باشقیردیستان
{{#switch:
باشقیردیستان
Республика Башкортостан Башҡортоста́н Респу́бликаһы باشقۇرتۇستان یۇمھوریەتىُ | |
|---|---|
| {{#switch: | |
| {{#switch: | |
| میلی مارش: باشقیردیستان جومهوریتینین میلی مارشی | |
نقشه اۆستونده یئری | |
| موختصاتلار: 54°28′N 56°16′E / 54.467°N 56.267°Eموختصات: 54°28′N 56°16′E / 54.467°N 56.267°E | |
| اؤلکه | روسیه |
| فدرال | باشقیردیستان |
| باشکند | اوفا |
| اراضی | |
| • جمع | ۱۴۳۶۰۰ km2 (۵۵٬۴۰۰ sq mi) |
| جمعیت (۲۰۱۰ نۆفوس ساییمی) | |
| • جمع | ۴۰۷۲۲۹۲ |
| • سیخلیق | ۲۸/km2 (۷۳/sq mi) |
| {{#switch: | |
| {{#switch: | |
| رسمی دیل | باشقیرد تورکجهسی |
| وئب سایت | http://www.bashkortostan.ru |
{{#switch:
باشقیردیستان یوخسا باشقوردیستان (باشقوردجا: Башҡортостан Республикаһы، باشقۇرتۇستان یۇمھوریەتىُ [۱]؛ اینگیلیسجه: Republic of Bashkortostan؛ روسجا: Республика Башкортостан) یا رسمی آدی اوْلان باشقیردیستان جومهوریتی روسیه فدراسیونونون موختار (اؤزاَرک) جومهوریلریندن و ۹۲ فدرال بؤلگهسیندن بیریدیر. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۴۰۷۲۲۹۲ نفر جمعیتی وار.[۲]
باشقوردلار تۆرک اصیللی خالقدیرلار.
اؤلکهنین آدی
[دَییشدیر]باشقورد خالقینین آدی باش و قورد کلمهلری ترکیبیندن دوزهلیب. باشقوردلار اؤزلرینی باشقوْرت (Башҡорт)، دیللرینی باشقوْرت تیلی (Башҡорт теле) یا باشقوْرتسا (Башҡортса)، اؤلکهلرینی ایسه باشقوْرتوْستان (Башҡортоста́н) آدلاندیریرلار[۳]. اونلارا باشقیر یا باشقیرد دئمک و اؤلکهلرینی ده باشقیریستان آدلاندیرماق، اصل آدلاندیرما کؤکوندن اوزاقلاشمیش و تحریف ائدیلمیش فرم ساییلیر.
جوغرافی
[دَییشدیر]اؤلکه اراضیسی 143.9-مین کیلومتر مۆربعدیر.[۴]
جمعیتی
[دَییشدیر]۲۰۰۲-جی ایلده آپاریلمیش رسمی نۆفوس ساییمینا گؤره، اؤلکه اهالیسی ۴.۱۰۴.۳۳۶ نفردیر.[۵]
ایداری بولونوش
[دَییشدیر]
باشقیردیستان جومهوریتی آشاغیداکی کیمی ۸ شهره، ۱ قاپالی شهره، و ۵۴ بؤلگهیه بؤلونور:
| ردیف | شهر یا بؤلگه آدی | روسجا آدی | باشقیرد تورکجهسی آدی [۱] | ساحه(km۲) | اهالی (۲۰۲۱-جی ایل)[۶] |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | آقیدل (آقایدل) شهری | Городской округ город Агидель gorodskoy okrug gorod Agidel’ |
Ағиҙел ҡалаһы ҡала округы ئاقئیذل قالاھىُ قالا ࢭئۇکروگىُ |
۶۷ | ۱۴٬۲۱۹ |
| ۳ | استرلیتاماک (استرلیتاماق) شهری | Городской округ город Стерлитамак gorodskoy okrug gorod Sterlitamak |
Стәрлетамаҡ ҡалаһы ҡала округы ئستەرلىُتاماق قالاھىُ قالا ࢭئۇکروگىُ |
۱۰۹ | ۲۷۷٬۴۱۰ |
| ۴ | اوفا (اۆفو) شهری | Городской округ город Уфа gorodskoy okrug gorod Ufa |
Өфө ҡалаһы ҡала округы ئۇفۇ قالاھىُ قالا ࢭئۇکروگىُ |
۷۰۸ | ۱٬۱۶۷٬۷۷۵ |
| ۵ | اوکتیابرسکی شهری | Городской округ город Октябрьский gorodskoy okrug gorod Oktjabr’skij |
Октябрьский ҡалаһы ҡала округы ࢭئۇكتیابرسكیی قالاھىُ قالا ࢭئۇکروگىُ |
۹۹ | ۱۱۵٬۵۵۷ |
| ۶ | سالاوات (صلوات) شهری | Городской округ город Салават gorodskoy okrug gorod Salavat |
Салауат ҡалаһы ҡала округы سالاوات قالاھىُ قالا ࢭئۇکروگىُ |
۱۰۶ | ۱۴۸٬۵۷۵ |
| ۷ | سیبای شهری | Городской округ город Сибай gorodskoy okrug gorod Sibaj |
Сибай ҡалаһы ҡала округы سییبای قالاھىُ قالا ࢭئۇکروگىُ |
۱۵۷ | ۵۶٬۵۱۴ |
| ۸ | کۆمرتاو شهری | Городской округ город Кумертау gorodskoy okrug gorod Kumertau |
Күмертау ҡалаһы ҡала округы كومرتاو قالاھىُ قالا ࢭئۇکروگىُ |
۱۷۰ | ۶۱٬۹۳۳ |
| ۹ | نفتکامسک (نفتیکاما) شهری | Городской округ город Нефтекамск gorodskoy okrug gorod Neftekamsk |
Нефтекама ҡалаһы ҡала округы نفتىُكاما قالاھىُ قالا ࢭئۇکروگىُ |
۱۴۷ | ۱۴۲٬۸۷۹ |
| ۱۰ | مئژقوریه قاپالی شهری | Городской округ «Закрытое административно-территориальное образование» (ЗАТО) город Межгорье gorodskoy okrug «Zakrytoje administrativno-territorial’noje obrazovanije» (ZATO) gorod Mezhgor’je |
Межгорье ҡалаһы «Ябыҡ административ биләмә берәмеге» (ЯАББ) ҡала округы مژگۇریىُ قالاھىُ «یابق ئادمینیستراتیۋ بیلەمە برەمگىُ» (ی.ئا.ب.ب.) قالا ࢭئۇکروگىُ |
۲۲۱ | ۱۵٬۶۹۷ |
| ۱۱ | آبزلیلوو (عبدالجلیل) بؤلگهسی | Абзелиловский район Abzelilovskij rajon |
Әбйәлил районы عبیەلیل رایۇنىُ |
۴٬۲۸۹ | ۴۵٬۳۰۰ |
| ۱۲ | آرخانگلسکی (آرخانگئل) بؤلگهسی | Архангельский район Arkhangel’skij rajon |
Архангел районы ئارحانگىُل رایۇنىُ |
۲٬۴۲۱ | ۱۷٬۱۷۹ |
| ۱۳ | آسکینو (آسقین) بؤلگهسی | Аскинский район Askinskij rajon |
Асҡын районы ئاسقن رایۇنىُ |
۲٬۵۴۲ | ۱۸٬۲۳۵ |
| ۱۴ | آلشییوو (اَلشَیی) بؤلگهسی | Альшеевский район Al’shejevskij rajon |
Әлшәй районы ئەلشەی رایۇنىُ |
۲٬۴۱۱ | ۳۶٬۷۹۹ |
| ۱۵ | آورقازی (آویرغازی) بؤلگهسی | Аургазинский район Aurgazinskij rajon |
Ауырғазы районы ئاورعازىُ رایۇنىُ |
۲٬۰۱۴ | ۳۱٬۴۴۶ |
| ۱۶ | استرلیباشِوو (استرلیباش) بؤلگهسی | Стерлибашевский район Sterlibashevskij rajon |
Стәрлебаш районы ئستەرلىُباش رایۇنىُ |
۱٬۶۰۹ | ۱۷٬۳۶۹ |
| ۱۷ | استرلیتاماک (استرلیتاماق) بؤلگهسی | Стерлитамакский район Sterlitamakskij rajon |
Стәрлетамаҡ районы ئستەرلىُتاماق رایۇنىُ |
۲٬۲۲۲ | ۴۸٬۰۴۴ |
| ۱۸ | اوچالی بؤلگهسی | Учалинский район Uchalinskij rajon |
Учалы районы ئوچالىُ رایۇنىُ |
۴٬۵۰۷ | ۷۰٬۱۷۱ |
| ۱۹ | اوفا (اۆفو) بؤلگهسی | Уфимский район Ufimskij rajon |
Өфө районы ئۇفۇ رایۇنىُ |
۱٬۵۹۷ | ۱۱۱٬۲۳۷ |
| ۲۰ | ایشیمبای بؤلگهسی | Ишимбайский район Ishimbajskij rajon |
Ишембай районы ئیشمبای رایۇنىُ |
۴٬۰۰۳ | ۸۵٬۴۸۳ |
| ۲۱ | ایقلینو (ایگلین) بؤلگهسی | Иглинский район Iglinskij rajon |
Иглин районы ئیگلین رایۇنىُ |
۲٬۴۵۶ | ۶۹٬۵۹۴ |
| ۲۲ | ایلیش بؤلگهسی | Илишевский район Ilishevskij rajon |
Илеш районы ئیلش رایۇنىُ |
۱٬۹۷۴ | ۳۱٬۲۱۹ |
| ۲۳ | باکالی (باقالی) بؤلگهسی | Бакалинский район Bakalinskij rajon |
Баҡалы районы باقالىُ رایۇنىُ |
۱٬۹۵۱ | ۲۵٬۶۸۲ |
| ۲۴ | بالتاچئوو (بالتاس) بؤلگهسی | Балтачевский район Baltachevskij rajon |
Балтаc районы بالتاس رایۇنىُ |
۱٬۵۹۸ | ۱۸٬۵۹۴ |
| ۲۵ | بایماک (بایماق) بؤلگهسی | Баймакский район Bajmakskij rajon |
Баймаҡ районы بایماق رایۇنىُ |
۵٬۴۹۲ | ۵۴٬۹۴۶ |
| ۲۶ | بلاقووار بؤلگهسی | Благоварский район Blagovarskij rajon |
Благовар районы بلاگاۋار رایۇنىُ |
۱٬۶۸۸ | ۲۴٬۶۹۹ |
| ۲۷ | بلاقووشچنسک (بلاقووشچن) بؤلگهسی | Благовещенский район Blagoveshchenskij rajon |
Благовещен районы بلاگاۋىُشچن رایۇنىُ |
۲٬۲۵۹ | ۴۹٬۵۹۶ |
| ۲۸ | بلهبئی بؤلگهسی | Белебеевский район Belebejevslij rajon |
Бәләбәй районы بەلەبەی رایۇنىُ |
۱٬۸۷۳ | ۹۶٬۷۳۱ |
| ۲۹ | بورایوو (بورای) بؤلگهسی | Бураевский район Burajevskij rajon |
Борай районы بۇرای رایۇنىُ |
۱٬۷۹۲ | ۲۱٬۸۲۸ |
| ۳۰ | بورزیان (بۆرجَن) بؤلگهسی | Бурзянский район Burzjanskij rajon |
Бөрйән районы بۇریەن رایۇنىُ |
۴٬۴۴۴ | ۱۷٬۵۸۲ |
| ۳۱ | بوزدیاک (بۆزدَک) بؤلگهسی | Буздякский район Buzdjakskij rajon |
Бүздәк районы بوزدەك رایۇنىُ |
۱٬۶۳۳ | ۲۶٬۲۸۴ |
| ۳۲ | بئلورتسک (بئلورِت) بؤلگهسی | Белорецкий район Beloretskij rajon |
Белорет районы بیلاریت رایۇنىُ |
۱۱٬۳۰۷ | ۹۹٬۰۷۴ |
| ۳۳ | بئلوکاتای (بالاقاتای) بؤلگهسی | Белокатайский район Belokatajskij rajon |
Балаҡатай районы بالاقاتای رایۇنىُ |
۳٬۰۳۷ | ۱۷٬۹۹۲ |
| ۳۴ | بیرسک (بۆرو) بؤلگهسی | Бирский район Birskij rajon |
Бөрө районы بۇرۇ رایۇنىُ |
۱٬۷۱۷ | ۶۱٬۶۵۲ |
| ۳۵ | بیژبولیاک (بئشبؤلک) بؤلگهسی | Бижбулякский район Bizhbuljakskij rajon |
Бишбүләк районы بیشبولەك رایۇنىُ |
۲٬۱۳۴ | ۲۲٬۱۳۴ |
| ۳۶ | تاتیشلی (تَتیشلی) بؤلگهسی | Татышлинский район Tatylshlinskij rajon |
Тәтешле районы تەتشلىُ رایۇنىُ |
۱٬۳۷۶ | ۲۱٬۷۱۸ |
| ۳۷ | تویمازی بؤلگهسی | Туймазинский район Tujmazonskij rajon |
Туймазы районы تویمازىُ رایۇنىُ |
۲٬۳۶۲ | ۱۳۱٬۷۲۸ |
| ۳۸ | چکماقوش (چاقمهقوش) بؤلگهسی | Чекмагушевский район Chekmagushevskij rajon |
Саҡмағош районы ساقماعۇش رایۇنىُ |
۱٬۶۸۶ | ۲۸٬۶۳۱ |
| ۳۹ | چیشمی (چشمه) بؤلگهسی | Чишминский район Chishminskij rajon |
Шишмә районы شیشمە رایۇنىُ |
۱٬۸۲۴ | ۵۱٬۲۹۵ |
| ۴۰ | خایبولینو (خیبالله) بؤلگهسی | Хайбуллинский район Khajbullinskij rajon |
Хәйбулла районы حەیبوللا رایۇنىُ |
۳٬۹۱۲ | ۳۰٬۷۰۵ |
| ۴۱ | داولکانوو (دؤولهکن) بؤلگهسی | Давлекановский район Davlekanovskij rajon |
Дәүләкән районы دەولەكەن رایۇنىُ |
۱٬۸۶۶ | ۳۷٬۱۴۷ |
| ۴۲ | دووان (دیوان) بؤلگهسی | Дуванский район Duvanskij rajon |
Дыуан районы دوان رایۇنىُ |
۳٬۲۴۳ | ۳۰٬۹۴۲ |
| ۴۳ | دیورتیولی (دؤرتویلو) بؤلگهسی | Дюртюлинский район Djurtjulinskij rajon |
Дүртөйлө районы دورتۇیلۇ رایۇنىُ |
۱٬۶۶۹ | ۶۰٬۲۵۶ |
| ۴۴ | زیانچورا (جئیَنچورا) بؤلگهسی | Зианчуринский район Zianchurinskij rajon |
Ейәнсура районы ییەنسورا رایۇنىُ |
۳٬۳۴۲ | ۲۴٬۵۲۲ |
| ۴۵ | زیلایر (جلایر) بؤلگهسی | Зилаирский район Zilairskij rajon |
Йылайыр районы یلایىُر رایۇنىُ |
۵٬۷۷۴ | ۱۵٬۰۸۷ |
| ۴۶ | سالاوات (صلوات) بؤلگهسی | Салаватский район Salavatskij rajon |
Салауат районы سالاوات رایۇنىُ |
۲٬۱۸۲ | ۲۴٬۲۷۳ |
| ۴۷ | شاران بؤلگهسی | Шаранский район Sharanskij rajon |
Шаран районы شاران رایۇنىُ |
۱٬۳۸۴ | ۱۹٬۷۹۵ |
| ۴۸ | فیودوروفکا بؤلگهسی | Фёдоровский район Fjorodovskij rajon |
Фёдоровка районы فیۇدۇرۇۋكا رایۇنىُ |
۱٬۶۹۳ | ۱۶٬۲۳۴ |
| ۴۹ | قارا ایدل بؤلگهسی | Караидельский район Karaidel’skij rajon |
Ҡариҙел районы قارائیذل رایۇنىُ |
۳٬۷۸۶ | ۲۴٬۲۲۵ |
| ۵۰ | قافوری (غفوری) بؤلگهسی | Гафурийский район Gafurijskij rajon |
Ғафури районы عافوری رایۇنىُ |
۲٬۱۳۴ | ۳۰٬۷۸۱ |
| ۵۱ | کارماسکالی (قیرمیسقالی) بؤلگهسی | Кармаскалинский район Karmaskalinskij rajon |
Ҡырмыҫҡалы районы قرمثقالىُ رایۇنىُ |
۱٬۷۵۱ | ۵۲٬۷۱۵ |
| ۵۱ | کالتاسی (قالتاسی) بؤلگهسی | Калтасинский район Kaltasinskij rajon |
Ҡалтасы районы قالتاسىُ رایۇنىُ |
۱٬۵۱۹ | ۲۲٬۱۶۸ |
| ۵۲ | کراسنوکاما بؤلگهسی | Краснокамский район Krasnomaskij rajon |
Краснокама районы كراسناكاما رایۇنىُ |
۱٬۵۹۵ | ۲۶٬۱۴۵ |
| ۵۳ | کوشنارئنکوو (کوشنارئنکو) بؤلگهسی | Кушнаренковский район Kushnarenkovskij rajon |
Кушнаренко районы ࢭكوشنارنكا رایۇنىُ |
۱٬۷۱۸ | ۲۷٬۲۱۰ |
| ۵۴ | کوقارچین (کۆگرسین) بؤلگهسی | Кугарчинский район Kugarchinskij rajon |
Күгәрсен районы كوگەرسن رایۇنىُ |
۳٬٫۷۳ | ۲۷٬۴۸۹ |
| ۵۵ | کویورقازا (کۆیورگزه) بؤلگهسی | Куюргазинский район Kujurgazinskij rajon |
Көйөргәҙе районы كۇیۇرگەذە رایۇنىُ |
۲٬۲۳۵ | ۲۱٬۲۵۴ |
| ۵۶ | کیقی (قییغی) بؤلگهسی | Кигинский район Kiginskij rajon |
Ҡыйғы районы قیعىُ رایۇنىُ |
۱٬۶۸۸ | ۱۶٬۹۰۵ |
| ۵۷ | مسجدلی بؤلگهسی | Мечетлинский район Mechetlinskij rajon |
Мәсетле районы مەستلىُ رایۇنىُ |
۱٬۵۵۷ | ۲۲٬۶۳۳ |
| ۵۸ | ملئوز بؤلگهسی | Мелеузовский район Meleuzovskij rajon |
Мәләүез районы مەلەوز رایۇنىُ |
۳٬۲۰۱ | ۸۱٬۸۷۶ |
| ۵۹ | میاکی (مییَکه) بؤلگهسی | Миякинский район Mijakinskij rajon |
Миәкә районы میەكە رایۇنىُ |
۲٬۰۵۱ | ۲۴٬۲۷۲ |
| ۶۰ | میشکینو (میشکه) بؤلگهسی | Мишкинский район Mishkinskij rajon |
Мишкә районы میشكە رایۇنىُ |
۱٬۶۸۹ | ۲۱٬۹۸۷ |
| ۶۱ | نوریمانوف (نوریمان) بؤلگهسی | Нуримановский район Mijakinskij rajon |
Нуриман районы نوریمان رایۇنىُ |
۲٬۵۱۲ | ۲۰٬۵۲۳ |
| ۶۲ | یانائول (یئنیآویل) بؤلگهسی | Янаульский район Janayl’skij rajon |
Яңауыл районы یاڭىُئاول رایۇنىُ |
۲٬۰۶۸ | ۴۳٬۵۹۳ |
| ۶۳ | یئرمکییوو (یئرمکیی) بؤلگهسی | Ермекеевский район Jermekejevskij rajon |
Йәрмәкәй районы یەرمەكەی رایۇنىُ |
۱٬۴۳۷ | ۱۵٬۲۵۹ |
| باشقیردیستان جومهوریتی | Республика Башкортостан Respublika Bashkortistan |
Башҡортостан Республикаһы باشقۇرتۇستان یۇمھوریەتىُ |
۱۴۱٬۳۸۰ | ۴٬۰۹۰٬۷۹۷ |
تانینمیش شخصیتلر
[دَییشدیر]گؤرونتولر
[دَییشدیر]بیرده باخین
[دَییشدیر]قایناقلار
[دَییشدیر]- 1 2 Карта Башкирской Автономной Советской Социалистической Республики 1928 года, ئافتانومىُیالىُ باشقۇرتۇستان ساتسىُیال سەویتتەر يۇمھورىُیەتىُ حاریتاھىُ 1928, Автономиялы Башҡортостан социали советтер республикаһы картаһы 1928 image http://www.etomesto.com/map/base/2/bashkirskaya-assr-1928.jpg (Archive)
- ↑ Chapter 3. The Federal Structure - The Constitution of the Russian Federation. یوْخلانیلیبMay 7, 2016.
- ↑ دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، 11-جی جیلد، ص۱۸۴.
- ↑ www.bashkortostan.ru. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2009-06-05. یوْخلانیلیب2018-11-07.
- ↑ www.perepis2002.ru. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2006-11-04. یوْخلانیلیب2018-11-07.
- ↑ Error on call to Şablon:cite web: Parameters url and title must be specifiedRussian Federal State Statistics Service. (Russian) (XLS). Federal State Statistics Service.
| بو روسیه ایله باغلی مقاله، بیر قارالاما مقاله دیر. بونو گئنیشلندیرمکله ویکیپدیایا کؤمک ائده بیلرسینیز. |