ائلدنیزلر (آذربایجان آتابیگلری)
آذربایجان آتابیگلری ائلدنیزلر | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱۰۷۷–۱۲۳۱ | |||||||||
 بایراق | |||||||||
.jpg) ائلدنیز لرین خریطهسی ان گوجلو اولان زامان | |||||||||
| پایتخت | نخجیوان تبریز اردبیل همدان | ||||||||
| عۆموُمی دیللر | سلجوق تورکجهسی (آنادیلی و سارای دیلی) فارس دیلی (رسمی دیل) | ||||||||
| دین | ایسلام | ||||||||
| دؤولت | شاهلیق | ||||||||
| بیگ | |||||||||
| تاریخی دؤنم | |||||||||
• یارادیلدی | ۱۰۷۷ | ||||||||
• | ۱۲۱۸ | ||||||||
• | ۱۲۳۰ | ||||||||
• ییخیلدی | ۱۲۳۱ | ||||||||
| |||||||||
ائلدنیزلر یا دا آذربایجان آتابیگلری، اورتا دوغودا تاریخی بیر دؤولتایمیش.سلجوقلو ایمپیراتورلوغون آتابَیلری و گوزی-باتی بؤیوک حیصّهسینی، آرران، ایران آذربایجانؽن بؤیوک حیصّهسینی، و عراق عجم دا داخیل اوْلماقلا شرقی گونی قفقاز اداره ائدن مۆسلمان تۆرک سۆلالهسی (قؽپچاق منشألی ائلدیگۇز طرفیندن باشلادؽلمیشدیر)[۱]. اوْنلارین نظارتی آلتؽنداکی اراضی اۆستون درجهده تخمینا شیمال-غربی ایرانؽن بؤیوک حیصّهسینی، مۆعاصیر آذربایجانؽن اکثر بؤلگهلرینی و مۆعاصیر ارمنیستانؽن (جنۇب حیصّهسی)، تۆرکیهنین (شیمال-شرق حیصّهسی) و عراقؽن (شرق حیصّهسی) کیچیک حیصّهلرینی احاطه ائدیر. ۱۱۹۴-جی ایلده طغریلین مۆحاریبهده اؤلومونه قدر. عراق و فارسؽن بؤیوک سلجۇق حؤکمدارلارینین سوْنونجوسو اوْلان آرسلان، ائلدنیزلر، سولطانلارین نظری تابعچیلیی کیمی حؤکمرانلیق ائدیر و دئمک اوْلار کی، سلجوقلارین سوْنونا قدر سیکهلریندن آسؽلیلیغینی قبۇل ائدیردیلر. بۇندان سوْنرا، موغوللارین و خارزمشاهلارؽن غربه دوْغرو گئنیشلنمهسی ضعیفلَینه و سوْنرا خطین سوْنا چاتماسؽنا قدر، اوْنلار مۆستقیل بیر سۆلاله ایدیلر.
آتابَی کیچیک سلجۇق حؤکمدارلارینین قیومۇ کیمی خیدمت ائدن تۆرک باشچئلارینا وئریلن تیول ایدی.[۲] اوْ دؤورون سیاسی شرایطینده آتابَیلر تکجه شاهزادهلرینین معلیملری دئییلدیلر، همده حؤکمدارلار ایدیلر. ائلدنیز حاکیمییتینین زیروهسینده اوْنلارین اراضیسی جنۇبدا اصفهاندان شیمالدا گورجوستان شاهلیغی و شیروان سرحدلرینه قدر اۇزانیردی. اما، گورجوستان شاهلیغی ایله داواملؽ مۆناقیشهلر آراسؽندا حاکیمییتلرینین سوْنونا یاخؽن ائلدیزلرین اراضیسی یالنؽز آذربایجانؽ و شرقی گۆنی قفقازی احاطه ائتمک اۆچون کیچیلدی.[۳][۴] آذربایجان آتابَیلرینین تاریخی اهمییتی سوْنراکی سلجۇق دؤورونده گوزی-باتی ایران اۆزرینده مؤحکم نظارتده اوْلمالاریندا و هابله گۆنی قفقاز گورجوستانین باقراتیلرینه قارشؽ ایسلامؽن مۆدافیعهچیلری کیمی روْل اوْینامالاریندادیر.
قایناقلار
[دَییشدیر]- ^ Bosworth, Clifford Edmund (1996). The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual. Columbia University Press. pp. 199–200. ISBN 0-231-10714-5.
pp 199-200(Eldiguizds or Ildegizds): "The Elgiguzids or Ildegizds were a Turkish Atabeg dynasty who controlled most of Azerbaijan(apart from the region of Maragha held by another Atabeg line, the Ahamadilis), Arran and northern Jibal during the second half the twelfth century when the Great Seljuq Sultane of Western Persia and Iraq was in full decay and unable to prevent the growth of virtually independent powers in the province", pp 199-200: "Eldiguz (Arabic-Persian sources write 'y.l.d.k.z) was originally a Qipchaq military slave", pp199-200: "The historical significance of these Atabegs thus lies in their firm control over most of north-western Persia during the later Seljuq period and also their role in Transcaucasia as champions of Islamagainst the resurgent Bagtarid Kings". pp 199: "In their last phase, the Eldiguzids were once more local rulers in Azerbaijan and eastern Transcaucasia, hard pressed by the aggressive Georgians, and they did not survive the troubled decades of the thirteenth century".
- ^ Hodgson, Marshall G.S. The Venture of Islam: Conscience and History in a World Civilization, University of Chicago Press, 1974, آیاسبیان 0-226-47693-6, p. 260
- ^ Hodgson, Marshall G.S. (1977). The expansion of Islam in the middle periods Volume 1. University of Chicago Press. p. 262. ISBN 0-226-34684-6.
- ^ Luther, K.A. (December 15, 1987). "Atabakan-e Ādarbayjan". Encyclopedia Iranica. October 28, 2010-ده یوخلانیب.