کانادا

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
Canada
کانادا
Vertical triband (red, white, red) with a red maple leaf in the centre
بایراق
ملی مارش: "از این کران تا آن کران" (لاتینجه)
"از این کران تا آن کران"
(بر روی آرم کانادا دیده می‌شود)
ملی شعار: "کانادانین میلی مارشی"
Royal anthem"خدا نگهدار ملکه باد"[۱]
Projection of North America with Canada in green
پایتخت اوتاوا
۴۵°۲۴′ قوزئیده ۷۵°۴۰′ باتیدا / ۴۵.۴۰۰° قوزئیده ۷۵.۶۶۷° باتیدا / 45.400; -75.667
Largest city تورونتو
رسمی دیل‌(لر)
Recognised regional languages
ائل‌لر
ملیت کانادالی
حکومت فدرال پارلمانی مشروطیت[۲]
 -  کرال ایکینجی الیزابت
 -  فرماندار کل دیوید جانستون
 -  باش ناظیر جاستين ترودو
 -  رئیس دادگستری بورلی مک‌لاکلین
قانون‌قوْیان پارلمان
 -  Upper house سنا
 -  Lower house مجلس عوام
تأسیس از بویوک بریتانیا و ایرلند بیرلشیک کراللیغی
 -  تصویب‌نامه قانون اساسی ۱ ژوئیه ۱۸۶۷ 
 -  اساسنامه وست‌مینستر ۱۱ دسامبر ۱۹۳۱ 
 -  تصویب‌نامه کانادا ۱۷ آوریل ۱۹۸۲ 
مساحت
 -  بوتون ۹٬۹۸۴٬۶۷۰ km2 (دوم)
۳٬۸۵۴٬۰۸۵ sq mi
 -  سۇ (%) 8.92 (891,163 km2 / 344,080 mi۲)
جمعیت
 -  فصل ۴ ۲۰۱۴ تخمین 35,675,834[۳] (۳۷ام)
 -  ۲۰۱۱ census 33,476,688[۴]
 -  تراکم ۳٫۴۱/km2 (۲۲۸ام)
۸٫۳/sq mi
GDP (PPP) ۲۰۱۳ estimate
 -  Total $۱٫۵۱۸ تریلیون (۱۳)
 -  Per capita $43,146 (۹)
GDP (nominal) ۲۰۱۳ estimate
 -  Total $۱٫۸۲۵ تریلیون (۱۰)
 -  Per capita $51,871 (۱۰)
Gini (۲۰۱۰) ۳۳٫۷[۵]
Error: Invalid Gini value ·103rd[۶]
HDI (۲۰۱۳) Steady ۰٫۹۰۲[۷]
Error: Invalid HDI value ·۸
پول بیریمی دلار کانادا ($) (CAD)
چاغ بؤلگه‌سی (UTC−۳٫۵ تا −۸)
 -  یای (DST)  (UTC−۲٫۵ تا −۷)
ایل‌سایار دوروشوغو
  • dd-mm-yyyy
  • mm-dd-yyyy
  • yyyy-mm-dd (CE)
سۇروش آخیشی ساغ
تلفوْن کوْدو ۱+
اینترنت اتکی .ca


کانادا شومالی آمریکانین قوزئیندا یئرلشیب دیر.کانادا اراضيسي نين اؤلچوسونه گؤره روسیه دن سوْنرا دؤنيادا ايکينجي يئري تۇتور.پایتختی "اوتاوا" و دؤردونجو بؤیوک شهری دیر. ایکی رسمی دیلی اینگیلیس دیلی ایله فرانسه دیلی دیر. 2011 ایلینین سایمینا گؤره 33,476,688 جمعیتی وار .توپراغی نین سویوخلوغونا گؤره چوخ بؤلگه لرینده اینسان یاشامیر. جمعییتینین 90% آمریکا نین مرزینه یاخین یاشییرلار. جمعییتی چوخ اوْلان شهرلری تورونتو، مونترال و ونکوور دیر.

تاریخی[دَییشدیر]

کانا‌دانین آوروپا‌لیلار طرفیندن ایشغالینادک بۇرادا اسکیمولار و هیندولار یاشاییردی. ۱۶۰۵-جی ایلده فرانسوی لر، ۱۶۲۳-جو ایلده ایسه اینگیلیس لر کانا‌دا اراضیسینده ایلک یاشاییش منطقه‌لری‌نین اسا‌سینی قوْیدولار. ۱۸-جی عصرین اوْرتالاریندا (۱۷۵۶-۱۷۶۳) فرانسه و بؤیوک بریتانیا آراسیندا یددی ایللیک ساواش‌ده بریتانیا‌لیلارین غلبه‌سی نتیجه‌سینده کانا‌دا بریتانیانین موستملکه‌سینه چئوریلمیش و یالنیز ۱۹۳۱-جی ایلده موستقیل‌لیک الده ائتمیشدیر.

ایقتصادیاتی[دَییشدیر]

کانا‌دا "بؤیوک یددی‌لیک" قروپونا داخیل اوْلان دؤولتلردن بیردیر. اؤلکه‌نین ایقتصادیاتی اۇزون مدت "انینه"، سوْن اوْن ایللیکلر عرضینده ایسه گرگین هیز‌ده "دری‌نینه" اینکیشاف ائدیر. اؤلکه‌نین هیز‌لی اینکیشافینا آشاغی‌داکی عامیللر ائتکی ائتمیشدیر.

  1. موستملکه آسیلیلیغینین تئزلیک‌له لغو ائدیلمه‌سی
  2. اها‌لی‌نین سایینین نیسبتاً آز اوْلما‌سی ایله اوْلدوقجا بؤیوک توْرپاق و مینرال قایناقلارا صاحیب اوْلما‌سی
  3. کۆتلوی(توده) موهاجیر و گرگین خاریجی کاپیتال آخینی
  4. ایشچی قوه‌سینین چاتیشماما‌سی ایله علاقه دار تکنیکین هیز‌لی اینکیشافی

پول-اعتیبار سیستمی[دَییشدیر]

تورونتو شهری.ایشگوزار مرکز
تورونتونون مرکزی.

کانا‌دانین پول اعتیبار سیستمی تاریخاً فورمالاشماغا باشلامیش‌دیر. بۇ ۱۸۶۷–جی ایله قدر تشککول تاپمیش‌دیر. کانا‌دانین دؤولت کیمی یارانما‌سینا قدر پول موناسیبتلری‌نین کوللونیال تیپی مؤوجود ایدی. بۇرادا پول کیمی فرانسه، ایسپانیا، پورتوقال گوموش پوللاری و بیرده کاغیذ پوللار دا دؤور ائدیردی.

۱۶۷۰-جی ایلدن مۆبادیله واسطه‌سی کیمی کانا‌دا‌دا دۇز ایشلنیردی. لاکین بۇ داخیلی موناسیبتلره نیسبتاً آز یئر توتردو. بۇ زاماندا کانا‌دا‌دا هامینین ددیی کیمی تیجرت دؤورییه‌سی بیرباشا امتهه‌لرین مۆبادیله‌سی‌له باش وریردی. امتهه‌لرین بیرباشا مۆبادیله‌سی داخیلی بازاردا بیر نچه سببه گؤره باش وئریری‌دی: یوْللارین پیس دۇروم‌ده اوْلما‌سی، یئرلی بازارلارین محدود اوْلما‌سی و.س. کاغیذ پولون مۆبادیله‌سینه شرایط یاران‌سا دا، ۱۶۸۵-جی ایلده فرانسه کوللونیلاری بۇنا قارشی چیخدیلار. کاغیذ پوللار ۱۸ –جی عصرین سوْنلاریندا فرانسه کوللونیلارینین حاکمیّتی‌نین سوْنا چاتدیغی دؤورده تشککول تاپماغا باشلا‌دی. ۱۸۲۵–جی ایلده اینگیلیسنین رسمی اوْلا‌راق قیزیل مونومتالیزمه کئچمه‌سی تصدیق اوْلوندوق‌دان سوْنرا کانا‌دانین پول واحیدی فونت ایسترلینق اوْلدو.

۱۸۷۰-جی ایلدن کانا‌دانین پول واحیدی کانا‌دا دوللاری اوْلدو. بۇ پول واحیدی بریتانیا فونت ایسترلینقینه اساساً تشککول تاپ‌دی. کانا‌دا دوللاریی، نهایت آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دوللاری ایله دییش‌دیری‌له بیلینردی هانسی کی، اوْ دا بئله قیزیلا اساسلانیردی. ۱۹۰۸–جی ایلدن اؤلکه‌ده قپیکلر-دمیر پوللار کسیلمه‌یه باشلا‌دی. اساس گوموش اوْلماق اعتباری‌له، دمیر پوللار ۱۹۰۸-۱۹۱۹–جو ایللر آرا‌سی کسیلیردی. بانکنوتلارین امیسسی‌سینین مرکزلشدیرمه‌سی ۱۹۳۵-جی ایلده کانا‌دا بانکینین یارانما‌سینا سبب اوْلدو . اونون میلّیلشدیرمه‌سی ایسه ۱۹۳۸ –جی ایله تصادوف ائدیر.

کانا‌دا ایله آزاد تیجارت حاقیندا سازیش ایمزالایان اؤلکه‌لرین خریطه‌سی.توند گؤی‌له-ایمزالانمیش،آچیق گؤی-ایمضالانا‌جاق اؤلکه‌لر.

ساواش‌دن سوْنراکی اینفلیاسی

ساواش‌دن سوْنراکی دؤورده اؤلکه‌ده اینفلیاسی دالغا‌سی باشلا‌دی. بۇنون سببلری، کوریا‌دا ساواش، خام و اینوستیسی "بوم" لاری، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-آ خام و یاریمفابریکاتلارین ایخراجینین آرتیمی و س. اوْلموش‌دور.

باخمایا‌راق کی، کانا‌دا دوللاری داخیلی هسابلاشمالاردا ایستیفا‌ده ائدیلیر، اوْنون پول رزرولرینه باغلی‌لیغی بۇ پول واحیدینی دۆنیا پول سیستمینین حسّاس پولونا چویریب. چونکی، کانا‌دا دوللاری اینتقراسیانین نتیجه‌سی اوْلا‌راق آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دوللارینا ایستیقامتلنیب و اوْنا قارشی چوْخ حسّاس‌دیر.

کانا‌دا حاکمیّتی ۱۹۶۹-۱۹۷۵-جی ایللرده قیمتلرین و ایش حاقینین آرتیمینی مهدودلاشدیرماغا چالیشیردی.لاکین، بۇ تدبیرلر فای‌دا‌سیز اوْلدو، چونکی حاکمیّت قیمتلره و ایش حاقینا ائتکی گؤسترن مونوپولیانی دایان‌دیرا بیلمه‌دی.

اینفلیاسی کانا‌دا‌دا ۱۹۹۰-جی ایلده ۵.۲ %-دن ۱۹۹۳-جو ایلده ۱.۸-%-ا دۆشدو و ۱۹۹۴-جو ایلده ۰.۲% تشکیل ائتدی کی،بۇ دا بۆتون موهریبه‌دن سوْنراکی دؤورده قئیده آلینان ان آشاغی گؤستریجی ایدی. ۱۹۹۶-جی ایلده یۇمشاق اعتیبار-پول سیاستینه باخمایا‌راق ، اینفلیاسی تمپی ۱.۵ % تشکیل ائتمیش ‌دی.

پول اعتیبار موناسیبتلری‌نین اساسلاری

کانا‌دا‌دا پول اعتیبار موناسیبتلرینده اساس روْلو چک عملیّاتلاری تۇتور. چکلر پول حسابلارینین ۹۰ %-نی تۇتور. کانا‌دا اها‌لی‌سی آرتیق بۇ عملیّاتلارا اۇیغونلاشمیش و اوْنلار اۆچون بۇ داها راحت‌دیر. نقدسیز دؤورییه‌ده، اینکیشافین نتیجه‌سی اوْلا‌راق، اعتیبار کارتلاری اؤ‌نملی روْل اوْیناییر. ۱۹۷۰-جی ایله قدر کانا‌دا دوللاری آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دوللارینا مؤحکم باغلی ایدی. ۱۹۷۰-جی ایلین مئیین‌دان سوْنرا کانا‌دا حاکمیّتی اعلان ائتدی کی، کانا‌دا بانکی آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دوللاری، دیگر پوللار و کانا‌دا دوللاری آراسیندا مزننه پاریتتینی تثبیت ائتمه‌یه‌جهk.Belهلیکله، میلّی پول اۆزن پولیا چئوریلدی. کانا‌دانین پول کردیت سیاستی اساساً اؤلکه‌نین میلّی پول‌سینین مؤهکملنمه‌سینه و سابیتلینه یؤنلیب کی، بۇ دا اینفلیاسییا و کانا‌دا دوللارینین مزننه کورسونا نظارت‌له الده ائدیلیر. چاغداش دؤورده اؤلکه‌نین پول-اعتیبار سیاستی‌نین اساس آلتی حاکمیّته و دیگر کوممرسی بانکلارینا مخصوص دپوزیتلرین یردییشمه‌سی و عکس حرکتی‌دیر.

بۇنو قئید ائتمک لازیمدیر کی، کانا‌دا خاریجی تیجارت دؤورییه‌سینین ۲/۳ حیصّه ‌سی آمریکا بیرلشمیش ایالتلریا مخصوص‌دور. بۇ پروسِس‌ده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دولارین‌دان ایستیفا‌ده ائدیلیر. اما غربی آوروپا و اۇزاق شرق اؤلکه‌لری‌له تیجارت‌ده کانا‌دا فونت-ایسترلینق‌دن ایستیفا‌ده ائدیر.

کانا‌دا ایقتصادیاتینین حدسیز آچیق‌لیغی و اوْنون آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ایقتصادیاتی ایله تاریخی علاقه‌لری کانا‌دا حاکمیّتینی دۆنیا پول بازارلارین‌داکی حادیثه‌لری ایزلمیی مجبور ائدیر. ۸۰-جی ایللردن باشلایا‌راق کانا‌دا پول سیاستی‌نین اساس آماچ کانا‌دا دوللارینین مزننه‌سینی آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دوللارینا نیسبتاً ثابت ساخلاماق‌دیر.

صنایع‌سی[دَییشدیر]

کانا‌دا‌دا کولک انرژی‌سی اۆرتیم (تولید) ائدن توربینلر

بۆتون اینکیشاف ائتمیش اؤلکه‌لرده اوْلدوغو کیمی کانا‌دا‌دا دا صنایع‌نین ساهوی ترکیب مورکّب‌دیر. انرژی چیفتلیک (مزرعه) نفت و طبیعی قازا، هم ده کانا‌دا‌دا الکتریک انرژیسینین ۲/۳-دن آرتیغینی وئرن سس-لره اساس‌لانیر. اؤلکه‌ده آتوم انرژی‌سی اینکیشاف ائدیر. امالدیجی صنایع‌نین یاپیسال(ساختار)ون‌دا متالوژی و ماشینقاییرما حاکم مؤقع تۇتور. قارا متاللورگیانین باشلیجا مرکزی هامیلتوندور. اۇجوز الکتریک انرژی‌سینه و زنگین یئرلی خاما (بوکسیت استثنا اوْلماقلا) اساسلانان الوان متالوژی، اؤزل‌له قایانا و یامایکادان گتیریلن بوکسیت اساسیندا آلومینیوم اۆرتیم (تولید)ی ساحه‌سی گۆج‌لو اینکیشاف ائتمیشدیر. قارا متالوژی‌دان فرقلی اوْلا‌راق بۇ ساحه ایخراجات اهمیتی داشیییر.

ماشینقاییرما نقلیات ماشینلاری اۆرتیم (تولید)ی، رادیولکترونیکا، جیهازقاییرما ایله، هم ده مشه تداروکو و آغاج اما‌لی اۆچون ماشین و آوا‌دان‌لیق اۆرتیم (تولید)ی ایله تمثیل اوْلونور. قارا متالوژی فابریکالاری کیمی ماشینقاییرما موسّسه‌لری‌نین ده بؤیوک حیصّه ‌سی گؤل ساحلی و مقدس لاورنتی چایی بوْیونجا (تورونتو، مونرال و س.) یئرلشیر. کانا‌دا‌دا چیفتلیک (مزرعه)ین قدیمی ساحه‌سی مشه تداروکو، آغاج اما‌لی و سللولوز-کاغیذ صنایع‌سی‌دیر. مشه ماده لرینین بؤیوک حیصّه ‌سینی بریتانیا کولومبیاسی وئریر. مشه صنایعسینین ایری مرکزی وانکووردیر. کیمیا صنایعسینین ان ایری موسّسه‌لری غرب ایالتلری‌نین ایری و اوْرتا شهرلرینده یئرلشیر. اساساً ایدخال خاما اساسلانان یۆنگول صنایع اؤلکه‌نین نیازینین یالنیز یاری‌سینی تامین ائدیر. یۆنگول صنایع موسّسه‌لری بۆتون ایالتلرده وار.

اها‌لی‌سی[دَییشدیر]

تورونتو شهری کانا‌دانین ایقتیصادی مرکزی حساب اوْلونور

کانا‌دانین اراضیسی مین ایللرله چاغداش هیندو و اسکیمولارین سویلاری طرفیندن، ۴ عصر اؤنجه ایسه آوروپا‌لیلار طرفیندن مسکونلاشمیش‌دیر. مۆختلیف اؤلکه‌لردن ایممیقراسی پروسسینین اۇزون مدت داوام ائتمه‌سی اؤلکه اها‌لیسینین اتنیک ترکیبینه جدی ائتکی گؤسترمیش‌دیر.

ایندی اؤلکه‌ده اها‌لی‌نین بؤیوک حیصّه ‌سینی اینگیلیس منشأ‌لی (۱۳ میلیون نفر) و کوبک ویلایتینده مسکونلاشان فرانسه منشأ‌لی کانا‌دا‌لیلار (۹ میلیون نفر) تشکیل ائدیر. دیگر اتنیک قروپلار (آلمانلار، ایتالیالار، اوکراین‌لیلار، روسلار و ب.) اها‌لی‌نین ۳۳ %-نی،یئرلی اها‌لی ایسه ۱.۳ %-نی تشکیل ائدیر.

اها‌لی اؤلکه اراضیسی اۆزره غیری-برابر، باشلیجا اوْلا‌راق آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-لا سرحد بوْیونجا داها سیخ یرلشمیش‌دیر. اها‌لی‌نین ۷%۷۷-ای۷ %- شهرلرده یاشاییر. ایلده ۳۰ مین نفرین کانا‌دایا ایممیقراسی ائتمه‌سی اها‌لی‌نین آرتیمینا موثبت ائتکی گؤستریر. ایری میلیون‌چو شهرلری مونرال،تورونتو و ونکووردیر. شیمال‌دا ایری توْرپاق ساحه‌لری ایسه دمک اوْلار کی، منیمسنیلمه‌ییب. کانا‌دانین حیاتیندا بیر چوْخ شئی گۆج‌لو جنوب قوْنشوسو آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-لا موناسیبتلرله مویینلشیر. دۆنیا‌دا بیر–بیری ایله ایکیترف‌لی تیجارت حجمینه گؤره آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و کانا‌دا ایله رقابته گیره بیله‌جک باشقا جوت اؤلکه یوْخدور.

کانا‌دانین آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و مکزیک ایله بیرگه ایمزالادیغی شیما‌لی آمریکا سازیشی اؤلکه‌ده تیجارتین بیردن –بیره یوکسلیشینه سبب اوْلدو. اما بیر چوْخ پروبلملر حل اوْلونمامیش قالدی. اساس ناراضی‌‌لیق ایسه آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-این کانا‌دا ایخراجاتینا منفی ائتکی ائدن فعالیّتی‌دیر – مثلاً، کانا‌دا مشه‌سینه اوْلان تاریف و آمریکا فرمرلرینه آرتان مادی یاردیم. کانا‌دا ایله آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آراسیندا دیگر مۆباحیثه‌یه سبب ایسه اطراف مۆحیطین چیرکلنمه‌سی‌دیر. سرحد بوْیونجا اۇزانان آمریکا فابریکالاری و آلیاسکاداکی نفت صنایع‌سی چیرکلنمه‌یه اساس سبب گؤستریلیر. خاریجی سیاست سفراسیندا کانا‌دا جنوب قوْنشوسون‌دان فرقلی کورس‌دا‌دیر. مثلاً، کانا‌دا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-این اعلان ائتدیی تررورلا ساواش اۆچون اؤز قوْشونلاریندان ایستیفا‌ده ائتمک قرارینی وئردی، اما اوْنلاری عیراقا گؤندرمه‌دی. کانا‌دا آمریکانین کوبایا قویدوغو تیجارت امبارقوسونو دا دستکلمیر. ۲۰۰۱-جی ایل ۱۱ سپتامبر حادیثه‌سیندن سوْنرا اساس آکتوال پروبلم تررورچولارین ۹ مین km اۇزونلوق‌دا اوْلان آمریکا-کانا‌دا سرحددین‌دن کچه بیلمه‌سینین قارشی‌سینی آلماق اوْلوب. بۇ، هر ایکی دؤولتی داها فعّال بیلیشیم مۆبادیله‌سی آپارماغا شؤوق ائتدی. ایممیقراسی کانا‌دایا دۆنیانین ان زنگین اؤلکه‌لریندن بیری اوْلماغا کؤمک ائتدی. میللتلرارا‌سی کونفلیکتلر بۇ اؤلکه‌ده چوْخ نادر حاللاردا اوْلور. گؤچ ائتمک سیاستینی یومشاقلیغین‌دان سوْن زامانلار اؤلکه‌یه آسیا‌دان چوْخلو موهاجیرلر گلیر. کانا‌دانین آبوری‌ژنلری (یئرلی اها‌لی‌سی) – هیندو طایفه لری اها‌لی‌نین ایکی فایزین‌دن آزینی تشکیل ائدیر.

یئرلی ایداره اوْرقانلاری ایله هیندو خالقی آراسیندا توْرپاقلارین و طبیعی قایناقلارین ایستیفا‌ده‌سی ایله باغلی صلاحیتلرین بللیلشدیرمه‌سی پروبلمی آرتیق اۇزون ایللردیر کی، ایجتیمایتین دیقّت مرکزینده قالماق‌دا داوام ائدیر. داخیلی سیاستین اساس پروبلمی ایسه کوبک ایالتی‌نین فرانسیزدیل‌لی اها‌لیسینین اۇزون ایللردن بری داوام ائدن سپارات‌چی مؤقیعتی‌دیر. ۱۹۵۵-جی ایلده بۇ پروبلم‌له باغلی کچیریلن سوْنونجو رفرندوم‌دا کوبکین تاتما‌می‌له موستقیل اوْلما‌سینی ایستینلر سسلرین یاری‌سیندان بیر آز توْپلایا‌راق مغلوب اوْلدولار. اما همین واخت‌دان اجتماعی فیکرین سورغوسو موستقیل‌لیک طرفدارلارینین آزالدیغینی قئید ائدیر. ۲۰۰۳-جو ایلده یئرلی سئچکی کوبکین موستقیللیینه چالیشانلارین مغلوبیتی ایله نتیجه لندی. کوبکین اوْریژینال‌لیغی کۇنوسو ۲۰۰۶-جی ایلین سوْنون‌دا داها دا اینکیشاف ائتدی. بئله کی، مجلیس کوبک‌لیلرین کانادینین ترکیبینده آیری بیر میللت اوْلدوغونو مویینلشدیردی. بۇ قرار، اساساً، سیموولیک کاراکتر داشیییر و اؤلکه‌نین آنا یاساسی و دیگر قانونلاریندا قئید اوْلونماییب. کانا‌دا سوْن زامانلار آرکتیکا ایله غیری-دقیق سرحدله آیریلمیش عرضیلرده حاکمیّت حۆقوقو باره‌ده داها فعّال بیاناتلار وئریر. بۇنونلا یاناشی، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و دانمارک دا بعضی رایونلارا اؤز حۆقوقلاری اوْلدوقلارینی ایر‌لی سوروبلر. گئنیش، لاکین هله تدقیق ائدیلممیش نفت و قاز احتیاطلارینین کیمه مخصوص اوْلاجاغی بۇ مۆباحیثه‌لرین نتیجه‌سیندن وابسته‌دیر.

دین[دَییشدیر]

تحصیل[دَییشدیر]

اؤلکه‌نین تحصیل سیستمینه دؤولت مکتبلری داخیل اوْلدوغو کیمی، اؤزل مکتبلر ده داخیلدیر. آنا یاسایا گؤره تحصیل یالنیز ایالتین ایختیاریندا یئرلشیر. نتیجه‌ده، مۆختلیف اؤلکه‌لرده تحصیل سیستمی اهمیت‌لی درجه‌ده مۆختلیف اوْلا بیلر.

لاکین، عۆمومی‌لیکده اؤلکه‌ده تحصیل ایستاندارلاری عینی درجه‌ده یۆکسک‌دیر. کانا‌دا بیلیم یوردولاری‌نین دیپلوملاری بۆتون دۆنیا‌دا تانینیر. کانا‌دا اۇنیورسیتلری چاغداش مادی-تکنیکی آوا‌دان‌لیقلا تجهیز ائدیلیر و یاخشی کیتابخانالاری وار. کانا‌دا عالی مکتبلری‌نین اساس طرفی علم و تجروبه ایله سیخ علاقه‌دیر. عۆمومی‌لیکده کانا‌دانین عالی تحصیل سیستمی آمریکا بیرلشمیش ایالتلری عالی تحصیل سیستمینه اۇیغون‌دور.

بیر حال‌دا کی، کانا‌دا‌دا ایکی دؤولت دیلی – اینگیلیس و فرانسه دیلی وار، طلبه‌لر بۇ ایکی دیللردن بیرینده تحصیل آلا بیلر. بعضی بیلیم یوردولرده تحصیلین ایکی دیل‌ده اوْلما‌سینا باخمایا‌راق، طلبه‌لرین داخیل اوْلما‌سی اۆچون ایکی دیلی یاخشی بیلمک ائله ده واجیب دئییل.

طبیعی احتیاطلار[دَییشدیر]

کانا‌دانین طبیعی قایناقلاری اوْلدوقجا بؤیوک و مۆختلیف ‌دیر. بۇنلارا الوان، نجیب و نادر دمیرلر، دمیر فیلیزی، اورانوس، نفت، طبیعی قاز، داش کؤمور، آسبست و باشقا مینراللار داخیلدیر. بۇنونلا یاناشی سرت طبیعی شرایطه مالیک اوْلان شیمال اراضیلری‌نین زنگین مینرال قایناقلاری هله منیمسنیلمه‌ییب. هیدرونرژی قایناقلارینین بؤیوک چیفتلیک (مزرعه) اهمیتی وار و آچیغا چیکمامیش احتیاطینا گؤره دۆنیا‌دا بیرینجی یئرلردن بیرینی تۇتور. هم ده بۇ احتیاطلار اؤلکه اراضیسی اۆزره برابر پایلانمیش‌دیر. شیمال‌دا فیل‌لی-ماککنزی چای سیستمی، غرب‌ده داغ چایلاری، مرکزده ساسکاچوان-نلسون، شرق‌ده اری و اوْنتاریو گؤللری آراسیندا نیاقارا شلا‌له‌سی داها بؤیوک احتیاطلارا مالیک‌دیر. هم نقلیات اۆچون، هم ده توریزمین اینکیشافی اۆچون مشه‌لرله کاپسام اوْلونموش چوخسای‌لی گؤللرین بؤیوک اهمیتی وار. مشه قایناقلاری دۆنیا میقیاسیندا اهمیته مالیک‌دیر. اؤلکه اراضیسینین ۱/۳-دن چوْخو اینیارپاق‌لی مشه‌لرله اؤرتولودور.

اراضی[دَییشدیر]

کانا‌دا اراضیسینین اؤلچوسونه گؤره روسیه دان سوْنرا دۆنیا‌دا ایکینجی یئری تۇتور. اؤلکه‌نین اراضیسی بیر چوْخ طبیعی زونالارلا ( آرکتیکا بوزلاقلاری ندان توتموش چؤللره قدر) تمثیل اوْلونور. یئرینده دوزن‌لیکلر اۆستونلوک تشکیل ائدیر. غربینده اۇزانان کوردیلیر داغ سیستمی اینسانلارین چیفتلیک (مزرعه) فعالیّتینی چتینلشدیریر. لاکین کانا‌دانین آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-لا سرحد اوْلما‌سی، تاریخاً اؤلکه‌ده ایشگوزار اینسانلارین مسکونلاشما‌سی و اۆچ اوقیانوس سولارینین اوْنو کاپسام ائتمه‌سی اؤلکه‌نین هیز‌له اینکیشاف ائتمه‌سینه سبب اوْلموش‌دور.

اوستان و بؤلگه‌لر[دَییشدیر]

کانا‌دا ۱۰ اوستانه و ۳ بؤلگه‌یه آیریلمیش‌دیر.
ویکتوریا، بریتیش کولومبیا وایت‌هورس، یوکان ادمونتون یلونایف رجاینا وینیپگ ایکالویت تورونتو اوتاوا کبئک فردریکتون شارلوت‌تاون هلیفکس، نوا اسکوشیا سنت جونز، نیوفاندلند و لابرادور قوزئی باتی بؤلگه لر ساسکاچوان نیوفاندلند و لابرادور نیوبرانزویک ویکتوریا، بریتیش کولومبیا یوکان بریتیش کولومبیا وایت‌هورس، یوکان آلبرتا ادمونتون رجاینا یلونایف نوناووت وینیپگ منیتوبا اونتاریو ایکالویت اوتاوا کبئک اوستانی تورونتو کبئک فردریکتون شارلوت‌تاون نوا اسکوشیا هلیفکس، نوا اسکوشیا پرنس ادوارد سنت جونز، نیوفاندلند و لابرادورA clickable map of Canada exhibiting its ten provinces and three territories, and their capitals.
شکیله گوره


بایراق نیشان اوستان قیسا
آدی
مرکز[۸] بویوک شهری
(اهلی اساسندا)[۹]
کونفدراسیونا
گیریشمه
تاریخی
اهالی
(جولای ۲۰۱۶)[۱۰]
ساحه: توْپراق (km۲)[۱۱] ساحه: سۇ (km۲)[۱۱] ساحه: بۆتون (km۲)[۱۱] رسمی دیلی[۱۲] مجلیسی‌ده
وکیل ساییسی[۱۳]
سنا مجلیسنده
وکیل ساییسی [۱۳]
Flag of Ontario.svg Arms of Ontario.svg انتاریو ON تورونتو تورونتو ۰ختا: یانلیش زامانجولای ۱، ۱۸۶۷ ۱۳٬۹۸۳٬۰۰۰ ۹۱۷٬۷۴۱ ۱۵۸٬۶۵۴ ۱٬۰۷۵٬۳۹۵ اینگیلیس ۱۲۱ ۲۴
Flag of Quebec.svg Armoiries du Québec (blason).svg کبئک QC کبئک مونترآل ۰ختا: یانلیش زامانجولای ۱، ۱۸۶۷ ۸٬۳۲۶٬۱۰۰ ۱٬۳۵۶٬۱۲۸ ۱۸۵٬۹۲۸ ۱٬۵۴۲٬۰۵۶ فرانسه ۷۸ ۲۴
Flag of Nova Scotia.svg Arms of Nova Scotia.svg نوا اسکوشیا NS هلیفکس هلیفکس ۰ختا: یانلیش زامانجولای ۱، ۱۸۶۷ ۹۴۹٬۵۰۰ ۵۳٬۳۳۸ ۱٬۹۴۶ ۵۵٬۲۸۴ اینگیلیس ۱۱ ۱۰
Flag of New Brunswick.svg Arms of New Brunswick.svg نیوبرانزویک NB فردریکتون سنت جان ۰ختا: یانلیش زامانجولای ۱، ۱۸۶۷ ۷۵۶٬۸۰۰ ۷۱٬۴۵۰ ۱٬۴۵۸ ۷۲٬۹۰۸ اینگیلیس و فرانسه ۱۰ ۱۰
Flag of Manitoba.svg Simple arms of Manitoba.svg منیتوبا MB وینیپگ وینیپگ ۰ختا: یانلیش زامانجولای ۱۵، ۱۸۷۰ ۱٬۳۱۸٬۱۰۰ ۶۴۷٬۷۹۷ ۹۴٬۲۴۱ ۶۴۷٬۷۹۷ اینگیلیس ۱۴ ۶
Flag of British Columbia.svg Arms of British Columbia.svg بریتیش کولومبیا BC ویکتوریا ونکوور ۰ختا: یانلیش زامانجولای ۲۰، ۱۸۷۱ ۴٬۷۵۱٬۶۰۰ ۹۲۵٬۱۸۶ ۱۹٬۵۴۹ ۹۴۴٬۷۳۵ اینگیلیس ۴۲ ۶
Flag of Prince Edward Island.svg Arms of Prince Edward Island.svg پرنس ادوارد PE شارلوت‌تاون شارلوت‌تاون ۰ختا: یانلیش زامانجولای ۱، ۱۸۷۳ ۱۴۸٬۶۰۰ ۵٬۶۶۰ ۰ ۵٬۶۶۰ اینگیلیس ۴ ۴
Flag of Saskatchewan.svg Arms of Saskatchewan.svg ساسکاچوان SK رجاینا ساسکاتون ۰ختا: یانلیش زامانسپتامبر ۱، ۱۹۰۵ ۱٬۱۵۰٬۶۰۰ ۵۹۱٬۶۷۰ ۵۹٬۳۶۶ ۶۵۱٬۰۳۶ اینگیلیس ۱۴ ۶
Flag of Alberta.svg Shield of Alberta.svg آلبرتا AB ادمونتون کلگری ۰ختا: یانلیش زامانسپتامبر ۱، ۱۹۰۵ ۴٬۲۵۲٬۹۰۰ ۶۴۲٬۳۱۷ ۱۹٬۵۳۱ ۶۶۱٬۸۴۸ اینگیلیس ۳۴ ۶
Flag of Newfoundland and Labrador.svg Simple arms of Newfoundland and Labrador.svg نیوفاندلند و لابرادور NL سنت جونز سنت جونز ۰ختا: یانلیش زامانمارس ۳۱، ۱۹۴۹ ۵۳۰٬۱۰۰ ۳۷۳٬۸۷۲ ۳۱٬۳۴۰ ۴۰۵٬۲۱۲ اینگیلیس ۷ ۶
Total ۳۶٬۱۶۷٬۳۰۰ ۵٬۴۹۰٬۹۱۸ ۵۷۲٬۰۱۳ ۶٬۰۶۲٬۹۳۱ ۳۳۵ ۱۰۲

اوستانلارین مجلیس بینلاری[دَییشدیر]

دیللر[دَییشدیر]

  • اینگیلیس دیلی: ۲۰،۵۸۴،۷۷۵ (۶۷.۱%)
  • فرانسه دیلی: ۶،۶۰۸،۱۲۵ (۲۱.۵%)
  • چین دیلی: ۷۹۰،۰۳۵ (۲.۶%)
  • پنجاب دیلی: ۲۷۸،۵۰۰ (۰.۸%)
  • ایسپانیا دیلی: ۲۰۹،۹۵۵ (۰.۷%)
  • ایتالیا دیلی: ۱۷۰،۳۳۰ (۰.۶%)
  • عرب دیلی: ۱۴۴،۷۴۵ (۰.۵%)
  • آلمان دیلی: ۱۲۸،۳۵۰ (۰.۴%)
  • فیللیپین دیلی: ۱۱۹،۳۴۵ (۰.۴%)
  • ویتنام دیلی: ۱۱۱،۴۴۰ (۰.۴%)
  • پورتوگال دیلی: ۱۰۳،۸۷۵ (۰.۳%)
  • اۇردو دیلی: ۱۰۲،۸۰۵ (۰.۳%)
  • لهیستان دیلی: ۱۰۱،۵۷۵ (۰.۳%)
  • کوریا دیلی: ۱۰۱،۵۰۰ (۰.۳%)
  • فارس دیلی: ۹۷،۲۲۰ (۰.۳%)
  • روس دیلی: ۹۳،۸۰۵ (۰.۳%)
  • تامیل دیلی: ۹۲،۶۸۰ (۰.۳%)
  • یونان دیلی: ۵۵،۱۰۰ (۰.۲%)
  • گوجاراتی دیلی: ۵۲،۷۱۵ (۰.۲%)
  • رومین دیلی: ۵۱،۰۶۰ (۰.۲%)

قایناق‌لار[دَییشدیر]