ساروخان اوغوللاری بیلیگی
ساروخانلواوغوللاری بیلیکی Saruhanluoğulları Beyliği | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱۳۰۰–۱۴۱۵ | |||||||||
 بایراق | |||||||||
 ساروخانلو بیلیکین جوغرافی وضعییتی(ایندیکی مانیسا حوالیسی) | |||||||||
| پایتخت | مانیسا | ||||||||
| عۆموُمی دیللر | عوثمانلی تورکجهسی | ||||||||
| دین | ایسلام سوننی | ||||||||
| دؤولت | بیلیک (ایمارت) | ||||||||
| بیگ | |||||||||
• ۱۳۱۳-۱۳۴۶ | ساروخان بی | ||||||||
• ۱۳۴۶-۱۳۶۲ | فخرالدین ایلیاس بی | ||||||||
• ۱۳۶۲-۱۳۸۸ | موظفرالدین ایشاق بی | ||||||||
• ۱۳۶۲-۱۳۹۰ | خئضر شاه | ||||||||
• ۱۴۰۴ـ۱۴۰۲ | اورهان بی | ||||||||
• ۱۴۰۴-۱۴۱۰ | خئضرشاه بی | ||||||||
• ۱۴۱۰ـ۱۴۱۲ | اورهان بی | ||||||||
| تاریخی دؤنم | سون اورتا عصریلری | ||||||||
• یارادیلدی | ۱۳۰۰ | ||||||||
• ییخیلدی | ۱۴۱۵ | ||||||||
| |||||||||
ساروخانلوبیلیگی (عوثمانلی تورکجهسی: Saruhanluoğulları Beyliği) آنادولو سلجوقلو دولتینین داغئلماسی و پارچالانماسیندان سونرا ، منشئی اوغوز اصیللی تورکلریمیشلر.اونلار ۱۲۴۱دن ۱۲۵۰جی ایللرده غربی آنادولو و بیتاهیا سرحدینده مسکونلاشمیشلار.
گئچمیشی
[دَییشدیر]ساروخان بی
ساروخانلیلارین منشئیی غیری موعین دیر. بعضی منبعلر ار ساروو یا ساروخان آدلی بیر خارزم امیرین اوغلونون سلجوقلو ایمپراتورون خیدمت اتدیینه ایدیعا ادیلیر.بو شخصین آدئنئن آلپاغی اولدوغو معلومدور ؛ آنادولویا کؤچدو و آلپاغئنن ساروخان بی ، چوغا بی و های پاشا آدلی اوغوللاری اولدو.بعضی لرده ساروخانیلاری ساریآدلی کیمیک ـ قئبچاق طایفاسینا و یا عومومیتله قئبچاقلارا عاید ادیر ابوالقاضی ارسارو طایفالارینین ۱۰جی عصریده ایندیکی تورکمنیستان و قازاخیستان نین بالخان ، اؤستیورت و مانقشلاق بؤلگه لرینده یاشادیقینی قید ادیر.[۱]
بوگؤن ارساریخالقی کیمی تانینان اساس تورکمن طایفالاریندان بیری داحا چوخ تورکمنیستانین جنوبوندا و جنوبـشرقینده ، افغانیستانین شیمالیندا و پاکیستاندا یاشاییر. ساروخان بی آنادولو سلجوقلو دولتینین سولطانلاری ایکینجی علاایدین کیقوباد و ایکینجی مسعود ون طرفیندن امیر وظیفه سینده چالشمئشدیر. اونون بیزانسین مانیسا شهری و اطرافئنی اله کچیرمک اؤچون ایکینجی مسعود طرفیندن تاپشئرلان ترکمن امیری اولدوغو بیلینیر.بو دؤورده شرق دکی موغول ایستیلاسی سببیله بیر چوخ تورکمن آنادولویا کؤچ ائمه یه باشلادی و بونلاردان غربی آنادولویا دوغرو گدنلر بیزانسئن نیظارتینده کی تورپاقلارا گیرمه یه باشلادیلار. بیزانس ایمپراتورو ایکینجی آندونیکوس(۱۳۲۸ـ۱۲۸۲)۱۳۰۰جی ایلین حوالیسینده بؤلگه دکی بیزانس اراضیلرینین الدن گدمقینین قاباقئن آلماق اؤچون ، ایمپراتور اوز اوغلونون میکاییل باشلئقینان آلانلی موزدورلارین قوشونلاری بؤلگئیه گؤندردی. میکاییل اوردوسونون ایداره مرکزینه مانیسا سئچمیشدی. لاکین میکایلین شهرده مونفعیل اولماغینا اؤچون اونون تابئینده اولان آلانیا موزدورلاری اوردو ترک المئیه باشلادیلار. تورکمنلرین هوجومونون قارشئسنا آلابیلمجسینه اؤچون میکاییل مانیسانی ترک اتدی. لاکین ۱۳۰۲جی ایلده تورکمنلرین هوجومونون قارشئسنا آلاق اؤچون بیزانس ایمپراتورو راجر در فلورآدلی کاتالان موزدور باشلئقئنن آلتندا ایسپان،آراگون و کاتالان موزدورلارینی اوردوسو ، غربی آنادولویا گؤندردی آدی چکیلن قؤوه بیزانسین آلاشهیر شهرینی موحاصیریه آلان تورکمنلری قارشئ یؤرؤش آپاردی و قالیب گلدیلر. لاکین بو قؤوه ده داها سونرا مودافیعه عملیلتلارینی باشلادی. مانیسا یاخنلئغنداکی تورکمنلرین امیری ساروخان بی کاتالونیا بیرلئیینه نیظارتینده اولان دانیا قالاسی موحاصیریه آلدی ، آنجاق آلابیلمدی. تورکمنلر بو و آیری توققوشلامالار نتیجسینده قازانا بیلمه یه جیسینی آنلایان روجر در فلو ، ایجازه سیزینی آلمامئش ، کاتالان اوردوسون اژه ساحیلینه چکدی. اورادان دا الرینده اولان گمیلرنن توراکیا یا چکیلیب و بیزانس ایمپراتورونا بلا وردیلر. ساروخان بیین ۱۳۴۶جی ایله قدر دوام ادن اوزون سلطنتی دؤورؤنده ساروخانیلر آیدین اوغلولاری بیلیگی نن ایله مورکب علاقه لری اؤچؤن تراکیه و اطراف بولگه لره یوروشلرینده ده ایشتراک اتمیش ،اژه دنیزیندن باسقئنلار تشکیل إتمیشلر. ساروخان بیین بؤیؤک اوغلو سولیمان بی بیزانس ایمپراتورو اییوهانئن دعوتی ایله اومور بیله بیرلیکده تراکیه یؤرؤشؤنه قاتلدئ. ۱۳۴۵ جی ایلین ژوئنینده دیمتوکا بؤلگه سینده فعال اولان بولغار شکی مومچیلونون محو ادیلمسی ایله نتیجه لنن دؤیوشدن سونرا، او خسته لنده و اؤلدی[۲]
آتاسی ساروخان بی ده او ایلده بو حادیثه نین اوزؤنتؤسؤنن اؤلمؤشدؤ.
ایلیاس بی و ایشاق بی
ساروخانین اؤلؤمؤنن، سونرا اوغلو فخرادین ایلیاس بی حوکمدار اولده. ۱۳۶۲جی ایلده ایلیاس بیین اؤلؤمه
سونرا اونون اوغلو موظفرالدین ایشاق بیین واریثلییی ایله نتیجه لنده. ایشاق بیین ۱۳۸۸جی ایلده اؤلؤمؤنن سونرا اونون ایکی اوغلوندان بیری ، خئضرشاه و اورخان خئضرشاه حؤکمدار اولدو. دیگر اوغلودا اورخان دا
عوثمانلی ایمپراسینا گتدی. موراد کوزوو دؤیؤشونده اؤلدؤقدن سونرا قارامانلیلارین طرفیندن اولان ساروخان بیلی ۱۳۹۰ جی ایلرده بیرینجی بایزید طرفیندن
اسیر گؤتؤرؤلؤر.خئضر شاه ۱۴۱۰جی ایلده بیرینجی محمد طرفیندن اسیر گؤتؤرؤلؤرک اؤلدؤرؤلمؤش ، ۱۴۱۲جی ایلده
قارداشی اورخان بیین اؤلؤمؤنن سونرا ساروخان بی عوثمانلی ایمپراتورلوقونون تقیبینده ایشتیراک اتمیشدیر.
مانیسا و اونون اطرافی سون عوثمانلی دؤورؤنه قدر ساروخان سنجاقی کیمی تانئنئردئ.۱۵۹۵جی ایله قدر عوثمانلی دؤورؤنده مانیسا سولطانلیق اؤچؤن بیر چوخ شاهزادنین یتیشدیردیی و تحصیل آلدئغئ مرکزی اولاراق سچیلدی.
قالقئ و میراثئ
[دَییشدیر]
بو سولالنین بیر منطقه لی قؤجه دؤنؤمؤ ، اونلارین قوروجوسو کی اوزون حاکیمیت دؤرؤ واریمئش ،ساروخانا گییدیر . اونون دؤورؤنده اژه دنیزینده بیر قؤه لی دنیز قؤجؤنه چویریر. و جنووا جومهوریتی و ناکسوس دوک لارینان دؤیؤشور. ساروخان نسلینن ان دواملی تاریخی بینا ، مانیسا مسجید جامیعی دیر.ایشاق بی طرفیندن ۱۳۷۴جی ایلده بینا ادیلن مسجید کی عیبادت اوتاقئ ۱۴متیر گونبزینین قوطرودو و بیر یارئ اؤرتؤلؤ حیاطئ کی نامازخانایا موتصیلدی . تخمینن ساروخان سولالسینن ایداره چیلیینئن یایئلما ساحسینه یاخن کی عوثمانلی بؤلگه سینه چویریلده ، ترکیه جمهوریتین باشلانتئ ایللرینه جن ساروخان آدئنا سسلنیردی.
بیلری
[دَییشدیر]- ساروخان بی (۱۳۴۶–۱۳۱۳)
- فخرالدین ایلیاس بی (۱۳۶۲–۱۳۴۶)
- موظفرالدین ایشاق بی (۱۳۸۸–۱۳۶۲)
- خئضرشاه (۱۳۹۰–۱۳۶۲)
عوثمانلی حوکم آلتئندا (۱۴۰۲–۱۳۹۰):
- اورهان بی(۱۴۰۴–۱۴۰۲)
- خئضرشاه بی (۱۴۱۰–۱۴۰۴)
- اورهان بی (۱۴۱۲–۱۴۱۰)
قایناقلار
[دَییشدیر]- ↑ |https://dergipark.org.tr ساروخانی و ساروخانلیلارین آدلاری|https://web.archive.org/web/20211101134633/https://dergipark.org.tr/en/download/article-fıle/1534570 درگیپارک سایتی
- ↑ |http://www.thesis.bilkent.edu.tr Archived 2022-03-01 at the Wayback Machine. تراکیا فتحی عوثمانلیلر الینن|https://web.archive.org/web/20060323052639 بیلکنت