پرش به محتوا

مولانا جلال‌الدین رومی

ویکی‌پدیادان، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
Mawlānā, Mevlânâ

Rumi
رومی
Rumi, by Iranian artist Hossein Behzad (1957)
باشلیقJalaluddin, jalāl al-Din,[۱] Mevlana, Mawlana
شخصی
دوغوم۳۰ سپتامبر ۱۲۰۷
بلخ (present-day افغانیستان)[۲] or Wakhsh (present-day تاجیکیستان),[۳][۴] خارزمشاهلار دؤولتی
اؤلوم۱۷ دسامبر ۱۲۷۳ (aged 66)
قونیه (present-day تورکیه), آنادولو سلجوقلو دؤولتی
Resting placeTomb of Mevlana Rumi, Mevlana Museum, قونیه، Turkey
دینایسلام
میلّیتخارزمشاهلار دؤولتی، then آنادولو سلجوقلو دؤولتی
دوغما شهرWakhsh (present-day تاجیکیستان) or بلخ present-day افغانیستان
SpouseGevher Khatun, Karra Khatun
اوشاقلارسلطان ولد، Ulu Arif Chelebi, Amir Alim Chelebi, Malike Khatun.
والدینs
  • Baha al-Din Valad (father)
  • Mo'mena Khatun (mother)
دوورانایسلامین قیزیل چاغی
(7th هیجری قمری تقویمی)
مذهبسونیلر[۵]
Jurisprudenceحنفی
CreedMaturidi[۶][۷]
اساس ماراق(لار)Sufi poetry, حنفی jurisprudence, Maturidi theology
گورکملی ایده(لر)Sufi whirling, Muraqaba
گورکملی ایش(لر)مثنوی، Dīwān-ī Shams-ī Tabrīzī, Fīhi mā fīhi
طریقتMevlevi
Known forمثنوی، Rumi Music
Orderصوفی‌لیک
Philosophyصوفی‌لیک، عرفان
موسلمان لیدری
Predecessorشمس تبریزی and Baha-ud-din Zakariya
Successorحسام‌الدین چلبی، سلطان ولد
تاثیرلندی
تاثیرلنمیش
شابلون:Infobox Arabic name
بو مقاله‌ده مخصوص کاراکترلر وار. دؤزگون رئندر دئستئکلری اولماسا، مومکوندور عوضینه سوال علامتی و یا دیگر نشانلاری گؤره‌سیز.

مولانا جلال‌الدین محمد رومی ایسلام دونیاسی‌نین بؤیوک عاریف، متصوف و شاعیری.

یاشام

مولانا، ۱۲۰۷ میلادی ایلینده بلخ شهرینده دونیایا گؤز آچیب و اوشاقلیق چاغلاریندا، آتاسی بهاءالدین ولدله، آناتولی‌یه کؤچوب قونیه شهرینده یئرلشیب و یاشاییش سوردوروب. آتاسی بؤیوک عالیم و بؤیوک متصوف‌لریندن دیر کی سلطان محمد خوارزمشاه دان اینجیدیگیندن بلخ شهریندن کؤچمگه مجبور قالمیشدیر. بیر نئچه یئری گزدیکدن سوْنرا قونیه شهرینده مسکن توتموش.

جلال‌الدینین اورتمنلیقینی اوسلنن آتاسی؛ اوْلدوکدن سوْنرا، ترمذی آدلی بیر بویوک اوستادین تعلیمنین قراریندا حلب و دمیشق شهرلرینده تحصیل سوردورموشدور. اورنجیلیک دونمینی بیتیردیکدن سوْنرا اوزی بیر بویوک اورتمن و موعلیم اولدی.

۶۲۴ هجری ایلینده «شمس تبریزی» ایله قارشیلاشیب بیر بویوک اینقلاب و سئودایا سوروکلندیکدن سوْنرا چوْخلی ماجرادان سوْنرا شعروشاعیرلیقا اوز قویوب دونیاسینی عشق یارادماقا آداییب اوزونی اویله یوکسک و یوجه زیرویه اولاشدیردی کی دئماق اولار کیمسه اونون یاراددیجیلیقینا اولاشا بیلممیش. اونا تای هیچ کیمسه اوندان اونجه و سوْنرا بویله سینه عشق و سئودانی آنلادیب؛ سوزلریله بیرناخیش تک چیزممیش، کیمسه مولانا تک گوی قوبسینه بویله عشق سوزیله یئرده کی اورکلری یاخین ائدمییب؛ بویلسی بیر یوجه تخت قورامامیش دیر.

آدلیم مولانایا گوره هرنه یازیلا گئنه آز سایلا بیلر، بویوک قلملر و باشاریلی یازارلار بۇ ساحده باشارسیز قالارکن بیزیم حدیمیزه دوشمز کی بۇ کونودا قلم ووروب و بویوک شاعیردن سوز یازاق و اونی آنلادماقا چالیشاق.

مولانانین فارسجا شعرلرینه راجع بوگونه قدر چوْخلی معظم اوستادلارو تدقیقات چیلار و یازارلار چوْخلی کیتابلار و مقاله لر و بیتکلر یازیبلار. اما تاسف بودورکی مولانانین تورکجه و تورک یازدیقلارینا گوره بوگونه دک چوْخ آز و هیچ قدر سایلان یازی اوزلیکله ایراندا یازی و چالیشما واردی.

مولانا ۱۷ دسامبر ۱۲۷۳ میلادی ایلده ۶۶ یاشیندا اولارکن وفات ائتدی. اونون مقبره‌سی قونیه شهرینده‌دیر.

تورکجه شعرلری

مولانانی دیوانیندا بۇ گون ان آز ۲۰۰ بیت اصیل و دۆزگون تۆرک شعری بولونماقدادیر؛ بۇ آرادا دیوانلاری‌نین بیر چوْخ یئرینده ده چوْخلو تورکجه سؤزجوک بولماق مومکوندور. ایشلنیلن تورکجه سؤزجوکلری اصیل بیر تورک اولمایان آدامین طرفیندن ایشلدیلمکلری چوْخ چتین و مومکونسوز گؤرونور، نیه کی بو سؤزلرین چوْخو اسکی تورکجه دیلیندن اوْلدوقلارینا گؤره باشاریکلی بیر تورک طرفیندن ایشلدیلمگی مومکوندور. بوتون بو شرحلره باخمایاراق، مولانا جلال‌الدین محمد رومی‌نین هانسی خالق یوخسا میللته منصوب اولدوغونا دائیر دلیللر آیدین دئییل و بو باره‌ده قطعی فیکیر سؤیلَمَک مومکون دئییل. چوخلارینین عقیده‌سینه گؤره مولانا، اولوس‌اؤته‌سی (فرامیللی) و جهانی بیر کاراکتره صاحیب‌ایمیش.[۹]

  • تورک اولدوغونا گؤره شعر مصرعلری.

دشمن نیم ارچند که دشمن رویم

اصلم ترک است اگر چه هندی گویم

  • تورک اولمادیغینا گؤره شعر مصرعلری.

تو ماه ترکی و من گر ترک نیستم

دانم این قدر که به ترکیست آب سو

قایناقلار

  1. ↑ Ritter, H. ; Bausani, A. "ḎJ̲alāl al-Dīn Rūmī b. Bahāʾ al-Dīn Sulṭān al-ʿulamāʾ Walad b. Ḥusayn b. Aḥmad Ḵh̲aṭībī." Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2007. Brill Online. Excerpt: "known by the sobriquet Mewlānā, persian poet and founder of the Mewlewiyya order of dervishes"
  2. ↑ Rumi | Biography, Poems, & Facts | Britannica (en) (7 January 2024).
  3. ↑ Harmless, William (2007). Mystics. Oxford University Press. p. 167. ISBN 978-0-19-804110-8.
  4. ↑ قایناق خطاسی برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام Balkh وارد نشده است
  5. ↑ The Complete Idiot's Guide to Rumi Meditations, Penguin Group, 2008, p. 48, ISBN 978-1-59257-736-1
  6. ↑ Lewis, Franklin D. (2014). Rumi: Past and Present, East and West: The life, Teaching and poetry of Jalal Al-Din Rumi. Simon and Schuster. pp. 15–16, 52, 60, 89.
  7. ↑ Zarrinkoob, Abdolhossein (2005). Serr-e Ney. Vol. 1. Instisharat-i Ilmi. p. 447.
  8. ↑ Ramin Jahanbegloo, In Search of the Sacred: A Conversation with Seyyed Hossein Nasr on His Life and Thought, ABC-CLIO (2010), p. 141
  9. ↑ https://www.icro.ir/ایرانشناسی/مولانا-یک-شخصیت-جهانی-است/14366#:~:text=ناظمی،%20رایزن%20فرهنگی%20کشورمان%20با%20یادآوری%20اهتمام،[دائمی اولو باغلانتیلی] فارسی%20است%20را%20از%20شخصیت‌های%20جهانی%20می‌دانیم.
  • تاریخ دیرین تورکهای ایران. نشر اختر، تبریز: ۲۰۱۲، ص۱۵۸.
«https://azb.wikipedia.org/w/index.php?title=مولانا_جلال‌الدین_رومی&oldid=1577838»-دن آلینمیش‌دیر