مئیل یؤرونگهوی
مئیل یؤرونگهوی (اینگلیسجه :Orbital inclination)، بیر گؤی جیسمینین باشقا بیر جیسمین اطرافیندا دؤنهرک یاراتدیغی یؤرونگهنین (دؤنرگه)، یعنی یولونون مئییللیگینی اؤلچور. بو مئییللیک، بیر«ایستیناد دوزلمی (reference plane) ایله یؤرونگه دوزلمی آراسینداکی آچی ایله گؤستریلیر. میثال اوچون، یئرین استوا خطی اوستونده دؤنن بیر پئیکین یؤرونگهسی، یئرین استوا دوزلمی ایله عئینی اولدوغو اۆچون، اونون مئییللیگی درجهدیر. دئییرهسل (circular) بیر یؤرونگهده عادی حال بودور کی یؤرونگه مئییللی اولسون؛ یعنی پئیک یولونون یاریسینی قوزئی یاریمکؤرهده ، یاریسینی دا گۆنئی یاریمکؤرهده کئچیرسین. اگر بیر یؤرونگه ۲۰ درجه قوزئی ائنلیگیندن ۲۰ درجه گونئی ائنلیگینه قدر دَییشیرسه، اونون مئییللیگی ۲۰ درجه اولور.
مئییللیک، بیر گؤی جیسمینین یؤرونگهسینین شکیلینی و یؤنهلیشینی تعریف ائدن آلتی «یؤرونگه عنصورو»ندان (orbital elements) بیریدیر. بو، عومومیتله درجه ایله ایفاده اولونور. بیر گزهگن اطرافیندا دؤنن قمرلر اۆچون، ایستیناد دوزلمی عومومیتله گزهگنین استوا دوزلمیدیر. گۆنش سیستمیندهکی گزهگنلر اۆچون ایسه، ایستیناد دوزلمی عومومیتله ائکلیپتیک دیر؛ یعنی او دوزلم کی یئر اونا گؤره گۆنش اطرافیندا دؤنور. بو ایستیناد دوزلمی، یئردهکی موشاهیدهچیلر اۆچون ان عملی یولدور. بونا گؤره ده، تاریف اعتباریله یئرین اؤز مئییللیگی صیفر حساب اولونور.
مئییللیگی، باشقا دوزلملره گؤره ده اؤلچمک اولار؛ مثلاً گۆنشین استواسینا گؤره یا دا دئییشمز دوزلم (invariable plane) - یعنی او دوزلم کی گۆنش سیستمینین زاویهسل مومنتومونو تمثیل ائدیر و تخمیناً موشترینین یؤرونگهسی ایله عئینیدیر.[۱][۲]
آیریجا باخ
[دَییشدیر]قایناقلار
[دَییشدیر]- ↑ Chobotov, Vladimir A. (2002). Orbital Mechanics (3rd ed.). AIAA. pp. 28–30. ISBN 1-56347-537-5.
- ↑ McBride, Neil; Bland, Philip A.; Gilmour, Iain (2004). An Introduction to the Solar System. Cambridge University Press. p. 248. ISBN 0-521-54620-6.