عبدالرحیم اؤتکور

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن


عبدالرحیم اؤتکور (اویغور تورکجه‌سی: ئابدۇریهیم ئۆتکۈر)
قیسا بیلگی یازیچی، شاعیر، محقق
میللیت اویغور تورکو
تحصیل سینجان بیلیم‌یوردو
دوْغوم تاریخ ۱۹۲۳
دوْغوم یئر قومول، اویغورستان
اؤلوم تاریخ ۵ اکیم ۱۹۹۵ ایلینده
اؤلوم یئر اورومچی شهری


عبدالرحیم اؤتکور (اویغور تورکجه‌سی: ئابدۇریهیم ئۆتکۈر) ـ اویغور مدرن ادبیاتینداکی اؤنملی شخصیت‌لردن بیری، یازیچی و شاعیر.

حیاتی[دَییشدیر]

اؤتکور، ۱۹۲۳ ایلینده دوغو تورکیستانین (باشقا آدییلا سینجان اویغور خودمختار بؤلگه‌سی/اویغورستان) قومول منطقه‌سینده دونیایا گؤز آچار، مشهور یازیچی ۵ اکیم ۱۹۹۵ ایلینده اورومچیده دونیایا گؤز یومار.

اؤتکور، ۱۹۴۲ده سینجان اونیوئرسیته‌سیندن مأذون اولاندان سوْنرا، ۱۹۴۹ا قدر آلتای نشریه‌سی ائدیتورو کیمی چالیشیب. اؤتکورون ادبیات آلانینداکی چالیشما و باشاری‌لاری ۱۹۸۰دن سوْنرا باشلانمیشدیر. ۱۹۸۰لاردا چینده یئری گلدیکجه فرهنگی انقلاب آدلاندیریلان، فرهنگی بیر فاجعه‌نین باشا چاتماسی اوْلدو. دوغو تورکیستاندا دا تاریخ، ادبیات و مختلف ساحه‌لرده چالیشمالارین باشلادیلماسینا ایجازه وئریلمیشدیر. بۇ سیرالاردا، اؤتکور، اورومچی‌ده‌کی علوم ایجتیماعی و فلسفه آکادئمیسینده محقق کیمی ایشه باشلار. اونون تلاشلاریلا، باشقا علم آداملاری اوْلان فعالیتلرین نتیجه سینده، یوسف خاص حاجب بیراخدیغی میراثی، قوتادغو بیلیک، مۆعاصیر اویغور تورکجه‌سینه تحریری منتشر اولور. اوندان علاوه دیوان لغات الترک دا بۇ وسیله ایله خالقین الینه چاتا بیلمیشدی.

اثرلری[دَییشدیر]

شاعیرین ایلک شعری ۱۹۴۰ ایلیده یاییملانمیشدیر. داها سوْنرا، «تاریم بویلاری» و «اوره‌ک مونگ‌لری» (اورک نغمه‌لری) آدلی شعرلر خالق ایچینده چوْخ یاییملانمیشدی. اصلینده عبدالرحیم اؤتکورون خالق ایجینده داها دا یوکسک مرتبه صاحیب اولماسی و سس قازانماسی، ۱۹۸۲ ده یایینلانان «ایز» رومانی ایله داها سوْنرا ۱۹۹۰لاردا یایینا اولاشان «اویغانغان زمین» (اویانان یئر) (۲جیلد) باشلیقلی رومانی‌نین نتیجه‌سی‌دیر.

۱۹۸۰لی ایللردهف اویغور مدرن ادبیاتی‌نین یئنی‌دن دوغوشو ساییلیر. بۇ سوره‌جده، یازارلار، شاعیرلر، تاریخچی‌لر چالیشمالارا باشلامیشلار. اؤتکورون هم بیر یازیچی اولماسی، هم ده بیر تاریخ محققی اولماسی، اونون ۱۹۱۰ ایللرینده دوغو تورکیستاندا مئیدانا گلن چین حکومتینه قارشی دورمالاری، قلمه آلاراق بیر تاریخسل رومان یازماسینا موفق اولموشدور؛ و ۱۹۱۰ ایللرینده کی قیاملاری دئتایلی بیر شکیلده آنلادان رومان «ایز» یازیلمیشدیر. «ایز» رومانی منتشر اولاندان سوْنرا، خالق ایچینده بؤیوک بیر ایلگی قایناغی اولور و اوخوما ـ یازمایی ایله هرکس بۇ رومانی اوخوموش وضعیته چاتیر. بۇ سببله یازیچی خالق ایچینده بؤیوک بیر اؤلچوده سئویلیر.

۱۹۹۰لی ایللرده، یازار ۱۹۳۰لاردا دوغو تورکیستاندا یاشانان قیاملار و قۇرولان ایلک جومهوریت دوغو تورکیستان ایسلام جومهوریتی (۱۹۳۳–۱۹۳۴)ـون قۇرولماسی و ییخیلماسینی ایچه‌رن (احتوا ائدن) واقعه‌لری قلمه آلان رومانینی یازمیشدیر؛ و خالقین اساس حاقلاری اوچون آیاغا قالخمیش و موجادیله ائتمیش اوْلدوغونو مجازی آنلامداکی اویغانغان زمین (و یا اویانان تورپاقلار) آدینی رومانینا وئرمیشدیر.[۱]

چاپ اوْلان کیتابلاری[دَییشدیر]

  • «کاشغر گئجه‌سی»، اورومچی: سینجان خالق انتشاراتی، ۱۹۸۰.
  • «ایز» ،(رومان) اورومچی: سینجان خالق انتشاراتی، ۱۹۸۵.
  • «عؤمور منزیل‌لری»، اورومچی: سینجان گنجلر انتشاراتی، ۱۹۸۵.
  • «اویغانغان زمین» (اویانان تورپاقلار) (رومان)

قایناقلار[دَییشدیر]

  1. تورکیه تورکجه‌سینده ویکی‌پدیا