داغليق قاراباغ
داغلیق قاراباغ، آذربایجانین غرب حیصهسینده ائرمنیستان و ایرانلا سرحد بؤلگه، بیرینجی قاراباغ ساواش نتیجه سینده ائرمنیستان طرفیندن ایشغال اولونوب. ۲۰۲۳ قاراباغ دؤیوشلری نتیجهسینده آذربایجان اوْردوسو ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۳ تاریخینده تقریباً ۳۲ ایللیک ایشغالا سوْن قوْیدوقدان سوْنرا، آذربایجان پولیسی شهرین نظارتینی برپا ائتدی.بؤلگه نین اراضیسی ۴،۴۰۰ کیلومتر مربع -دیر، ۱۹۹۰-نجی ایلده اهالیسی ۱۹۲،۰۰۰-ه چاتمیشدی. بو اهالی ائرمنیلردن (۷۶%)، آذربایجانلیلاردان (۲۳%)، کوردلردن، روسلاردان عیبارت ایدی. مرکزی خانکندی، باشقا بؤیوک شهری ایسه شوشادیر. اما بوگۆن و ایکینجی قاراباغ دؤیوشوندن سونرا ، قالیب نوفوس داغلیب قاراباغ دا آذربایجان تورکلری دیر.[۱]
تاریخی
[دَییشدیر]کئچمیشده آلبانییانین (قافقاز آلبانییاسی) ترکیبینده ایدی. میلاددان اؤنجه ۹۵-نجی ایلده ائرمنیییه پادشاهی ایکینجی تیقران طرفیندن ایشغال اولونموشدور. دؤردونجو عصرین اوّلینده آلبانلار قاراباغی گئری قایتاردیلار و ۳۸۷-نجی ایلده او یئنیدن آلبانییانین ترکیبینه داخیل اولدو. سککیزینجی عصردن بری آلبانییا اؤز اراضیسینده کیچیکلشیردی و قاراباغدا خاچین کنیازلیغی مؤوجوددو.
۱۷-نجی عصرین اوللرینده ایرانین، ۱۸-نجی عصرین ایسه قاراباغ خانلیغینین ترکیبینده مؤوجود اولموشدور(ملیکلیکلر) ۱۸۱۳-نجو ایلده گولوستان موقاویلهسی ایله داغلیق قاراباغ روسیه یه کئچدی. ۱۸۲۲-نجی ایلده قاراباغدا خانلیق لغو اولوندو و روس حؤکومتی اورایا تورکیهدن و ایراندان ۱ میلیوندان چوخ ائرمنی کؤچوردو. ۱۹۲۳-نجو ایلده سسری طرفیندن زورلا داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی قورولدو. ۱۹۸۹-نجو ایلده آذربایجان پارلامئنتینین سرنجامییلا موختاریت لغو اولوندو.
۱۹۸۰-نجی ایللرین سونوندا و ۱۹۹۰-نجی ایللرین اولینده بو بؤلگهده باش وئرن ائتنیک توققوشمالار و ائرمنیستانین داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی اؤزونه بیرلشدیرمه طلبلری ائرمنیستانلا آذربایجان آراسیندا موحاریبهیه سبب اولدو. ائرمنیستان اوردوسو داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی و اونا بیتیشیک ۶ رایونو ایشغال ائتدی. آتشکس سازیشی ۱۹۹۴-نجو ایلده بیشککده ایمضالاندی. داغلیق قاراباغدا سئپاراتچی رئژیم ۱۹۹۱-نجی ایلده موستقیللیک اعلان ائدیب. هئچ بیر بینالخلق قانونا اویغون گلمهین بو "موستقیللیک " ایندییه کیمی دونیادا هئچ بیر اؤلکه طرفیندن تانینماییب.
داغلیق قاراباغ شهر و شهرجیکلری
[دَییشدیر]| ردیف | شهر/شهرجیک | قاچقین/مجبوری کؤچگونلرین سایی | شکیل |
|---|---|---|---|
| ۱ | خانکندی | ||
| ۲ | خوجاوند | ||
| ۳ | آغدره | ||
| ۴ | شوشا | ||
| ۵ | هادروت | ||
| ۶ | لاچین | ||
| ۷ | عسگران | ||
| ۸ | قوبادلی | ||
| ۹ | کلبهجر | ||
| ۱۰ | زنگیلان | ||
| ۱۱ | مینجیوان | ||
- خانکندی
- شوشا
- خوجالی سویقیریمی
- خارجی کئچیدلر
قایناقلار
[دَییشدیر]- ↑ |https://regionalpost.org قاراباغ دؤیوشی|https://regionalpost.org/en/articles/the-forced-exodus-of-the-armenian-population-from-artsakh.html رجیونال پوْست سایتی