سلیمان قانونی

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن

سلیمان قانونی یا دا سولطان سلیمان قانونی (عوثمانلی تورکجه‌سی: سلطان سلیمان اول‎؛ 6 نووامبر 1494، ترابزون - 7 سپتامبر 1566، زیگتوار)، عوثمانلی ایمپریاسینین 10-جو سولطانی و 89-جو ایسلام خلیفه‌سیدیر. غرب دونیاسیندا مؤحتشم سلیمان، شرقده ایسه عدالتلی ایداره‌چیلیگینه گؤره سولطان سلیمان قانونی اولاراق تانینیر. 1520-دن 1566-داکی اؤلومونه قدر تقریبا 46 ایل سولطانلیق ائتمیش و 13 دفعه سفره چیخمیش، سلطنتینین عومومیلیکده 10 ایل 1 آیینی سفرلرده کئچیرمیشدیر. عوثمانلی تاریخینین ان اوزون مودّت تاختدا اوتوران، ان اوزون مودّت سفرده قالان و ان چوخ سفره چیخان سولطانیدیر.

سلیمان قانونی 1520 تاریخینده آتاسی بیرینجی سولطان سلیمین وفاتی ایله تاختا چیخدی. غربده بلقراد، رودوس، بوغدان (ایندیکی مولداوی) و مجاریستانین بؤیوک حیصّه‌سینی ایمپریا تورپاقلارینا بیرلشدیردی. 1529 تاریخینده ویئن شهرینی موحاصیره‌یه آلسا دا، موختلیف سببلردن بو موحاصیره اوغورسوز اولدو. شرقده صفویلرله گئدن دؤیوشلردن سونرا اورتا شرقین بؤیوک بیر قیسمینی ایشغال ائتمیشدیر. آفریقادا ایمپریا سرحدلری الجزاییره قدر اوزانمیش، عوثمانلی بحریّه‌سی آرالیق دنیز ساحیللرینی و قیرمیزی دنیز ساحیللرینی فتح ائتمیشدی. سولطان سلیمدن 6.557.000 کم2 اولاراق آلدیغی عوثمانلی مولکونو، اوغلو ایکینجی سلیمه 14.893.000 کم2 اولاراق میراث بوراخمیشدیر. زیگتوار موحاصیره‌سینین بیتمه‌سینه بیر گون قالمیش 7 سپتامبر 1566 تاریخینده موحاریبه دوشرگه‌سینده وفات ائتمیش و یئرینه اوغلو ایکینجی سلیم کئچمیشدیر.

یارادیجیلیغی

سولطان سلیمان شاعیر ایمیش و «محبّی» تخلّوصو ایله شعر دئیرمیش. خورّم سولطان آدیندا نیکاحلی قادینینا بو شعری دئمیشدیر:

جلیس-خلوتیم واریم حبیبیم ماه-تابانیم

انیسیم محرمیم واریم گۆزللر شاهی سولطانیم

حیاتیم حاصیل-عؤمروم شراب-کوثریم عدنیم

بهاریم بهجتیم روزوم نیگاریم ورد-خندانیم

نشاطیم عشرتیم بزمیم چیراغیم نَیّیریم شمعیم

تورنجی نار و نارینجیم بنیم شمع-شبیستانیم

نباتیم شکّریم گنجیم جهان ایچینده بی‌رنجیم

عزیزیم یوسفیم واریم گؤنول میصرینده‌کی خانیم

سیتانبولیم قرامانیم دیار-مۆلکت-رومیم

بدخشانیم و قپچاغیم و بغدادیم خوراسانیم

ساچی واریم قاشی یاییم گؤزو پورفیتنه بیماریم

اؤلورسم بوینونا قانیم مدد هی ناموسلمانیم

قاپیندا چونکی مداحّم سنی مدح ائیله‌رم داییم

یۆرک پورغم گؤزوم پورنم «محبّی‌»یم خوشا حالیم

قایناق‌لار

تورکیه تورکجه‌سی ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«I._Süleyman»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (06 جولای 2016 تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).