سوئیس

{{infobox |templatestyles = Template:Infobox country/styles.css | bodyclass = ib-country vcard | aboveclass = adr | above =

سوئیس

Schweizerische Eidgenossenschaft (آلمان)
Confédération suisse (فرانسه)
Confederazione Svizzera (ایتالیا)
Confederaziun svizra (Romansh)
Confoederatio Helvetica (CH) (لاتین)

| data3 =

| data4 =

Switzerland یئری نقشه اوستونده (green)

in اوروپا (green & dark grey)

| data5 =

| label6 = وضعیت | data6 =

| label7 = Location | data7 =

| label8 = پایتخت | data8 = None (de jure)
برن (de facto)^{[note ۱]}^[۱]^[۲]

| rowclass9 = mergedrow | label9 = Capital-in-exile | data9 =

| rowclass10 = mergedrow | label10 = Administrative center | data10 =

| rowclass11 = mergedbottomrow | label11 = بؤیوک شهری | data11 = زوریخ

| rowclass17 = | label17 =Other languages | data17 =

| rowclass18 = | label18 = Other languages | data18 =

| label19 = اتنیک قروپلار

| data19 =

| label20 = دین

| data20 =

| label21 = دمونیم(لر) | data21 = اینگیلیسجه: Swiss,
آلمانجا: Schweizer(in),
فرانسیزجا: Suisse(sse),
ایتالیاجا: svizzero/svizzera, or elvetico/elvetica,
شابلون:Lang-rm

| label22 = تیپ | data22 =

| label23 = Membership | data23 =

| label24 = دؤولت | data24 = Federal multi-party directorial republic with thorough elements of direct democracy

| header25 =

| rowclass26 = mergedrow

| data26 =

• Federal Council

• Federal Chancellor

• یوخاری مجلیس

| data41 = Council of States | rowclass42 = mergedbottomrow

| label42 =

• آشاغی مجلیس

| data42 = National Council

| rowclass43 = mergedtoprow | header43 = History

| label44 = یارانماسی | data44 =

| label45 = تاریخی دؤنم | data45 =

| rowclass46 = mergedrow

| data46 =

• Foundation date

ت 1300^{[note ۲]} (traditionally ۱ اوت ۱۲۹۱)

• Peace of Westphalia

۲۴ اوکتوبر ۱۶۴۸

• Restoration

۷ اوت ۱۸۱۵

• Federal state

• جمعی

| data61 = ۴۱٬۲۸۵ km² (۱۵٬۹۴۰ sq mi)Convert internal error: unknown message (135th)

| rowclass62 = mergedrow

| label62 =

• Land

| data62 =

| rowclass63 = mergedrow

| label63 =

• سو

| data63 =

| rowclass64 = mergedbottomrow

| label64 =

• سو (%)

| data64 = ۴٫۲

| rowclass65 = mergedbottomrow

| label65 =

•

| data65 =

| rowclass66 = mergedbottomrow

| label66 =

•

| data66 =

| rowclass67 = mergedbottomrow | label67 = | data67 =

| rowclass68 = mergedbottomrow | label68 = | data68 =

| rowclass69 = mergedbottomrow | label69 = | data69 =

| rowclass70 = mergedbottomrow | label70 = | data70 =

| rowclass71 = mergedbottomrow | label71 = | data71 =

| rowclass72 = mergedrow

| label72 =

• {{{FR_metropole}}}

| data72 =

| rowclass73 = mergedrow

| label73 =

• IGN

| data73 = {{#if:

 |{{#if:
    |{{#if:| ([[List of countries and dependencies by area|{

سوئیس (آلمانجا: Schweiz، فرانسه‌جه: Suisse، ایتالیاجا: Svizzera، لاتین‌جا: Confoederatio Helvetica) یادا رسمی آدیلا سوئیس کونفدراسیونو، ۲۶ کانتون‌دان اولوشان بیر فدرال چمهوریت‌دیر. سوئیس‌ین باشکندی برن و ان بؤیوک ایله اؤنم‌لی شهرلری ژینیو ایله زوریخدیر.
بو اؤلکه باتی اوروپادا اولاراق، قوزئی‌دن آلمانلا، گونئی‌دن ایتالیا ایله، باتی‌دان فرانسه، دوغودان ایسه اوتریش و لیختین‌ایشتاینلا قونشودور. اوْرتا آوروپادا آلپ داغلاریندا و دنیزه ساحلی اوْلمایان بیر اؤلکه‌دیر. تاریخی اوْلاراق بیر کونفدراسیا اوْلان اؤلکه ۱۸۴۸-جی ایلدن بری بیر فدراسیادیر. بانک‌چی‌لیق و مالییه قیسمتلاریندا چوْخ گۆج‌لو بیر ایقتصادیاتا صاحیب اوْلان سوئیس اۇزون مدت‌دیر سیاسی و ساواش طرف‌سیزلیک عنعنه‌سینه مالیک‌دیر. بۇ سببلره گؤره بیر چوْخ بینلخالق تشکیلاتلارین تدبیرلری بۇ اؤلکه‌ده کئچیرلیر. اؤلکه‌نین رسمی آدی لاتینجا اوْلان Confoederatio Helvetica, Helvetler کونفدراسیاسی معناسینی وئرمک‌ده‌دیر. دؤرد رسمی دیل‌دن هر هانسی بیرینه اؤنجه‌لیک وئرمه‌مک مقصدی ایله لاتینجا ایستیفاده ائدیلیر.

کؤکن

آد

تاریخ

ایلک چاغ

اسکی سوئیس کونفدراسیونو

ناپلئون چاغی

فدرال دؤولت

چاغداش

جغرافیا

۴۱٫۲۸۵ مربّع کیلومتر لیک ساحیل سیز سوئیس نیسبتاً کیچیک بیر اؤلکه‌دیر. ۷٬۴ میلیونلوق اهالییه صاحیب اوْلان اؤلکه‌ده اهالی سیخ‌لیغی مربّع کیلومتر ه ۱۸۲ نفردیر. سوئیس‌ده اۆچ اساس ویلایت واردیر: سوئیس آلپلاری، سوئیس پلاتوسو، و ژورا داغلاری. آلپلار، اؤلکه‌نی اوْرتا و جنوبون‌دان قت ائدن یۆکسک سیرا داغلاری‌دیر. سوئیس آلپلارینین یۆکسک دوروکلاری آراسیندا (ان یۆکسک زیروه‌سی ۴٫۶۳۴ مترلیک دوفوور زیروه‌سی‌دیر) بعضیلرینده بوزلاق اوْلان سای‌سیز وادی یئر آلیر. بورادان منبع یینی گؤتورن رئین، اینن، آاره و تیجینو کیمی آوروپانین باش‌لیجا چایلاری جنوره گؤلو، زوریخ گؤلو، نوکهاتل گؤل و و کونستانز گؤلو کیمی گؤللره تؤکولور. اؤلکه‌نین داها سیخ اهالییه صاحیب اوْلان قوزئی حیصّه سی داها دوزن‌لیک ده اوْلسا قوزئی-باتی‌ده اوْلان داها کیچیک ژورا داغلاری کیمی داغلیق دا اوْلا بیلر. سوئیس‌نین ایقلیمی عومومیت‌له مۆلاییم اوْلسا دا یۆکسک داغلارداکی چتین‌لیک‌لی شرطلردن سوئیس‌نین گونئی اۇجون‌داکی ایستی آرالیق دنیزی ایقلیمینه قدر بؤلگه‌دن بؤلگه‌یه دییشیک‌لیک گؤستریر. یۆکسک داغلارلا آیریلان بیر چوْخ وادی‌نین وارلیغی سببی‌له سوئیس‌نین اکوسیستملری چوْخ حسّاس‌دیر و آز قالا هر وادی‌ده اؤزونه خاص اکولوژیلار میدانا گلمیشدیر. داغلیق بؤلگه‌لرده ده دیگر یۆکسک‌لیکلرده تاپیلمایان زنگین بیر بیتکی اؤرتویو واردیر.

هاوا دورومو

دوغال قایناق‌لار

سیاست

ایکی پالاتالی سوئیس مجلیسی فدرال مجلیس، فدرال شورادان آیری اوْلاراق تمل اقتدار مرکزین‌دن عبارت‌دیر. فدرال مجلیسی میدانا گتیرن ایالتلر شوراسی و میلّی شورا قانون چیخارماق دا داخیل اوْلماق اۆزره هر باخیم‌دان برابر گۆجه مالیک‌دیر. ۱۹۹۹-جو ایل آنا یاساسینا گؤره، فدراسییایا اؤزل اوْلاراق نماینده ائدیلممیش بۆتون گۆجلر کانتونلارین الینده‌دیر. ایالتلر شوراسینین ۴۶ عضوو (هر کانتون‌دان ایکی و یاریم کانتون‌دان بیر اوْلماق اۆزره) بیر باشا هر کانتون‌دا سئچیلیر. میلّی شورانین ۲۰۰ عضوو ایسه نیسبی تمثیل اساسلارینا سؤی‌کنه‌رک سئچیلر. هر ایکی مجلیسه سئچیلنلرین وظیفه مۆدّتی ۴ ایلدیر. رفرندوملار یولویلا هر وطنداش فدرال حؤکومت طرفیندن قبول ائدیلمیش قانونلارین اعتبارلی‌لیغینی سورغولایا بیلر و فدرال آنا یاسایا دوزلتمه ائدیلمه‌سینی ایسته‌یه بیلر. بۇ حاقلار سوئیس‌نی دۇغرودان دموکراتییا اۇیقولاما اوْلونان بیر اؤلکه اوْلماسینی گؤستریر.

حزب‌لر

اداری بؤلونوش

خارجی ایلگی‌لرله اولوسلارآراسی قوروم‌لار

اوردو

حقوق

ایقتیصاد

اۇلاشیم نقلیات

سوئیس‌ده ۶۴٫۸۵۵ کیلومتر قۇرو یوْلو وار. بۇنون ۱٫۰۵۷ کیلومتر ی میلّت لر آراسی قۇرو یوْلو شبکه‌سینه باغلیدیر. دمیر یوْللارینین عۆمومی اۇزون‌لوغو ۴٫۹۹۱ کیلومتر-دیر.

ساغلام‌لیق

سوئیس‌ده یاشایان هر کسین اؤزل سیغورتا شیرکتلریندن و صحیّه سیغورتاسی وئرن تشکیلاتلاردان بیر اۇنیورسال صحیّه سیغورتاسی ائتدیرمه‌سی ضروری‌دیر. سیستمین خرجی یۆکسک نیسبتلرده اوْلماسینا باخمایاراق، سیستم صحیّه چیخیشلاری باخیمیندان دیگر آوروپا اؤلکه‌لری ایله مؤ قایسه‌ده سوئیس ان ایگیلریندن‌دیر. ۲۰۰۶-جی ایلین آراشدیرمالارینا گؤره سوئیس حیات گؤزلمه‌سی قادینلار اۆچون ۸۴ ایل و کیشی لر اۆچون ایسه ۷۹ ایلدیر. دۆنیا اۆزرین‌ده‌کی ان یۆکسک حیات کیفیتی سوئیس‌ده تاپیلار. آنجاق، اۆدم (عۆمومی داخیلی محصول) خرجلری‌نین% ۱۱٫۵' (۲۰۰۳) صحیّه خرجلمه‌لرینه گدر. ۱۹۹۰-جی ایلدن بری داواملی بیر آرتیم تأمین خیدمتلرین یۆکسک قیمتلره چاتدیغی گؤرولمک‌ده‌دیر. یاشلانان اهالی و یئنی صحیّه تکنولوژیلاری ایله صحیّه خرجلری احتیماللا آرتماغا داوام ائده‌جک.

توپلوم‌بیلیمی

دیل

آلمان دیلی – ۱۷ کانتون
فرانسه دیلی – ۶ کانتون
ایتالیا دیلی – ۲ کانتون
رومان دیلی – ۱ کانتون

جمعیت

۱۹۷۰–۲۰۰۵-جی ایللر آراسیندا اهالی آرتیمی دینامیکاسی، مین نفرله: ۲۰۰۸-جی ایل قیمتلندیریلیمه‌سینه گؤره عۆمومی اهالی سایی ۷۰۵۸۰۰۰ نفردیر. اهالی‌نین یاش ترکیب: ۰—۱۴ یاش: ۱۵٬۸٪ ۱۵—۶۴ یاش: ۶۸٬۲٪ ۶۵ یاش‌دان بؤیوک: ۱۶٪ اهالی‌نین اوْرتا یاشی اوْرتا: ۴۰٬۷ نفرلر: ۳۹٬۶ قادینلار: ۴۱٬۷

دین

سوئیس‌ده ان مشهور دین ۴۴٪ ایله روم کاتولیک کلیساسی‌دیر. آردین‌دان ۳۸٬۵٪ ایله پروتستانت‌لیق گلیر. گؤچمن (مهاجیر) لار ایله بیرلیکده ۴٬۳٪ لیک بیر موسلمان اهالی ایله ۱٬۸٪ لیک بیر اوْرتودوکس اهالی ده یرلشمیش‌دیر. فرقلی دیللره صاحیب بیر اهالییه صاحیب اوْلان سوئیس‌نین ثابت‌لیک‌لی و بیطرف بیر اؤلکه اوْلماسی، بۇ اؤلکه‌نین بیر کونسنسوس یا دا آهنگ دؤولتی اوْلاراق تعیین اوْلونماسینا گتیریب چیخارمیش‌دیر.

فرهنگ

دب‌لر

ادبیات

باسین ایله مدیا

ایدمان

یئمک

گؤرونتولر

Zermatt, Valais'den Matterhorn
Eiger Dağı'nin kuzey yüzü, Bern
Orta İsviçre'de Dört kanton Gölü
Valais'de Aletsch Buzulu,
Ren Çavlanı, Schaffhausen
Oeschinensee Gölü, Bern
Grisons'da Yüksek Engadine bölgesi
Vaud'da Leman Gölü kıyılarında Lavaux üzüm bağları
Apstein Dağları'nda Säntis masifi
Grissons'da Bernina Zirvesi

شهرلر

بیرده باخ

قایناق‌لار

↑ قایناق خطاسی برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام Bundesstadt وارد نشده است
↑ Holenstein, André (2012). "Die Hauptstadt existiert nicht" (PDF) (scientific article). UniPress – Forschung und Wissenschaft an der Universität Bern (in German) (152: Sonderfall Hauptstatdtregion). Berne: Department Communication, University of Berne: 16–19. doi:10.7892/boris.41280. 20 December 2015-ده یوخلانیب. Als 1848 ein politisch-administratives Zentrum für den neuen Bundesstaat zu bestimmen war, verzichteten die Verfassungsväter darauf, eine Hauptstadt der Schweiz zu bezeichnen und formulierten stattdessen in Artikel 108: «Alles, was sich auf den Sitz der Bundesbehörden bezieht, ist Gegenstand der Bundesgesetzgebung." Die Bundesstadt ist also nicht mehr und nicht weniger als der Sitz der Bundesbehörden. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (کؤمک)CS1 maint: unrecognized language (link)
↑ A solemn declaration of the Tagsatzung Archived 2016-07-14 at the Wayback Machine. declared the Federal Constitution adopted on 12 September 1848. A resolution of the Tagsatzung Archived 2016-07-14 at the Wayback Machine. of 14 September 1848 specified that the powers of the institutions provided for by the 1815 Federal Treaty would expire at the time of the constitution of the Federal Council, which took place on 16 November 1848.

ائشیک باغلانتی‌لار

گؤرونتولر

↑ De jure "federal city"; de facto capital. Due to historical federalist sensibilities, Swiss law does not designate a formal capital; and some federal institutions such as courts are located in other cities.
↑ The original date of the Rütlischwur was 1307 (reported by Aegidius Tschudi in the 16th century) and is just one among several comparable treaties between more or less the same parties during that period. The date of the Federal Charter of 1291 was selected in 1891 for the official celebration of the "Confederacy's 600th anniversary".

قایناق خطاسی برچسب <ref> برای گروهی به نام «note» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="note"/> یافت نشد.

[Bundesstadt-2] قایناق خطاسی برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام Bundesstadt وارد نشده است

[deFacto-3] Holenstein, André (2012). "Die Hauptstadt existiert nicht" (PDF) (scientific article). UniPress – Forschung und Wissenschaft an der Universität Bern (in German) (152: Sonderfall Hauptstatdtregion). Berne: Department Communication, University of Berne: 16–19. doi:10.7892/boris.41280. 20 December 2015-ده یوخلانیب. Als 1848 ein politisch-administratives Zentrum für den neuen Bundesstaat zu bestimmen war, verzichteten die Verfassungsväter darauf, eine Hauptstadt der Schweiz zu bezeichnen und formulierten stattdessen in Artikel 108: «Alles, was sich auf den Sitz der Bundesbehörden bezieht, ist Gegenstand der Bundesgesetzgebung." Die Bundesstadt ist also nicht mehr und nicht weniger als der Sitz der Bundesbehörden. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (کؤمک)CS1 maint: unrecognized language (link)

[5] A solemn declaration of the Tagsatzung Archived 2016-07-14 at the Wayback Machine. declared the Federal Constitution adopted on 12 September 1848. A resolution of the Tagsatzung Archived 2016-07-14 at the Wayback Machine. of 14 September 1848 specified that the powers of the institutions provided for by the 1815 Federal Treaty would expire at the time of the constitution of the Federal Council, which took place on 16 November 1848.

[1] De jure "federal city"; de facto capital. Due to historical federalist sensibilities, Swiss law does not designate a formal capital; and some federal institutions such as courts are located in other cities.

[4] The original date of the Rütlischwur was 1307 (reported by Aegidius Tschudi in the 16th century) and is just one among several comparable treaties between more or less the same parties during that period. The date of the Federal Charter of 1291 was selected in 1891 for the official celebration of the "Confederacy's 600th anniversary".

[note ۱]

[۱]

[۲]

[note ۲]

[۳]