تاج الدین اوغوللاری بی لیگی
تاج الدین اوغوللاری بیلیگی (اینگیلیسجه: Emirate of Limnia، فارسجا: تاج الدینیان) بۇ بَیلیگی — ۱۳۰۸-۱۴۲۵-جی ایللر آراسؽندا مرکزی نیکسار اوْلماق اۆزره بافرا، اوردو، کلکیت حؤزه‌سی، چارشامبا و جانیک بؤلگه‌لرینده حؤکم سۆرن آنادوْلو تۇرکمان بَیلیگی، امیر تاجددین بَی طرفیندن قۇرولموشدور.
Tâceddinoğulları Beyliği تاج الدین اوغوللاری بیلیگی | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱۳۴۶–۱۴۲۵ | |||||||||
| پایتخت | اردوکؤی نیکسار | ||||||||
| عۆموُمی دیللر | اسکی آنادولی تورکجه‌سی | ||||||||
| دین | ایسلام سوننی | ||||||||
| دؤولت | بیلیگ | ||||||||
| تاریخی دؤنم | |||||||||
• یارادیلدی | ۱۳۴۶ | ||||||||
• ییخیلدی | ۱۴۲۵ | ||||||||
| |||||||||
| بوگون بیر حیصه‌سی |  تورکیه | ||||||||
گئچمیشلری
[دَییشدیر]۱۳۴۶-۱۴۲۵-جی ایللر آراسؽندا مرکزی نیکسار اوْلان بافرا، اوْردوکوی، کئلکیت حؤزه‌سی، چارشامبا و جانیک بؤلگه‌لرینه حاکیم اوْلان آنادوولو تۆرکمن بیلیگی امیر تاجدالدین بَی طرفیندن قۇرولموشدور. تاجددین اوْغوللاری بَیلیگینین ۱۳۴۶-جؽ ایلده قۇرولدوغو و بافرادان اوْردوکوی (چارشامبا) جنۇبونا، نیکسارا قدر بؤلگه‌نی اداره ائتدییی گۆمان ائدیلیر. باشقا بیر فیکیر ایسه، حاجؽ امیر ایبراهیمله بیرلیکده سامسۇن و ترابزوْن اطرافؽنداکی بؤلگه‌ده بَیلیکلر قۇردوقلاریدیر. بۇ بَیلیکلر یالنؽز جانیک بؤلگه‌سیندکی مسیحیلارا قارشؽ سرحدلری تامین ائتمکله یاناشؽ، بؤلگه‌نین تۆرکلشمه‌سینه‌ده تؤهفه وئرمیشلر. تاجدالدین بَی بۆتون حیاتؽنی قاضی بۆرهانددینله مۆناقیشه‌ده کئچیرمیشدیر. باشکندی نیکسار اوْلان تاجددین بَی اولجه بؤلگه‌نین آپارؽجی یئرلیلرین‌دن بیری ایدی. اوْ، بیزانس تاختؽنا صادیق ایدی و شۇرا طرفیندن مۆعیین ائدیلن ماللارؽ، وئرگیلری و عسگرلری تامین ائدیردی. دؤلت ضعیفلیک و سۆستلوک علامتلری گؤستردیکده، اوْ، امرلره تابع اوْلماغا باشلادؽ. مۆستقیل حرکت ائتمه‌یه، قۆوه‌لر توْپلاماغا باشلادؽ و نتیجه‌ده اؤز بَیلیکلییینی قۇردو. تاجدالدین اوغلو ایله عینی واختدا قۇرولان حاجؽ امیرلی بَیلیکلیگی تئزلیکله اؤزو و اوْغلو سۆلیمان بَی آراسؽندا حاکیمییت مۆباریزسینه باشلادؽ. بۇندان علاوه، اوْ، سوْنرادان ائرتنا دؤلتینین تاختؽنا چؽخان قاضی بۇرهان الدین له تئز-تئز توْققوشوردو. حاجؽ امیر بَی خسته‌لندی و یئرینه اوْغلو سۆلیمان بَی گلدی. ساغالدؽقدان سوْنرا تاختؽ گئری آلماغا چالؽشدی. آتا ایله اوْغول آراسؽندا مۆباحیثه دۆشنده تاجدالدین بَی فۆرصتدن ایستیفاده ائده‌رک اوْنلارا هۆجوم ائده‌رک مؤقعلرینی اله کئچیرمه‌یه چالؽشدی. داها سوْنرا سۆلیمان بَی قاضی بورهان الدین‌دن کؤمک ایسته‌مه‌یه باشلادؽ. بۇ طلب اۆزرینه حاکیم عالیملرین باشچؽسی شئیخۆلیسلام شئیخ یار علینی تاجدالدین به‌یه خبردارلؽق ائتمک اۆچون گؤندردی کی، بۇ عنعنه سلجۇقلولاردان بری داوام ائدیر. تخمینا ۱۲.۰۰۰ کیلوْمئتر۲ اراضینی احاطه ائدن بۇ بَیلیک ۱۳۳۵-جی ایله قدر ایلخانیلر دؤلتینه، داها سوْنرا ائرئتنا دؤلتینه و قاضی بۆرهانددین دؤلتینه تابع ایدی. ۱۳۹۳-جۆ ایلدن سوْنرا عوْثمانلی ایمپئریاسؽنا، ۱۴۲۵-جی ایلده ایسه تامامیله عوْثمانلی اراضیسینه بیرلشدیریلدی.[۱]
قایناقلار
[دَییشدیر]- ↑ Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt I, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 pp. 276-277