ایواز طاها

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن

ایواز طاها ـ چاغداش آذربایجانلی یازار، ژورنالیست و فیلوسوف.

حیاتی[دَییشدیر]

ایواز طاها موغاندا آنادان اوْلوب. او، ایختیصاصینا گؤره فلسفه ایله مشغول اولور و بدیعی نثر یازیر. ا. طاها 90-جی ایل لرده "یول" درگی‌سی‌نین قوروجوسو و باش‌یازاری اوْلموشدور. سوْنرالار آذربایجان جومهورییتینده " جهان" درگی‌سی‌نین تمل داشینی قویموش, او ژورنالین باش یازارلیغینی اؤز اوزه‌رینه گؤتورموشدور. هابئله او، 2004-جی ایلدن " یارپاق" قزئتینی چیخارماغا باشلامیشدیر. "یارپاق" میللی حکومت دئوریلدیکدن بری تام آذربایجان تۆرکجه‌‌سینده بوراخیلان ایلک قزئت اوْلموشدور.

طاهانین ایندییه‌دک ایکی یوزه یاخین ایری‌لی-خیردالی یازیسی (مقاله‌لری، اؤیکولری، رومان‌لاری، تنقیدلری، ائسسه‌لری و ترجومه‌لری) آیری-آیری درگی‌لر و قزئت‌لرده چاپ ائدیلمیشدیر. آذربایجان تۆرکجه‌‌سینده، فارس و اینگیلیس دیل‌لرینده یاییم‌لانان بۇ یازی‌لاردا، داها چوْخ فلسفه و ادبیات و سیاست قوووشاغیندا یارانان مسئله‌لر آراشدیریلمیشدیر.

"یول"، "جاهان" و "یارپاق" نشر اورگان‌لاری ایله یاناشی ایکی کیتاب ایواز طاها شؤهرتی‌نین تمل‌داشی‌دیر. بیری، "قورشون هاردان آچیلدی"، او بیریسی ایسه "شعر وارلیغین ائوی‌دیر". باخمایاراق کی، آدلاری سرّ کیمی ساخلاناراق یاییلمامیش کیتاب‌لاری‌نین داها ائتکیلی اولاجاغینا اینانیر.

دوشونجه‌سی[دَییشدیر]

ایواز طاهانین هر بیر فلسفی آختاریشیندا "دیل وسوسه‌سی" و یا "دیل دویارلی‌لیغی" گؤزه چارپیر. "دیل" فئنومئنی‌نین بئله‌جه قاباردیلماسی بلکه ده آذربایجان تۆرکجه‌‌سی‌نین تاریخی دورومو ایله باغلی‌دیر. او، واخت‌آشیری بۇ مسئله‌یه قاییدیر. بعضن بئله نظره چارپیر کی، او، دوشونجه گئدیشینی و تفککورون گئرچکلشمه شرطینی دیلدن آسیلی سانیر. اونون سؤزویله دئسک «اینسانين دوشونجه‌سي ديلده باش وئرير. هابئله، اینسانین وارليغي ديلده گئرچکلشدييي زاماندان او، باشقا جانلي­لاردان سئچيمله‌يه باشلايير. أرسطو اینسانين حئيوان‌لارا اوستونلويونون باشليجا سببيني "نيطق"ده گؤردوكده، يانيلمير. چونکی اینسان دانیشان حئیوان‌دیر.» او هایدگئردن ایلهام آلاراق «ديل نه اينكي اینسان دوشونجه‌سي‌نين، بلكه وارليغي‌نين دا ائوي‌دير» سؤیله‌ییر. طاها حتتا أدبی-بدیعی یارادیجلیغیندا دا بۇ وسوسه‌دن یاخا قورتارا بیلمیر. اؤرنه‌یین، کیچیک حجملی رومان ژانریندا یازدیغی "قورشون هاردان آچیلیدی" أثرینده تکنیکی و بدیعی اؤزه‌للیک‌لره رعایت‌له یاناشی، ساغلام و آخیجی بیر دیل سرگیله‌مه‌یه قورشانیر. گونئی آذربایجان بدیعی نثری‌نین قیتلیغیندا بئله بیر کیتاب نثر مدنیتی‌نین گلیشمه‌سینده ائتکی‌سیز اولمایا بیلمزدی.

طاها گؤزه‌للیک فلسفه‌سینه کؤکلنمیش "شعر وارلیغین ائوی‌دیر" کیتابیندا دا بیر چوْخ مسئله‌لرله یاناشی یئنه ده دیله قاییدیر. همین کیتابدا گئتمیش کیچیک بیر جومله، سانکی عؤمور بویو بیر فعالیتین اؤزه‌یینی عکس ائتدیریر: «من آذربایجان تورکجه‌سینی تفککور ساحه‌سینده دیللندیرمک ایسته‌ییرم.» اوسته‌لیک، فلسفی نظریه‌لر ایشیغیندا گونئی‌ده شعر مدنیتی‌نین یایغین اولماسی‌نین سرّینی آچماق اوچون نظری سبب‌لر آختاریر. کیتابدا شعریمیزین نثره اوستونلویو، شعرله نثر دیلی‌نین کؤک‌لو فرق‌لری، شعرله ایلگیلی ایدئولوگییانین ائتکی‌لری، شعرین آماج و یا آراج اولماسی، و شعرله فلسفه‌نین ایلگی‌لری گئنیش آراشدیریلیر.[۱]

سیاست فلسفه‌سینه‌گلدیکده، طاها پولیتیکانی پولیسدن فرقلندیریر. اونون سؤزو ایله دئسک، "سياست اساسن تکذیب‌چی‌دیر. محض بو اؤزه‌للیییندن دولایی صنعت‌له ده عینی جبهه‌ده دایانیر. سیاستی گوج قورولوش‌لاري (پوليس) ایله قارشی قارشییا قویمالیییق. پولیتیکانی پولیسدن آییرمالیییق." پولیس کيمليک‌لري نیظام‌لي بيچيمده پايلايير؛ توپلومون هر بير آيرينتيسي‌نين، هر بير اويه‌سي‌نين يئريني دقيق معينلشديرير. سياست بۇ سيستئمي داغيتما گيريشيمي‌دير. ياراديجيليق، يالنيز بۇ داغيديجيليقدادير کي، سياست‌له الـاله وئرير. طاها بۇ فرقلندیرمه‌نی ژاک رانسیئردن آلیر. سیاست بوردا The political تئرمینی‌نین قارشلیغی‌دیر. طاها اونون قارشیلیغی اولاراق "سیاسال" سؤزونو سئویر، آمما قاوراییشدا چتینلیک تؤره‌نمه‌سین دئیه هله‌لیک سیاست سؤزونو قوللانیر.

پوليس اينديکي دورومون گودوکچوسودور؛ دوزگون سياست ايسه اينديکي دورومو سورغويا چکمک. بونلاري بيربيريندن آييران سينير، تيترک و سيويق اولسا دا آنلاملي‌دير. سياستين پوليس يؤنو اجتماعي گئديش‌لري اداره ائديب، جيلوولايير. بیرئی‌لری [فردلري] بللی چرچیوه‌لرده صينيفلنديرير، باشقا سؤزله اونلاري گؤرونرده ساخلايير. پولیس بوتون اولاي‌لارا اینتیظام باغيشلايير، هرنه‌يي قانون چرچيوه‌سينه سيخناشديرير، آيريم‌لارا [ایستئثنالارا، موخالیف دوشونجه‌لره] ياغي، يابانجي گؤزله باخير، اونلاري ديشلايير؛ ايستبليشمئتي establishment خائوسا تام حاکيم قيلماق. بوتون بونلارا قارشي چيخماق ايسه دوزگون سياستين ايشي‌دير.

دئمک اولار طاهانین بللی دغدغه و یا وسوسه آلانی وار: دیل، دوشونجه، اخلاق، عدالت، اؤزگورلوک، اینجه‌صنعت و سیاست. اونون أخلاقی باخیش بوجاغی کانتدان ائتکیله‌نه‌رک مسئولیت‌چی ماهیت داشیسا دا، اؤزگورلوک و عدالته سول‌سایاغی تأکید ائدیر. بۇ وورغودا ایسه بعضن آنارشیزم اؤیره‌تیسینه [دوکتوریناسینا] یاخینلاشما حیس اوْلونور. دیل و دوشونجه‌یه گلدیکده، او هر ایکیسینه قورخونج بیر فئنومئن کیمی باخیر. سون واختلار دیققتینی بۇ ایکیسی‌نین قارشیلیقلی علاقه‌لری ایشیقلاندیرماغا یؤنلتمیش یازار، بئله بیر ایلیشکیده آچقیجا دیله اوستونک وئریر. بۇ اوستونلویون سوی‌آغاجی ساپیر-وورف نظریه‌سینه گئدیب چیخسا دا، او چوخ‌واخت فلسفی چرچیوه‌دن چیخماغا آغرینیر. بونا سبب اونون پسیخولوگییا ایله پروفئسیونال سویه‌ده تانیش اولماماسینا قاییدا بیلر، یا دا فلسفه وورغونلوغونا.

اثرلری[دَییشدیر]

مقاله‌لری[دَییشدیر]

  • نوبئل موکافاتی، یول، سایی 1، تهران
  • شهریار نیسگیلی و نوستالگییانین تحلیلی، وارلیق، تهران
  • آغیلدان اوره‌یه دوغرو|آغیلدان اوره‌یه دوغرو، جاهان، سایی 3، 1997، باکی
  • دونیانی دییشدیرمک، یوخسا اونا اویغونلاشماق، جاهان، سایی 4، 1998، باکی.
  • تاریخ علمینده اوبیئکتیولیک و سوبیئکتیولیک، شهریار قزئتی، باکی،
  • معیار دیل، یارپاق قزئتی، سایی 4، 2005، تهران.
  • اوچونجو دالغا محاربه‌لری، آلاتوران درگی‌سی، سایی 4، باکی.
  • پارادیگما نه‌دیر؟، جاهان درگی‌سی، سایی 5، 1999، باکی.
  • عراق محاربه‌سی: آلوین تافلئر، فرئنسیس فوکویاما و ساموئل هانتینگتونون نظریه‌لری ایشیغیندا؛ آمئریکانین عراقا هوجومونون تحلیلی، شرق گونده‌لییی، 1،تیر، 1384، تهران.
  • پست‌مدرنیزم؛ دالدان آتیلان داش، 2007، تبریز.
  • گون‌دوغار اؤلکه‌سی: شمس و مولوی، 2007، تبریز.
  • معاریفچیلیک ایشیغیندا رومانتیزم،(2007-جی ایل باکی ایسلاویان اونیوئرسیتئتینده "معاصر "دیلچیلییین پروبلئم‌لر|دیلچیلییین پروبلئم‌لری"نه حصر ائدیلن کونفرانسدا اوخونموش موحاضیره)، باکی، کیتاب عالمی نشریاتی، 2007
  • شعر، قادين شاعيرلر و فئمينيزم
  • تانری و اینسان آدینا نیفرت یاغدیران اینسان‌لار “بیتکین ایسنان” دئییل، ماندئلادیر
  • فلسفه‌نین دؤرد تاریخی دؤنمی، (یازانلار: دوغان اؤزلم، ایواز طاها)
  • يئرلي راديو و تلويزيون‌لارين جالاق ديلی
  • ایتکین اؤلکه
  • شیرکو بیکئس’دن دؤرد شعر
  • هايکو و ميستيک شعر
  • باليق بازاريندا كيتاب آزاري
  • سوْنرا يئر ديللندي | احمد شاملو | ايواز طاها
  • ساغلام دیل
  • پوست‌مودئرنیزم آذربایجانا گلمه‌دن گئتمک ایسته‌ییر
  • آنارشیست اوْلماق ایسترمی‌سینیز؟ | حانیفی ماجیت | ایواز طاها
  • تاريخ‌چي‌نين سوچو | پاواوْ پاويسيج | چئویرن: ایواز طاها
  • نه جالاق دیل، نه ده دیل تملچی‌لییی

فارسجا مقاله‌لری[دَییشدیر]

  • فضولی بیگانه‌ای در وطن (فارسجا)، وارلیق، تهران.
  • فوتبال ترجمان سیاست اینجایی است
  • تمامت‌خواهی سیاست را ناممکن می‌کند
  • فرقه‌ی دمکرات آذربایجان و داوری یکجانبه

حاضیرلانان کیتاب‌لاری[دَییشدیر]

یازارلارین باخیشیندا[دَییشدیر]

درگی‌لر و قزئت‌لر[دَییشدیر]

ایواز طاها آیری آیری قزئت‌لر و درگی‌لرین قورجوسو و یا باش یازاری اوْلموشدور: یول درگی‌سی (1990ـ1992) جهان درگی‌سی(1997-1999) یارپاق قزئتی (2004ـ)

قایناقلار[دَییشدیر]

  1. 2007ـ جی ایلده بیر سیرا گونئیلی ضیالی‌لار، یازارلار و شاعیرلرین "ایلین کتیابی" کیمی دیرلندیردیک‌لری "شعر وارلیغین ائوی‌دیر" ایندییه‌دک ایکی اوچ کز باکی و تبریزده باسیلیب.