هپاتیت ب

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن

هئپاتیت ب ویروسونون عمله گتیدیی، ایلک اولاراق قاراجیرده ایلتیهاب و قاراجیر هوجئیره‌لرینین مهویله موشاهی‌ده ائدیله‌ن بیر خسته‌لیک‌دیر. هئپاتیت ب ویروسو قاراجیرده یاشایان، یالنیز اینسانلاردا خسته‌لیک تؤره‌دن دنت ترکیب‌لی ویروس‌دور. ویروسلار خاریجین‌ده مئتابولیک خسته‌لیکلر، توکسیک و قاراجیرده قیدلانمانی پوزان، درمانلار، بعضی باکتئرییالار، پارازیتلر و بعضی دیگر ویروسلارلا اینکیشاف ائدن خسته‌لیک یا دا اینفئک‌سییالار اسناسین‌دا دا کسکین ویروال هئپاتیت اینکیشاف ائده بیلر.

تهلوکه‌سی[دَییشدیر]

هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسی بوتون دونیادا اولدوقجا چوخ یاییلمیش‌دیر. دونیادا هر ایل ۵۰ میلیون آدام هئپاتیت ب ایله یولوخماق‌دا و بو گونکی اددلرله دونیا اهالی‌سینین ۲/۵-سی (۲ میلیارد) بو ویروسلا یولوخموش وضعیت‌ده‌دیر. هر ایل هئپاتیت ب -یه باغلی سببلرله ۱-۲ میلیون اینسان اؤلور و دونیادا ۳۵۰ میلیون اینسان بو ویروسون داشیییجی‌سینا چئوریلیر.

HBV prevalence 2005.png

ریسک داشییان قروپلار[دَییشدیر]

هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسی اوچون هر کس برابر درجه‌ده ریسک داشیمیر. بعضی اینسانلاردا اینفئک‌سییا داها سیخ تصادف ائدیلر. هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسی اوچون ریسک داشییان قروپلار بونلاردیر:

  • آ) سهییه پئرسونالی،
  • ب) چوخ سای‌دا قان کؤچورمه ائدیله‌ن خسته‌لر،
  • ج) هئموفیل و هئمودیالیز خسته‌لر،
  • د) هئپاتیت ب داشییان آدام ایله عینی ائوده یاشایانلار،
  • ائ) هوموسئکسوال و بیسئکسوال کیشیلر،
  • ف) دامار داخی‌لی نارکوتیک ایستیفاده ائدنلر،
  • گ) فردی گیگیئنانین یاخشی اولمادیغی کؤرپه‌لر ائوی،یورد و هبسخانا کیمی یئرلرده یاشا- یانلار،
  • ه) هبساگ موسبت اولان آنادان دوغولان کؤرپه‌لر و ب.

هئپاتیت ب-نین یولوخماسی[دَییشدیر]

هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینا ۴ یوللا یولوخما مومکون‌دور.

  • آ) قانین زدلنیلمیش دری و یا سئلیک‌لی قیشا ایله تماسی نتیجه‌سین‌ده (پئرکوتان یا دا پارئنتئرال یولوخما)،
  • ب) اینسان‌دان اینسانا زدلنیلمیش دری یا دا سئلیک‌لی قیشا واسطه‌سیله (هوریزونتال یولوخما)،
  • ج) جین‌سی یوللا،
  • د) آنانین قانینین یا دا قان‌لی مایئلرین کؤرپه‌نین زدلنمیش دری‌سی یا دا سئلیک‌لی قیشاسی واسطه‌سیله یا دا گؤبک جیه‌سی واسطه‌سیله کئچمه‌سی ایله (دوغوش اسناسین‌دا) یولوخما.

هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینین اینکوباسیون دؤورو آلینان ویروس میقدارینا و آدامین ایممون سیستئمینین موقاویمتیندنه آسی‌لی اولاراق ۴۵-۱۸۰ گون (اورتا رقه‌م ۶۰-۹۰ گون) آراسین‌دا دییشر.

هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینین علامتلری[دَییشدیر]

ویروسلا یولوخموش شخصلرین تخمیناً ۵۰-۶۵% -اینده هئچ بیر خسته‌لیک علامتی اینکیشاف ائتمیر یالنیز اینفئک‌سییاسی کئچیر. ویروسلا یولوخموش اولانلارین تخمیناً ۳۰-۵۰%-ایندئ ازگین‌لیک، یورغونلوق، یونگول تئمپراتور، اورک بولانماسی، قارین آغری‌سی، اویناق و ازله آغریلاری کیمی شیکایتلر اولور.

اوشاقلارین ۱۰%-اینده‌ن آزین‌دا، یئنی‌یئتمه‌لرین ۳۰-۵۰%-ایندئ ساری‌لیق گؤروله بیلر. ویروسلا یولوخانلارین ۱% -ایندئن داها آزین‌دا اینفئک‌سییا کسکین قاراجیر چاتمازلیغی ایله ایرلیلییجی و شدت‌لی بیر گئدیش گؤسترر. کسکین اینفئک‌سییانین تخمیناً ۱-۶ هفته‌لیک کلینیکی سئیری واردیر. بو سیرادا خسته‌لرده دییشه‌ن درجه‌لرده قاراجیر فئرمئنتلری و قان هوجئیره‌لرینین داغیتما محصولون‌دا یوکسلمه موشاهی‌ده اولونور.

هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینین اوشاق و یئنی‌یئتمه‌لرده یاییلماسی[دَییشدیر]

کسکین اینفئک‌سییا اوشاقلاردا یئنی‌یئتمه‌لره گؤره داها یونگول و کلینیکا وئرمه‌دن یاییلار. آنجاق کؤرپه‌لرین ایممون سیستئ‌می سببیله اینفئک‌سییا یئتیشکینلره گؤره داها چوخ نیسبت‌ده خرونیکیلشمه‌یه مئیل‌لی‌دیر. یئنی‌دوغولموشلارین ۵-۱۰%-اینده، ۱-۵ یاش قروپون‌داکی اوشاقلارین ۷۰%-ایندئ، یاش‌لیلارین ایسه ۹۰-۹۵%-ایندئ ویروس ۶ آی ایچین‌ده بده‌ن‌دن تمیزلنر و ایممونیتئت اینکیشاف ائدر. کسکین اینفئک‌سییا یئتکین یاش‌دا اولانلارین یالنیز ۵-۱۰%-ایندا خرونیکیلشیرکه‌ن، یئنی‌دوغولموشلارین ۹۰-۹۵%-ایندئ، اوشاق و یئنی‌یئتمه‌لهین ۳۰%-ایندا خرونیکیلشر و پاسیئنت ویروس گزدیره‌ن اولار. بو خسته‌لرین خرونیکی قاراجیر خسته‌لیکلری جهت‌دن ائکسپئرت هکیملر طرفین‌دن ایزلنیلمه‌سی لازیم- دیر. خرونیکی قاراجیر خسته‌لیکلری اینکیشاف ائتدیین‌ده µ-اینتئرفئرون موالیجه‌سی ایستیفاده ائدیله بیلر، آنجاق موفقیتی محدوددور.

هئپاتیت ب و هامیله‌لیک[دَییشدیر]

هئپاتیت ب-یه قارشی واک‌سیناسییا آپاریلمادیق‌دا، پئریناتال دؤورده هئپاتیت ب ویروسونون هئپاتیت ب-یه یولوخموش آنادان یئنی‌دوغولموشا اؤتورولمه‌سی ریسکی ۵-۹۰% تشکیل ائدیر. بو ریسک هم ده آنانین قانین‌دا ویروسون آکتیو بؤلونمه و یاییلما ایستاتوسون‌دان (هبئاگ ایله تعیین ائدیلیر) آسی‌لی‌دیر. بئله کی، قان‌دان آپاریلمیش لابوراتور آنالیزده هبئاگ پوزیتیو اولان آنالاردان هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینین یئنی‌دوغولموشا کئچمه‌سی ریسکی ۷۰-۹۰%-دیرسا، هبئاگ-نئقاتیو اولان آنالاردان ویروسون یئنی‌دوغولموشا اؤتورولمه‌سی ریسکی ۱۰%-دن آزدیر. هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینا یولوخموش آنالاردان دوغولموش اوشاقلارین هم هئپاتیت ب واک‌سینی، هم ده هئپاتیت ب ایممونقلوبولینی ایله ایممونپروفیلاکتیکاسینین آپاریلماسی هئپاتیت ب ویروسون همین یئنی‌دوغولموشلارا اؤتورولمه‌سی ریسکینی ۷۰-۹۰%-دن ۵-۱۵%-دک آزالتماق مومکنودور. قئید اولونمالی‌دیر کی، یئنی‌دوغولموشلارا هم هئپاتیت ب-یه قارشی واک‌سین، هم ده هئپاتیت ب ایممونقلوبولینی وئریلمه‌لی‌دیر. [۱]

هئپاتیت ب داشیییجی‌سی کیملردیر[دَییشدیر]

کسکین اینفئک‌سییادان سونرا ۶ آی ایچین‌ده ویروسا قارشی ایممونیتئت اینکیشاف ائتدیرمه‌یه‌ن، ویروسو و یا ویروس زولاللارینی قانلارین‌دا داشییان کسلره ویروس داشیییجی دئییلیر. اولجه، بو کسلر ویروسون ساغلام فردلره یولوخماسین‌دا منبدیرلر. آیریجا بو کسلرده خرونیکی آکتیو هئپاتیت، سیرروز و قاراجیر خرچنگی کیمی خرونیکی قاراجیر خسته‌لیکلرینین اینکیشاف ریسکی یوکسک‌دیر. خرونیکی هئپاتیت ب ایله قاراجیر خرچنگی (پریمئر هئپاتوسئل‌لولار کارسینوما) اینکیشافی آراسین‌دا مؤهکه‌م بیر علاقه واردیر. خرونیکی ویروس داشیییجیلارین‌دا پریمئر هئپاتوسئل‌لولار کارسینوما اینکیشاف ریسکی داشیییجی اولمایانلارا گؤره ۲۰۰ دفعه چوخ‌دور. خرونیکی هئپاتیت ب داشیییجیلاری ایله ویروسون یولوخما یوللارین‌دان بیری ایله تماس ائدنلره یالنیز پئیوند ائتمک کافی قورویوجولوغو تعمین ائدر.

هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسین‌دان قورونما یوللاری[دَییشدیر]

اینفئک‌سییادان قورونمانین ان امین و اعتبارلی یولو هئپاتیت ب پئیوه‌ن‌دی ائتدیرمک‌دیر. هئپاتیت ب پئیوه‌ن‌دی گئن تئخنولوگییاسی ایله مایا یا دا ممه‌لیلرین هوجئیره‌لرین‌ده یئتیشدیریلدیک‌دن سونرا سون درجه اعتبارلی‌دیر و بو جور اینفئک‌سییالارین یولوخماسینا سبب اولماز. هئپاتیت ب پئیوندینین (واک‌سینینین) خرچنگ عمله گتیرمه‌سی سؤز-صحبتی سهودیر. تام ترسینه پئیوند ایله هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسین‌دان قورونولمازسا، هئپاتیت ب یولوخماسی ایله بئله بیر ریسکه گیرمک سؤز مؤوضوسودور. هئپاتیت ب پئیوه‌ن‌دی ویروسلا قارشیلاشمادان اول یا دا قارشیلاشدیق‌دان سونرا ایستیفاده ائدیله بیلر. هر ایکی وضعیت‌ده ده قورویوجودور[۲].

پئگاسیس پئیوئن‌دی[دَییشدیر]

همچینین باخ[دَییشدیر]