قاز دؤوی

قاز دؤوی (اینگلیسجه : Gas giant ) ، اساسدان هیدروژن و هلیومدان تشکیل اولان دؤو بیر گزه‌گندیر.^[۱] گونش سیستمینده ایکی دنه قاز دؤوی وار: موشتری و زوحل. «قاز دؤوی» ترمی اصلینده «دؤو گزه‌گن» ایله هممعناایدی. آنجاق ۱۹۷۰-جی ایللردن باشلاییب ۱۹۸۰-جی ایللره کیمی، اورانوس و نپتونو آیریجا «بوز دؤولری» کیمی تانیماق گئت-گئده داها یاییلدی؛ بونلار دا اساساً داها آغیر اوچوجو مادهلردن — یعنی «بوزلار»دان تشکیل اولان دؤو گزه‌گنلرین آیری بیر دسته‌سیدیرلر.

موشتری و زوحل اساسدان هیدروژن و هلیومدان تشکیل اولوبلار، و داها آغیر عونصورلار بونلارین کۆتله‌سینین ۳ فاییزیندان ۱۳ فاییزینه قدرینی تشکیل ائدیر. ^[۲]دئییلنلره گؤره، بونلارین درین بیر مولکولی هیدروژن آتموسفرلری وار کی آشاغی قاتلاری داها سیخیلیبدیر، و بو قاتلار، مایع فیلیز هیدروژن‌دن تشکیل اولان بیر قاتی احاطه ائدیب، و مرکزینده ده اریمیش داشلی بیر هسته‌لری وار. اونلارین هیدروژن آتموسفرلرینین ان ائشیک قیسمتلری، اکثراً سو و آمونیاکدان عبارت اولان چوخلو گؤرونن بولود قاتلارینا صاحیب‌دیر. مرکزی ایچ‌طرفده یئرلشن فیلیز هیدروژن قاتی، هر بیر قاز دؤوۆنۆن کۆتله‌سینین بؤیوک بیر حیسه‌سینی تشکیل ائدیر؛ بونا «فیلیز» دئییلیر چونکی آتموسفرین چوخ آغیر چکی‌سی آلتیندا، چوخ یوخاری فشار هیدروژنی بیر الکتریک کئچیریجی‌سینه چئویریر. قاز دؤولرینین هسته‌لری‌نین او قدر یوخاری ایستی‌لیک‌لر (۲۰،۰۰۰ کلوین [۱۹،۷۰۰ درجه سانتی‌گراد]) و فشارلار آلتیندا داها آغیر عنصرلردن تشکیل اولدوغو تخمین ائدیلیر کی، هله‌لیک اونلارین اؤزللیکلری تامامیله درک اولونماییب. گونش سیستمینده‌کی قاز دؤولرینین یئرلشمه‌سی، «بؤیوک یؤن دؤنمه‌سی» (grand tack) فرضیه‌سی ایله ایضاح اولونا بیلر.

قایناقلار

↑ D'Angelo, G.; Lissauer, J. J. (2018). "Formation of Giant Planets". In Deeg H., Belmonte J. (ed.). Handbook of Exoplanets. Springer International Publishing AG, part of Springer Nature. pp. 2319–2343. arXiv:1806.05649. Bibcode:2018haex.bookE.140D. doi:10.1007/978-3-319-55333-7_140. ISBN 978-3-319-55332-0. S2CID 116913980.
↑ Guillot, T.; Stevenson, D. J.; Hubbard, W. B.; Saumon, D. (2004). "The Interior of Jupiter". In Bagenal, Frances; Dowling, Timothy E.; McKinnon, William B. (eds.). Jupiter: The Planet, Satellites and Magnetosphere. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 35–58. ISBN 978-0-521-81808-7.

[dl2018-1] D'Angelo, G.; Lissauer, J. J. (2018). "Formation of Giant Planets". In Deeg H., Belmonte J. (ed.). Handbook of Exoplanets. Springer International Publishing AG, part of Springer Nature. pp. 2319–2343. arXiv:1806.05649. Bibcode:2018haex.bookE.140D. doi:10.1007/978-3-319-55333-7_140. ISBN 978-3-319-55332-0. S2CID 116913980.

[2] Guillot, T.; Stevenson, D. J.; Hubbard, W. B.; Saumon, D. (2004). "The Interior of Jupiter". In Bagenal, Frances; Dowling, Timothy E.; McKinnon, William B. (eds.). Jupiter: The Planet, Satellites and Magnetosphere. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 35–58. ISBN 978-0-521-81808-7.

[۱]

[۲]