ایسکیناس
ایسکیناس ( روسجا: آسیگناتسیا) صادرات بانکدا نین یارانمیش و یاییلماسی اولان بیر قیسما پولدور. ایسکیناس لار اوّلجه تجاری بانکلاردا صادر ائدیلمیش و بو بانکلار ایسکیناس بانکین باش سندورونا ورنده قانونی پوللا (عادیله قيزيل یا گوموش سکولار) گری آلماغا مجبور اولموشدولار. بو تجارتي ایسکیناس لار آنجاق نومیال ارزاقلی صادرات بانکی نین قورولوشوندا بازاردا آچیلمیشدیر. بو گون تجاری ایسکیناسلار یئرینی اساساً مرکزی بانکلار و یا پول مؤسسسی طرفیندن صادر اولونان میللی ایسکیناسلارا آچیقلاییب.
داها آچیقجا، "ایسکیناس" سؤزو بعضاً (تورکجه، توپلامچیلار طرفیندن) قیسما پولونو عام معنادا دئییر، آمّا دقیق معنادا، بانکلار طرفی دن صادر اولونمامایان ایسکیناسلار - مثلاً، دولتی ایسکیناسلار - ایسکیناس حساب اولونمازلار.
میلّی ایسکیناسلار چوخ واخت، آمّا همئشه يوخ، قانونی پولدورلار، بو آنلامدا کی، محکمه لر اونلاري موثبت مالی بورجلارين ادا اولونماسی اولاراق قبول ائتمه لی دیرلر. اوللر بانکلار اؤدنیش اۆچون ایسکیناسلار تقدیم ائدرکن همیشه سیکهلرله اؤدنیش ائده بیلهجکلرینی تامین ائتمهیه چالؽشیردیلار. اسکیناسلارؽن دۆز دَیرلی بیر شئیله "دستهکلنمسی"نین بۇ اۆصولو مرکزی بانکلارؽن والیۇتالاری قؽزیل و یا گۆموشله دستهکلمسی تاریخینین اساسؽنی تشکیل ائتمیشدیر. بو گون اؤلکه نین چوخو پوللارین قئيمتلي مِتاللار و يا ماللار اوستونده هیچ بیر مؤحکم لیک اولمامیشلار و اونلارین قئیدینی آنجاق اعتباری (فیات) قورور. یۆکسک دَیرلی، دؤورییهده اوْلمایان و یا قیمتلی مئتاللاردان حاضؽرلانمیش سیکهلر کیمی خۆصوصی حاللار ایستتیثنا اوْلماقلا، سیکهلر آشاغؽ دَیرلی پۇل واحیدلری، اسکیناسلار ایسه داها یۆکسک مبلغلر اۆچون ایستیفاده اوْلونور.
گئچمیشی
[دَییشدیر]بۇ گۆن مرکزی بانک و یا خزینهدارلؽق، عۆمومیتله، یا پول ایتیفاقؽ داخیلینده اسکیناسلارؽن بۇراخیلماسینا گؤره یالنؽز مسئۇلییت داشؽییر. لاکین بۇ، همیشه بئله اوْلمور و تاریخاً اؤزل بانکلار تئز-تئز اؤلکهنین بۆتون کاغؽذ پۇللارینی اداره ائدیردیلر. بئلهلیکله، بیر چوْخ فرقلی بانک و یا قۇروم مۆعیین بیر اؤلکهده اسکیناسلار بۇراخمیش اوْلا بیلر. آب د-داکؽ کوْممئرسییا بانکلارؽ میللی والیۇتا یارانمازدان اول قانۇنی اوْلاراق اسکیناسلار بۇراخمیشدیلار؛ لاکین بۇنلار ۱۸۶۳-جۆ ایلدن ۱۹۳۲-جی ایله قدر حؤکومتین ایجازهسینه تابع اوْلدو. بۇ سئرییالارؽن سوْنونجوسوندا ائمیتئنت بانک اؤز آدؽنی مؤهورلَییر و اؤدمه ودینی، ائلهجهده پرئزیدئنتینین و کاسسیرینین ایمضالارؽنی اولجدن چاپ اوْلونموش اسکیناسدا چاپ ائدیردی. بۇ واختا قدر اسکیناسلار گؤرونوشجه ستاندارتلاشدؽریلمیش و فئدئرال ائحتیاط اسکیناسلارؽندان چوْخ دا فرقلنممیشدی.
آز سایؽدا اؤلکهلرده اؤزل اسکیناسلارؽن بۇراخیلماسی بۇ گۆنه قدر داوام ائدیر. مثلاً، بریتانیا ، ایسکاتلند دا و شومالی ایرلندییاداکؽ بعضی تیجاری بانکلارؽ، فیات پول اوْلماسا و یا قانۇنلا هئچ بیر یئرده قانۇنی اؤدنیش واسیطهسی کیمی اعلان ائدیلمسهلر ده، داخیلی دؤورییه اۆچون اؤز اسکیناسلارؽنی چاپ ائتمهیه داوام ائدیرلر. بؤیوک بریتانییانؽن مرکزی بانکؽ اوْلان اینگیلیس بانکؽ، اینگیلیس و ولز قانۇنی اؤدنیش واسیطهسی اوْلان اسکیناسلارؽ چاپ ائدیر؛ بۇ اسکیناسلار همچینین ایسکاتلند و شیمالی ایرلاندییادا پۇل کیمی ایستیفاده ائدیله بیلر (لاکین قانۇنی اؤدنیش واسیطهسی دئییل). ایسکاتلند بانکؽ آوروپادا اؤز کاغؽذ اسکیناسلارؽنی اۇغورلا چاپ ائدن ایلک بانک ایدی و ۱۶۹۶-جؽ ایلده دؤورییهیه گیردی. ایسکاتلند بانکؽ حاضؽردا دۆنیادا ان اۇزون مۆدتدیر داواملؽ اسکیناس ائمیتئنتیدیر.[۱] چین خالق جومهوریتی ایکی خۆصوصی اینضیباطی بؤلگهسینده تنظیململر بؤیوک بریتانیاداکؽ تنظیململره بنزَییر؛ هونق کونقدا اۆچ تیجاری بانکؽ هوْنق کونق دولار اسکیناسلارؽنین بۇراخیلماسی اۆچون لیسانسا مالیکدیر،[۲] ماکائو دا ایسه ماکائو پاتاکاسؽ اسکیناسلارؽ ایکی فرقلی تیجاری بانکؽ طرفیندن بۇراخیلیر. لوکزامبورق دا اینترنشنال بانکی ۱۹۹۹-جۇ ایلده یۇرو تطبیقینه قدر اؤز لوکزامبورق فرانک اسکیناسلارؽنی بۇراخماق حۆقوقونا مالیک ایدی.
قایناقلار
[دَییشدیر]- ↑ Lloyds Banking Group - Bank of Scotland.
- ↑ Committee on Payment and Settlement Systems (August 2003). The Role of Central Bank Money in Payment Systems. Bank for International Settlements. “Although historically not the case, these days banknotes are usually issued only by the central bank. This is broadly the case in all CPSS economies, except Hong Kong SAR, where banknotes are issued by three commercial banks. Singapore and the United Kingdom are more limited exceptions. Singapore dollar banknotes have been issued by the Board of Commissioners of Currency, a government agency, although following the merger of the Board into the MAS in October 2002 this is no longer the case. In the United Kingdom, Scottish banks retain the right to issue banknotes alongside those of the Bank of England and three banks currently still do so.”