تولان خاقان

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
(تۇلان خاقان-دن يوْل‌لاندیریلمیش)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
تۇلان خاقان
گؤی‌تۆرک خاقانلیغی‌نین ۸-جی خاقانی
ایللر ۵۸۸-۵۹۹ میلادی
اؤلوم ۵۹۹ میلادی
سونراکی شاه تاردو خاقان٬ یامی خاقان
اؤنجه‌کی شاه باغا خاقان
سولاله آشینا
آتاسی ایشبارا خاقان


تۇلان خاقانایشبارا خاقانین اوْغلو٬ شرقی گؤی‌تۆرکلرین خاقانی. تۇلان خاقان دؤورنده شرقی گؤی‌تۆرکلرله غربی گؤی‌تۆرکلرین ساواشی داوام ائتدی.[۱]

خاقان اوْلماسی[دَییشدیر]

چۇلوْهو خاقاندان سوْنرا٬ ایشبارا خاقانین اوْغلو ایله چۇلوهو خاقانین اوْغلو تۇلی٬ خاقانلیق اۆزرینده قارشی-قارشی‌یا گلدیلر. اؤلکه‌نین باش‌بیلنلری٬ خاقانلیغی تۇلانین حاقّی بیلدیلر؛ بئله‌جه ۵۸۸-جی میلادی ایلینده تۇلان شرقی گؤی‌تۆرکلرین خاقانی سئچیلدی.[۱]

شرق-غرب ساواشی[دَییشدیر]

چین قایناقلاریندا٬ بۇ دؤنمده شرقی گؤی‌تۆرکلرله غربی گؤی‌تۆرکلر آراسینداکی ساواشین داوام ائتدیگی٬ ایکی طرف اوْردولاری‌نین بیر نئچه سئری دؤیوشدوکلری و بیر دفعه‌سینده ده اوْنلاری چین ایمپراتورونون باریشدیراراق دؤیوشلرینه سوْن وئردیگینی یازیلمیشدیر.[۱]

تۇلی‌نین عۆصیانی[دَییشدیر]

۵۹۹ ایلینه‌جه ساکین قالان تۇلی٬ اوْ ایل٬ خاقانلیغی اله کئچیرمک اۆچون چینلی‌لر ایله آنلاشاراق اوْنلاردان کؤمک آلدی. بۇنا قارشی تۇلان خاقان دا غرب خاقانی تاردۇ ایله آنلاشاراق تۇلی‌نی مغلوب ائتدی. تۇلی٬ چین سارایینا قاچیب کیمین خاقان عۆنوانینی آلاراق چینلی‌لرین دستگی ایله خاقانلیق اۆزرینده‌کی ایدّیعاسینا ایصرار ائتدی.[۱]

اؤلوم[دَییشدیر]

۵۹۹ ایلی‌نین آخیرلاریندا٬ تۇلان خاقان اؤز آداملاری طرفیندن اؤلدورولدو. عئینی تاریخده غرب خاقانی تاردۇ٬ «بیلگه خاقان» عۆنوانینی آلاراق اؤزونو شرقین ده خاقانی اعلان ائتدی.[۱]

قایناقلار[دَییشدیر]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ «ایسلامیتدن اؤنجه تۆرکلرین تاریخی»٬ یازان: گورون کامران٬ مۆترجیملر: جعفرزاده اسماعیل٬ حسینعلی‌زاده سیامک٬ سومر نشر٬ تبریز ۱۳۹۰، ص ۲۱۱

[دَییشدیر]