جیرتدان گزهگن
جیرتدان گزهگن (اینگلیسجه : Dwarf planet ) ، گۆنشین اطرافیندا بیرباشا دوران، چکی گوجونون تاثیرینه گوره یووارلاشمیش بیر کیچیک سیاره-کۆتلهلی جیسیمدیر؛ آما گونش سیستمینین سککیز کلاسیک گزهگن کیمی دؤنرگه اۆستونلوگونه یئتیشمیر. نمونه لی (prototypical) جیرتدان گزهگن پلوتوندور کی اونلارلا ایل گزهگن کیمی تانینیردی، ۲۰۰۶-جی ایلده «گزهگن» آنلاییشی قبول اولوندیر. بیر چوخ سیاره ژئولوژیستلری جیرتدان گزهگنلری و گزهگن-کۆتلهلی آی لاری دا سیاره حساب ائدیرلر، [۱] آما ۲۰۰۶-دان بری IAU و بیر چوخ نوجومچو اونلاری گزهگنلرین سیاهه سینه داخیل ائتمیرلر.
جیرتدان گزهگنلر ژئولوژی جهتدن فعّال اولماقا قادیردیرلار ، بو گؤزلنتی ۲۰۱۵-جی ایلده سرسه گئدن و پلوتویا گئدن داون «یئنی اوفوقلار» (New Horizons) مأموریتلری ایله حقیقته چئوریلدی. بۇ سببدن گزهگن ژئولوژیستلری اونلارا خوصوصاً ماراق گؤستریرلر. نوجومچولار عومومن راضیدیرلار کی ان آزی ۹ ان بؤیوک نامیزد جیسیم جیرتدان گزهگندیر ، دیامترین آزالما سییراسی ایله تقریبی: پلوتو، اریس ، هاومیا، ماکی ماکی، قونقونق، کوآئار، سدنا، سرس و اورکوس. اونونجو ان بؤیوک نامیزد اولان سالاسیا بارهسینده ایسه اؤنملی بیر بلگسیزلیک قالیر؛ بئله کی اونو سینیر-حال بیر جیسیم سایماق اولار. بۇ اوندان ایکیسی فضایی گئمی ایله زیارت ائدیلیب (پلوتو و سرس)، یئددی باشقاسی ایسه ان آزی بیر تانینمیش آییا صاحیبدیر (اریس، هائومئا، ماکی ماکی، قونقونق، کوآئار، اورکوس و سالاسیا) — بو دا اونلارین کۆتله سینی و بئله لیکله سیخلیقلارینین تخمینینی تعیین ائتمئیه ایمکان وئریر. کۆتله و سیخلیق دا اؤز نؤوبه سینده ژئوفیزیکی مودللره قوشولوب بۇ دونیالارین ماهیتینی آنلاماغا چالیشیلیر. یالنیز بیری ، سدنا ، نه زیارت اولونوب، نه ده تانینمیش آیی وار؛ بونا گؤره اونون کۆتله سینین دقیق تخمینی چتیندیر. بعضی نوجومچولار داها کیچیک بیر چوخ جیسیمی ده بۇ سیاهیه علاوه ائدیرلر، آما اونلارین جیرتدان گزهگن اولماسی باره سینده عمومی بیر راضیلیق یوخدور.[۲]
قایناقلار
[دَییشدیر]- ↑ Metzger, Philip T.; Grundy, W. M.; Sykes, Mark V.; et al. (March 1, 2022). "Moons Are Planets: Scientific Usefulness Versus Cultural Teleology in the Taxonomy of Planetary Science". Icarus. 374 114768. arXiv:2110.15285. Bibcode:2022Icar..37414768M. doi:10.1016/j.icarus.2021.114768. S2CID 240071005. May 30, 2022-ده یوخلانیب.
- ↑ "Dwarf planets are planets, too: Planetary pedagogy after New Horizonsشابلون:-" Archived June 27, 2021, at the Wayback Machine..