امیرکبیر

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
(آتابیگ(امیرکبیر)-دن يوْل‌لاندیریلمیش)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Ambox wikify.svg بو مقاله‌نی ویکی‌لشدیرمک لازیمدیر. لۆطفاً مقاله‌نی ویکی‌پدیا قایدالارینا اویغون دۆزنله‌یین. گرکلی دۆزنله‌مه ائدیلمه‌دن بۇ شابلون قالدیریلمامالی‌دیر.
امیرکبیر
ایرانین صدراعظمی
ایشله دیگی ایللر
۲۲ ذیقعدهٔ ۱۲۶۴ – ۱۸ محرم ۱۲۶۸ ه‍.ق
پادشاه ناصرالدین شاه قاجار
قاباقکی حاجی میرزا آقاسی
سونراکی میرزا آقاخان نوری
شخصی بیلگی لر
دوغوم میرزا تقی‌خان فراهانی
۱۱۸۶ خورشیدی
هزاوه کندی، اراک
اؤلوم ۲۰ دی ۱۲۳۰
فین باغی، کاشان
ملّیت  ایران
حیات یولداشی جان جان خانم
عزت‌الدوله (ناصرالدین‌شاه‌ین باجی‌سی)
اوشاقلار تاج‌الملوک (ملکه مظفرالدین شاه)
میرزا احمدخان (امیرزاده)
سلطان خانم
همدم الملوک (ظل‌السلطان آروادی)
ایش سیاستمدار
دین ایسلام، شیعه
لقبلر امیرکبیر
دارُالفُنون مدرسه‌سینین قوران
وقایع اتفاقیه روزنامه‌سین اینتیشار ورن
رسیدگی به وضع مالیه

میرزا محمدتقی خان فراهانی مشهورامیرکبیر یادا آتابیگ‌. ناصرالدین شاه اونی صدراعظم ائتدی و اونا آتابیگ آد وئردی.

اوشاقلیقی[دَییشدیر]

۱۱۸۶ اینجی قمری ایلده تهرانین هزاوه کندینده آنادان اولدی. آتاسی، قائم مقام فراهانینن آشپزیدی. او قائم مقام فراهانینین ایشچی‌سی اولدی و اونون اوینده درس اوخودی. او قائم مقام فراهانی امرینه گوره تبریزده امیرنظام اولدی.

گریبایدیوف اؤلمه‌سی[دَییشدیر]

امیرکبیر ۲۲ یاشیندا اولاندا گریبایدیوف تهراندا روس سفارتخاناسیندا اؤلدی و امیرکبیر خسرو نمیرزاینان روس تزارینین گوروشونه گئتدیلر کی اونان بغیشلنماق ایسته سینلر. او منشی مقامیندا خسرومیرزانی روس اؤلکه‌سینه آپاردی و تزارینان گوروشدی. ۱۲۴۴اونجی ایلده روسیه‌دن قایتدی و تبریزده وزیرنظام مقامینا یتیشدی.

تبریزده[دَییشدیر]

امیرکبیر تبریزده وزیرنظام اولدی و اوزمان ناصرالدین شاه ایرانین ولیعهدی اولدی. او ناصرالدین شاهی ایرواندا بیرینجی نیکلاین گوروشونه آپاردی و تزارینان گوروشدی. امیرکبیر ارزروم بارشیقیندا کی عثمانی و قاجار آراسیندا باغلاندیه گوره ارزروما گئتدی و مرزلرین بولوشون یازدیلار و ایکی اؤلکه‌نین مرزلری بیلیندی.

امیرکبیر تبریزده نظام وزیری اولاندا تبریز و آذربایجان امنیتلی یریدی امما اوبیری اؤلکه‌لر قاریشمیشدیلار. محمد شاه تهراندا اؤلنده اینگیلیس سفیرینین ایشچی‌سی تبریزه خبرگتدی و میرزافضل الله نصیرالملک ولیعهدین ایشچی‌سی ائیله بولمه‌دی تهرانا گئتماقا تدارک گوروسن. امما امیرکبیر ۳۰ مین تومن تبریز بازاریندان بورج ائیله‌دی و توفنگ‌چی وقوشون یغیب تهرانا گئتدی. ناصرالدین شاه آلتی هفته سورا تهراندا شنبه ۲۲ ذیقعده ۱۲۶۴ تخت اوسته اوتدی و امیرکبیری صدراعظم ائتدی واونا آتابیگ آدی وئردی. شاهین یازیسی بئله دی:

" بیز بوتون اؤلکه‌نی سیزین الیزه تاپشیردیق و سیزی یاخچی و پیس ایشلرین مسئولی بیلدیق. بوگون سیزی اؤلکه‌نین باشچی‌سی و بیگی ائتدیق و سیزین یاخچیلیقیزا اطمینانیمیز وار. سیزدن سورا بیرآیری کیمسه بو مقامدا دئیل و سیزی یاخچیلیقا تانیدیق. سن بو اؤلکه‌نین آتابیگی‌سن و اونا گوره بو یازینی یازدوق.[۱] "

قاریشیقلار[دَییشدیر]

اول قاریشیق دؤرد آی صدراعظم لیقدان سورا اولدی کی تهران ارگینین قوشونچولاری امیرکبیرین اوین دوره‌له‌دیلر و اونون عزل اولماسین ایسته‌دیلر. امما امیرکبیرین آداملاری اولارینان ساواشدی و ۲ نفر اؤلدی. امیرکبیر میرزاآقاخان نورینین اوینه گئتدی و نچه نفر قاجارلارین باشچیلاری و میرزا ابوالقاسم امام جمعه و عباس قولی خان جوانشیر امیرین گوروشونه گلدیلر و بو قاریشیق یاتدی.

خوراسان والیسی سالارخان شورش سالدی و خوراسانی قاجارلاردان آیردی. امیرکبیر حسام الدوله نی اونون وروشماسنا یوللادی و اوچ ایل سورا سالاری اؤلدوردولر و خوراسان آرام اولدی.

اونون زمانیندا رشوه وئرماق چوخودی و بوایشه گوره قاجارلارین بویک باشلارین نچه دفعه توتدی و زندانا سالدی. بو ایشلره گوره نچه دفعه امیرکبیری اؤلدورماقا چالیشدیلار. مهدعلیا، شاهین آناسی، کی ایستیردی اوز اوغلانلارین ناصرالدین شاه درباریندا باشچی ائتسین، امیرکبیری تختدن سالماقا چالیشدی.

شاهین گوزوندن دوشمه‌سی[دَییشدیر]

شاه آتابیگین مقامیندان قورخوب و مهدعلیا و قاجارلارین سوزلرینه گوره آتابیگه بدنظرائتدی واونی صدراعظم لیقدان سالدی و کاشانا یوللادی کی اوردا فرماندار اولوسن. امما سوندا مهدعلیا اونون اؤلماقینا چالیشدی و شاهدان اونون قتلینین امریه‌سین آلدی و کاشانین فین باغیندا اونی اؤلدوردولر.

اؤلمه‌سی[دَییشدیر]

میرزا اقاخان نوری و مهدعلیا و اعتمادالدوله اونونی شاهین گوزوندن سالدیلار و او کاشاندا فین باغیندا بیر حمامدا بیلک دامارلارین کسدیلر و دنیادن گوزیومدی. اؤلکه میزده هئچ کیمسه تاریخده اوناتای ایش بولن گلمییب. او دارالفنون مدرسه‌سین آچدی و اوروپادان معلم گتدی. او قوشونلاری چوخاتدی و ایراندا نشریه چاپ ائتدی و جماعته سواداورگشماقی واجب بیلدی. او تبریزده امیرنظام اولاندا محمدعلی بابی توتدی و ناصرالدین شاهین اوینده محاکمه ائتدی و چای کناردا اؤلدوردی و ایراندا قاریشیقلاری آرادان اپاردی. قاجارلارین لقبلرین و خانلیقلارین الیندن آلدی و رشوه الانلاری توتدی. پوست اداره‌سی و قراولخانا دوزتدی .

گؤرونتولر[دَییشدیر]

قایناقلار[دَییشدیر]

  1. امیر کبیر و ایران - فریدون آدمیت شابک ۹۷۸-۹۶۴-۴۸۷-۰۳۰-۹ صفحهٔ ۱۹۷