی آمریکایا خوصوصیله آغیر ضربه ووردو. ۱۹۴۱ ایل دئسامبرین 7-ده آبش-آ موحاریبه اعلان ائدن ژاپون پیورل-هاربور، فیلیپپین و بیر سیرا باشقا اراضیلرده‌کی حربی-دنیز بازالارینا هوجوم ائتدی. دئکابرین ۱۱-ده آلمان و ایتالیا دا ژاپون طرفینده آمریکایا موحاریبه اعلان ائتدیلر. ۱۹۴۲ ایلده سووئت ایتیفاقی-آمریکا دانیشیقلاری نتیجه‌سینده همین ایل اوروپادا ایکینجی جبهه آچماق باره‌ده تام راضیلیق الده ائدیلدی. ساکیت اوقیانوسدا ژاپون قارشی فعالییت‌لری آدمیرال چئستئر نیمیتس و ژنرال دوقلاس ماکارتور باشچیلیق ائتمیشلر. موحاریبه بیتمیش کیمی سویوق موحاریبه باش وئرمیشدیر. آمریکانین سووئت ایتفاقی ایله موناسیبتلری پیسلشمیش کیمی ۱۹۴۸ ایلده جورج کئننان ساخلاما (containment) دوکتریناسینی ایره‌لی سوردو.

فایل:Lower Manhattan from Staten Island Ferry Jan ۲006.jpg
مانهاتانین منطقه سیندن بیر شکل

همین دؤورده اوروپانین برپاسی اؤچون مارشال طرحی قبول ائدیلمیشدیر. ۱۹۴۹ ایل آوریلین ۴-ده ناتو-نو یاراتمیش پاکت ایمضالامیشدیر. ۵۰-نجی ایللرده آمریکاداکی ایستهلاک سویه‌سی خئیلی یوکسلمیشدیر، عینی زاماندا دئموقرافیک دوغوم پارتلاییشی (بابی بووم) باش وئرمیشدیر. آمریکا اورتا صینفی یئنی‌یئتمه‌لرییه گؤره اؤلکه‌ده‌کی روک-ائن-رولل (rok-en-roll) اَیلنجه صنایعسی‌نین چیچکله‌ین ساحه‌سی اولدو. ۱۹۶۲-۶۳ ایللرده کاراییب بوحرانی باش وئرمیشدیر. ۱۹۶۳ ایل آوقوستون ۲۸-ده ایرقچیلیک و ایسقرقاسیا قارشی موباریزه واشینگتونا مارشلا نتیجه‌لندی. ۱۹۶۶ ایلده آبش عالی محکمه‌سی حبس ائدیلمیش شخصه اونون حوقوقلارینی خبر وئرمه‌سی حاقیندا قرار وئردی. نؤبتی ایلده پرزیدنت لیندون جانسون مولکی حقوقلار حاقیندا فرمانی ایمضالادی. لاکین جونسونون بؤیوک جمعیت پروگرامینا باخمایاراق، آمریکا ویتنام موحاریبه‌سینه جلب ائدیلمیشدیر. ۱۹۶۸ ایلدن هیپی حرکاتی یارانمیش‌دیر. ۱۹۷۴ ایلده اووترگئیت مساله‌سی‌نه گؤره ریچارد نیکسون پرزیدنت وظیفه‌سینی ترک ائتدی و اونون عوضینه جرالد فورد تعیین ائدیلمیشدیر. 80-جی ایللرده آمریکادا QİÇS اپیدمیاسی باش وئرمیشدیر. سووئت ایتفاقی داغیلمیش کیمی جورج بوش پرزیدنت سئچیلمیشدیر. ۱990-جی ایلده نؤوبتی ایلده بیتمیش کنگر کورفزینده موحاریبه باشلاندی. ۲۰۰۳-نجو ایل ۲۰ مارتین ۲۰-ده عیراقدا موحاریبه باش وئردی.[۱]

ایالتلر[دَییشدیر]

آرکانزاسآریزوناآلاباماآلاسکاآیداهوآیووااوکلاهمااورگناوهایوایلینویایندیاناپنسیلوانیاتگزاستنسیجورجیادلاویرجنوب داکوتاشمال داکوتارود آیلندفلوریداجنوب کارولیناشمال کارولیناکالیفرنیاکانزاسکلرادوکنتاکیکانتیکتلوئیزیاناماساچوستمریلندمونتانامیزوریمیسیسیپیمیشیگانمِینمینسوتانبراسکانوادانیوجرسینیومکزیکونیوهمپشایرنیویورکواشینگتنوایومینگورمونتویرجینیاغرب ویرجینیاویسکانسینهاوائییوتا

آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین شهرلری[دَییشدیر]

An enlargeable map showing urban areas and urban clusters of the contiguous United States
شهر نفوس آلان (Km۲) اهالی (N/Km۲) شکیل
نیویورک-نیوارک ۱۸،۵۰۰،۰۰۰ ۸٬۶۸۳ ۲٬۱۳۰ ۱50px
لس انجلس-لانگ بیچ-آناهایم ۱۳،۰۰۰،۰۰۰ ۴٬۳۲۰ ۳٬۰۰۹ ۱50px
شیکاگو-گری ۸،۷۱۲،۰۰۰ ۵٬۴۹۸ ۱٬۵۸۴ ۱50px
فیلادلفیا ۵،۷۲۶،۰۰۰ ۴٬۶۶۱ ۱٬۲۲۸ ۱50px
میامی ۵،۵۰۰،۰۰۰ ۲٬۸۹۱ ۱٬۹۰۲ ۱50px
دالاس-فورت ورت-آرلینگتون ۴،۷۴۶،۰۰۰ ۳٬۶۴۴ ۱٬۳۰۲ ۱50px
بوستون ۴٬۶۱۴٬۰۰۰ ۴٬۴۹۷ ۱٬۰۲۶ ۱50px
واشینگتن دی.سی ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ ۲٬۹۹۶ ۱٬۵۰۲ ۱50px
دیترویت ۴٬۴۵۴٬۰۰۰ ۳٬۳۵۴ ۱٬۳۲۷ ۱50px
هیوستون ۴٬۳۲۳٬۰۰۰ ۳٬۳۵۵ ۱٬۲۸۸ ۱50px
اتلانتا ۴٬۱۰۰٬۰۰۰ ۵٬۰۸۳ ۸۰۶ ۱50px
سان فرانسیسکو-اوکلند ۳٬۷۳۰٬۰۰۰ ۱٬۳۶۵ ۲٬۷۳۲ ۱50px
فونیکس ۳٬۳۹۴٬۰۰۰ ۲٬۰۶۹ ۱٬۶۴۰ ۱50px
سیاتل ۳٬۱۱۵٬۰۰۰ ۲٬۴۷۰ ۱٬۲۶۱ ۱50px
سن دیگو ۲٬۹۹۴٬۰۰۰ ۲٬۰۲۶ ۱٬۴۷۷ ۱50px
مینیا پولیس ۲٬۵۸۹٬۰۰۰ ۲٬۳۱۶ ۱٬۱۱۷ ۱50px
سنت لوییس ۲٬۳۷۸٬۰۰۰ ۲٬۱۴۷ ۱٬۱۰۷ ۱50px
بالتیمور ۲٬۳۷۶٬۰۰۰ ۱٬۷۶۸ ۱٬۳۴۳ ۱50px
تامپا ۲٬۳۶۱٬۰۰۰ ۲٬۰۷۸ ۱٬۱۳۶ ۱50px

قایناقلار[دَییشدیر]