پرش به محتوا

بیرینجی سلیم

ویکی‌پدیادان، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
بیرینجی سلیم
ایسلام خلیفه‌سی
امیرالمؤمنین
ایکی موقدس مسجیدین خادیمی
قیصر روم
غازی
خان
شاه
یاووز
۹-جو عثمانلی سولطانی
شاه‌لیق۲۴ آوریل ۱۵۱۲– ۲۲ سپتامبر ۱۵۲۰
قاباقکیایکینجی بایزید
سوْنراکیبیرینجی سلیمان
۷۴-جو ایسلام خلیفه‌سی
حؤکۆم۲۲ ژانویه ۱۵۱۷– ۲۲ سپتامبر ۱۵۲۰
قاباقکیاۆچونجو متوکل
سوْنراکیبیرینجی سلیمان
دوغوم۱۰ اوْکتوبر ۱۴۷۰
آماسیا، عثمانلی ایمپیراتورلوغو
اولوم۲۲ سپتامبر ۱۵۲۰ (۴۹ یاش)
چورلو، عثمانلی ایمپیراتورلوغو
دفنیاووز سلیم مسجیدی، ایستانبول
حیات یولداشیعایشه حفصه سولطان
ایکینجی عایشه خانون
اوشاقلاربیرینجی سلیمان
گوهرخان سولطان
خدیجه سولطان
بی‌خان سولطان
فاطمه سولطان
حافظه حفصه سولطان
شاه سولطان
شاهزاده اورهان
شاهزاده موسی
شاهزاده قورقود
شاهزاده صالح
سولطان‌زاده سولطان
قمرشاه سولطان
یئنی‌شاه سولطان
اویس پاشا
کامیل آدی
بایزید اوْغلو سلیم
سولالهعثمانلی
آتاایکینجی بایزید
آناایکینجی گولباهار خاتون
دینایسلام
طوغرابیرینجی سلیم's signature

بیرینجی سلیم (عثمانلیجا: سلیم اول‎؛ د. ۱۰ نوْوامبر ۱۴۷۰، آماسیا، عثمانلی ایمپیراتورلوغو - اؤ. ۲۲ سپتامبر ۱۵۲۰، چورلو، عثمانلی ایمپیراتورلوغو) و یا یاووز سولطان سلیم، عثمانلی ایمپیراتورلوغونون ۹-جو سولطانی و ۷۴-جو ایسلام خلیفه‌سی دیر.[۱][۲] ۱۵۱۲–۱۵۲۰ ایللری آراسیندا سۆرن ۸ ایللیک سلطنتینده ایمپیراتورلوغو اؤلچویه گلمز بیر سورعتله گئنیشلتدی.[۳] اؤزللیکله ۱۵۱۶ ایله ۱۵۱۷ ایللری آراسیندا دۆزنله‌دیگی بؤیوک میصر سفری ایله بۆتون آرالیق دنیزی و میصر داخیل بیر چوْخ اورتا دوغو بؤلگه‌سی‌نی و مکه و مدینه کیمی ایسلام عالمینده اؤنملی شهرلر اوْلاراق ساییلان شهرلرین ایداره‌سی‌نی اله کئچیردی.[۴] سولطانلیغی دؤنمینده آنادولودا بیرلیک برپا ائدیلدی، میصرده حؤکوم سۆرن مملوک سولطانلیغی و اوْنلارا باغلی عباسی خیلافتی‌نه سوْن وئریلیب، خیلافت عثمانلی خاندانی‌نا وئریلدی.[۵] بۇندان باشقا ان اؤنملی ایکی تیجارت یوْلو اوْلان ایپک یولو و ادویات یولونو دا اله کئچیردی و بۇ سایه‌ده دوغو تیجارت یوْللاری‌نی دا تاماماً کوْنترولو آلتینا آلدی.[۶]

آماسیادا دوْغولان و شاهزاده‌لیگی ترابزون‌دا سانجاق‌بیگی اوْلاراق کئچن بیرینجی سلیم، ایلک ایللریندن سرت مزاجلی و جسارت‌لی اوْلدوغونو هله شاهزاده ایکن صفوی ایمپیراتورلوغو و سامتسخه پرنسلیگی ایله اوْلان دؤیوشلری ایله گؤستردی.[۷] اوْ، یئنی‌چئری دستگی ایله ۱۵۱۲ تاریخینده آتاسی ایکینجی بایزیده کودیتا یاپاراق تخته چیخدی.[۸] قارداشلاری طرفیندن اوْلان تهدیدلری برطرف ائتدیکن سوْنرا صفوی‌لره قارشی چالدیران ساواشی ایله بیرینجی شاه اسماعیلی مغلوب ائتدی و باشکند تبریزی آلدی.[۹][۱۰] آردیندان آنادولودا بیرلیگی برپا ائتمک مقصدی ایله تورنا داغ دؤیوشو نتیجه‌سینده ذوالقدر بی‌لیگی‌نی یؽخدی و فرات-دجله سفری ایله گونئی دوغو آنادولو، قوزئی عراق و قوزئی سوریه‌نی اله کئچیردی.[۱۱][۱۲] آنادلودا بیرلیگی برپا ائتدیکدن سوْنرا ۱۵۱۶ تاریخینده بؤیوک میصر سفری‌نی باشلاتدی و مرج دابق، غزه، ریدانیه و سوْن اوْلاراق قاهره دؤیوشلری ایله مملوک‌لری یؽخاراق، بۆتون سوریه، فیلیسطین، لوانت، میصر و حجاز کیمی استراتژیک بؤلگه‌لری ایمپیراتورلوق سرحدلرینه قاتدی.[۱۳] یاووز سولطان سلیم، سفردن سوْنرا ایسلام پئیغمبری حضرت محمدین موقدس امانت‌لر اوْلاراق بیلینن اشیالاری‌نی ایستانبولا گتیردی و آیاصوفیادا دۆزنله‌نن بیر مراسیمله رسماً خیلافتی سوْن عباسی خلیفه‌سی اوْلان اۆچونجو متوکل‌دن تسلیم آلدی و ایلک تورک سوْیلو ایسلام خلیفه‌سی اوْلدو.[۱۴][۱۵] ۱۵۲۰ده باتی‌یا دوْغرو یوْلا چیخان یاووز سولطان سلیم، ۲۲ سپتامبر ۱۵۲۰ تاریخینده چورلودا یئرلشن اوْردوگاهیندا کۆره‌گینده چیخان بؤیوک بیر چیبان اۆزوندن ۴۹ یاشیندا وفات ائتمیش یئرینه اوْغلو قانونی سولطان سلیمان کئچمیشدیر.[۱۶] یاووز، باباسی ایکینجی بایزید یئرینه اوْتوردوغو زامان ۲٬۳۵۷٬۰۰۰ km²-لیک ایمپیراتورلوق سرحدلری‌نی ۷۰٪-ه قدر بؤیوده‌رک ۶٬۵۵۷٬۰۰۰ km² اوْلاراق اوْغلو قانونی سولطان سلیمانا میراث بۇراخمیشدی.[۱۷][۱۸]

قایناقلار

[دَییشدیر]
  1. Selim I - Ottoman sultan (en). britannica.com.
  2. Mansel, Philip (2011). Constantinople: City of the World's Desire, 1453–1924. John Murray Press. p. PT42. ISBN 978-1848546479.
  3. Ágoston, Gábor; Masters, Bruce Alan (2009). Encyclopedia of the Ottoman Empire (in English). Facts On File. ISBN 978-0-8160-6259-1. 2 August 2023-ده یوخلانیب.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: url-status (link)
  4. Emecen, Feridun M. (2016). Yavuz Sultan Selim (in Türkçe). Kapı Yayınları. ISBN 978-605-5147-62-4. 2 August 2023-ده یوخلانیب.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: url-status (link)
  5. Finkel, Caroline (2005). Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923. New York: Basic Books. pp. 110–111. ISBN 978-0-465-02396-7.
  6. Mikhail, Alan (2020). God's Shadow: Sultan Selim, His Ottoman Empire, and the Making of the Modern World. Liveright. ISBN 978-1-631-49239-6.
  7. Kılıç, Remzi (18 September 2015). Trabzon Valisi Şehzade Selim ve Faaliyetleri. karalahana.com. آرشیولنیب اصلی نۆسخه‌دن on 2013-04-26. یوْخلانیلیب2025-07-28.
  8. Bahadıroğlu, Yavuz (2021). Resimli Osmanli Tarihi (in Türkçe). Nesil Yayınları. pp. 131–157. ISBN 978-975-269-299-2. 4 August 2023-ده یوخلانیب.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: url-status (link)
  9. İnal, Halil İbrahim (2007). Osmanlı İmparatorluğu Tarihi (in Türkçe). Nokta Kitap. pp. 176–179. ISBN 978-9944-174-37-4. 4 August 2023-ده یوخلانیب.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: url-status (link)
  10. Varlık, Mustafa Çetin. ÇALDIRAN SAVAŞI (Türkçe). TDV İslâm Ansiklopedisi.
  11. Muhteşem Zaferler, Timaş Yayınları, 2009. p. 22.
  12. Prof.Dr. Mehmet Bayraktar Kutlu Müderris İdris-i Bitlisi Biyografi Net Yayınları ISBN 975-00394-7-5
  13. Şahiner, Atilla (2008). "Sultan (I.) Selim (Yavuz)". Osmanlı Tarihi (in Türkçe). Lacivert Yayıncılık. p. 107. ISBN 978944759021.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  14. İslam Ansiklopedisi, cilt: 17, sayfa: 546
  15. Dr. Aybars Pamir. Osmanlı Egemenlik Anlayışında Senedi İttifak'ın Yeri. Yıl 2004 C.53 Sa.2 sayfa.61-82. Tam metin Archived 17 November 2015 at the Wayback Machine.
  16. Yavuz Sultan Selim Kimdir? (Türkçe). İslam ve İhsan (15 February 2022).
  17. Taagepera, Rein (1 September 1997). "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia" (3). International Studies Quarterly (in English). 41: 475–504. doi:10.1111/0020-8833.00053. ISSN 0020-8833. 2 August 2023-ده یوخلانیب.{{cite journal}}: CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: url-status (link)
  18. Tektaş, Nazım (2007). "Yavuz Sultan Selim". Çadırdan Saraya, Saraydan Sürgüne Osmanlı (in Türkçe). Yeni Şafak Gazetesi. p. 164. ISBN 975-7645-70-2. 2 August 2023-ده یوخلانیب.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)