آرتور شوپنهاور

ویکی‌پدیادان، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Arthur Schopenhauer
آرتور شوپنهاور
Arthur Schopenhauer by J Schäfer, 1859b.jpg
آرتور شوپنهاور1859دا
دوغوم۲۲ فوریهٔ ۱۷۸۸
اؤلوم۲۱ سپتامبر ۱۸۶۰ میلادی (۷۲ یاش)
میللیتآلمان
تحصیل
Era19.عصر فلسفه‌سی
Regionغرب فلسفه‌سی
School
Institutionsهومبولت برلین بیلیم‌یوردو
Main interests
Metaphysics, aesthetics, ethics, morality, psychology
Notable ideas
Anthropic principle[۴][۵]
Eternal justice
Fourfold root of the principle of sufficient reason
Hedgehog's dilemma
Philosophical pessimism
Principium individuationis
Will as thing in itself
Criticism of religion
Criticism of German idealism[۶][۷]
Schopenhauerian aesthetics
Wooden iron
ایمضاسی
Arthur Schopenhauer Signature.svg

آرتور شوپنهاور (آلمان.Arthur Schopenhauer‎‎؛ 22 فوریه 1788، گدانسک، لهیستان-لیتوانی بیرلیگی – 21 سپتامبر 1860، فرانکفورت ، ، آلمان کونفدراسیونو) — فلسفه تاریخینده پسیمیست عالیم کیمی تانینان آلمان فیلوسوف. 

  آدی تاریخده 100 ان چوخ اؤیره‌نیلمیش شخصیت‌لر لیستینه داخیل ائدیلیب. 

یاشاییشی[دَییشدیر]

  آرتور شوپنهاور 1788-جی ایل 22 فوریه‌سینده لهستانین گدانسک شهرینده آنادان اولموشدور. بانکچی اولان آتاسی او اوشاقکن وفات ائتمیشدیر. شوپنهاور آناسی ایله بیرلیکده وایمار شهرینه کؤچموش، تحصیلینی بو شهرده تاماملامیشدیر.

  اوزون ایللر برلین بیلیم‌یوردوندا موعلیم وظیفه‌سینده چالیشمیش، 1831-جی ایلده فرانکفورتا گئده‌رک جیدی علمی فعالیتله مشغول اولموشدور.

  چوخ چالیشقان و انرژیلی بیر اینسان اولان شوپنهاور، پئسسیمیست فیلوسوف‌لارداندیر. بوتون فلسفه‌سینی دیزاین و ایراده اوزرینده قورموشدور. اونون باخیش‌لارینا گؤره دونیا آنجاق ذکا ایله درک ائدیله بیلر. 

  داها چوخ 1844-جو ایلده یاییملادیغی  "‌Die Welt als Wille und Vorstelung"  (دونیا ایراده و تصوّور کیمی) اثری ایله تانینیب. " Eristik dialektika"  اثری ایسه داها اؤنجه‌لر 1831-جی ایلده یاییملانیب.شوپنهاور بو اثرینده موباحیثه  و موذاکیره واختی ایستیفاده اولونان بوش سؤزلرین،یئرسیز آرقومنت‌لرین ایچ اوزونو اونلاری مودافیعه  ائدن طرزده آچیب سارکاستیک بیر شکیلده اوخوجویا تقدیم ائدیر.اثر اوریژینال دیلده  "kunstgriffe"  اولاراق گؤستریلن حیله‌لردن عیبارتدیر. "‌Eristik dialektika‌"  موباحیثه‌ده حاقلی چیخماق صنعتی‌دیر،حقیقتی تاپماق صنعتی دئییل.   

فلسفه‌سی[دَییشدیر]

  شوپنهاور افلاطون و ایمانوئل کانت‌ین تاثیری آلتیندا ایدئالیزم نظریّه‌سینی اؤزونه‌مخصوص شکیلده درک ائتدیگی اؤلچوده تمثیل ائتدیگی حالدا، بو عومومی باخیشی سوبیئکتیو ایدئالیزمین حودودلاریندان کنارا چیخارا بیلمه‌ییب، هگل فلسفه‌سینی ده ردّ ائدیب. هگل شللینق و فیشته و سونرالار اونو ایدئیالارینا گؤره تعریفله‌ین شلایرماخره قارشی تاثیرلی پولمیکالار یازماقدان چکینمه‌دی. 

  اونون فلسفه‌سی نین پرینسیپیال کونسپسیونو ایراده آنلاییشی‌دیر. دونیانین ماهیتی و گئرچکلیگی ایراده اولدوغو حالدا، حادیثه‌لر دونیاسی دیزایندان باشقا بیر شئی دئییل. شوپنهاورین دوشونجه‌سینده کی  پسیمیست و بدبین‌لیگین ماهیتجه قایناغی اولان فلسفه‌سینده ایراده ضرورت کیمی اؤزونو گؤستریر. اینسان اوندان تام قورتولا بیلمه‌سه  ده، ایراده‌نین امرینه تابع اولماقلا درد و غمدن قیسماً قورتولا بیلر. بو مقامدا شوپنهاورین فیکیرلری نین موعین درجه ده فاتالیزمین(تقدیرچی‌لیگین) اوستونلوک تشکیل ائتدیگی شرق فلسفه‌لرینه یاخینلاشدیغینی سؤیله‌مک اولار. 

  شوپنهاوره گؤره؛ بیر-بیرینی ان چوخ واله ائدن‌لر، بیر-بیرینی ان چوخ تاماملایانلاردیر. 

  شوپنهاور ایدیعا ائدیردی کی، گؤرونن دونیانین آرخاسیندا دوران اساس رئال‌لیق ایراده‌دیر. شوپنهاورین فیکرینجه، بو ایراده عاغیل‌سیز، شوعورسوز ماهیته مالیک ایدی و فنومن‌لر عالمینده اؤزونو گؤستریردی. او، بوتون گؤرونوش‌لرین منبعیی ایدی. اینسان بدنی ده اونون یارادیلیشی ایدی. عاغلین ایداره‌سی آلتیندا اولمایان بو ایراده اینسان‌لاری بارماق‌لاری اوزرینده حرکته گتیرمیش، کئچیجی ممنونلوق‌لار و یا چاتا بیلمه‌ین آرزولارلا اونلاری هئچ واخت چیخا بیلمه‌یه‌جکلری بیر سیخینتی و آغری دؤوره‌سینه سوروکله میشدیر. بونا گؤره؛ بو معناسیز، بوش، آغریلی و پیس حیاتدان قاچماغین بیرجه یولو وار ایدی: ایراده‌میزی اؤلدورمک! بو، اونو هیندویزم، بودّیزم کیمی دونیا حیاتیندان ایمتیناع ائدیب راهیب کیمی یاشاماغی، باشقالارینا کؤمک ائتمگی، خوشبخت‌لیگیمیزی مومکون قدر آرتیرماغی دئییل، عذاب‌لاریمیزی آزالتماغی تکلیف ائدن بیر حیات طرزی تکلیف ائتمگه وادار ائتدی. مومکون قدر. اونون فلسفه‌سی فلسفه تاریخینده عاغیلین (راسیونالیزمین) اساسلاندیغی و پسیخولوژی، پسیکوآنالیز، موسیقی، ادبیات کیمی اینتللکتوال و بدیعی ساحه‌لره بؤیوک تاثیر گؤستردیگی یئنی پرسپکتیو دئمک ایدی. 

  او، ایراده آنلاییشی ایله اینستینکتیو بیر روایت ایفاده ائتمیشدیر. ایراده آنلاییشی فیزیکی و ایجتیماعی قورولوشوموزو فورمالاشدیران بیر وضعیت کیمی گؤرونسه ده، طبیعتدن و ماهیتیمیزدن گلن بیر انرژی‌دیر. بو انرژی حیاتی، سوسیال و عدالت‌سیزلیگی دؤوری اولاراق ساخلایان قووّه‌دیر. اینسان بو انرژیدن قاچا بیلمیر، داخیلی‌دیر و یاشایارکن طبیعتین بیر پارچاسی اولان اینسان اؤز جینسی و حیاتی انرژیسی ایله اصلینده ایراده‌یه بیر سیرا یئنی معنالارلا خیدمت ائدیر. ایراده؛ بو، حیات وئرن انرژی‌دیر.

  ایراده‌ده اینسانین نظارت‌سیز حرکتی؛ سیویلیزاسیالار عذاب و شر دوغوردو. چونکی ایراده همیشه حیاتی ایسته‌ییر، طلب ائدیر. ایراده‌نین ایداره‌سی آلتیندا اولان حیاتدا فرد پروبلماتیکده شفقت و آغری حیسسینی ایراده‌نین قارشیسینا قویاراق چؤله چیخیب اؤزونو بیر فرد کیمی درک ائده بیلیر. 

  دونیانین نیظامینی تأمین ائدن بو ایدئیالارین و طبیعت حادیثه‌لری نین انرژی‌سیندن چیخماق آغریلی‌دیر. گوجلو آسکت حیات قووّه‌سی و موقاویمتی ایله اینسان رئال‌لیق قارشیسیندا یاشایا بیلر. 

  شوپنهاوری بیر-بیریندن آییران ایکی اینتللکتوال ایرث وار ایدی؛ باشا دوشمک و باشا دوشمک. آنلاییش (عاغیل) کونسپتوال دوشونمه قابیلیتینی، یعنی نؤقطه‌یی-نظری مفهوما گتیردیگی حالدا، آنلاییش بوتون کونسپتوال یاناشمالار آراسیندا موقاییسه باخیمیندان درک اولونماق باخیمیندان اورتایا چیخدی. آنلاییش اونا قارشی دوران نامعلوم قیمت‌لندیرمه‌لرین گؤرونمه‌سی‌دیر. یعنی تئز و یا گوجو ایله تانینماغا چالیشان، سسی کیمین قالدیغی، نیزه‌نی هانسی بوجاقدا هدفینه آتدیغی آدام هدفینه چاتمالی‌دیر. آنلاماق بوتون حئیوانلار اوچون اورتاق خوصوصیت اولسا دا، آنلاماق اینسانین ایفاده‌سی اولان بیر خوصوصیتدیر. کانت و اونو موشاییعت ائدن ایدئالیست‌لرین آنلاما و آنلاما اوزرینده اینکیشاف ائتدیردیکلری تئورئم‌لرین موباحیثه‌لی اؤلچوسونده هر شئیه باخمایاراق، بو اوریانتاسیون شوپنهاوره عاییددیر. 

  شوپنهاور جورج برکلی‌نین دوشونجه‌لرینه اساسلاناراق اینسانین رئال‌لیغا چئویردیگی خاریجی دونیاسی‌نین یالنیز بیر دیزاین اولاجاغینی و اونون آستاناسیندا باش وئرن هر شئیین، ان بؤیوگوندن کیچیگینه قدر موطلق باش وئره‌جگینی و بوتون دیگرلری نین آنجاق سوبیئکتیو (ایراده حرکت‌لری ایله، یعنی آرزولارلا باش وئره‌جگینی، اومید، قورخو و نه‌یه یؤنلمیش اولورسا اولسون، باجاریقلی اولاجاغینی و بونون عذاب‌سیز هئچ واخت باش وئره‌بیلمه‌یه‌جگینی مودافیعه  ائدیر. و بو مأیوس‌لوقدور. شوپنهاورین آنلاییشینا گؤره، اوبیئکتیو دونیا بیر سوبیئکت کیمی بیزه همیشه دیزاین رژیمینده گؤرونه‌جک. یعنی اشیالارین، اشیالارین وارلیغی؛ سوبیئکت و ماتریادان فانتری‌یه ائدیلن موناسیبتین یالنیز مؤوجود طرفی‌دیر. بونا باخمایاراق، شوپنهاورین دیزاین آنلاییشینی ترک ائتدیگی و آنلاییشین سرحدلریندن محروم ائتمه‌دن بشریته چاتدیغی آنلاشیلان بیر رئال‌لیق وار. دونیا اونون یاناشماسیندان توکنمیر. بو نؤقطه‌ده، اونون مودافیعه  ائتدیگی کیمی، دونیانین ساده‌جه بیر لاییحه اولاراق دایاندیغینا اومید ائتمک یئنه تامامیله سوبیئکتیو بیر یاناشمادیر. پرینسیپجه، شوپنهاورین تئرمینولوژی‌سینده مومکون اولان تخیّول گوجو سوبیئکتیو و اوبیئکتیو آراسیندا سپه‌لنمیشدیر. 

اتک‌یازی‌لار[دَییشدیر]

  1. ^ Arthur Schopenhauer (1788–1860) (Internet Encyclopedia of Philosophy).
  2. ^ Frederick C. Beiser reviews the commonly held position that Schopenhauer was a transcendental idealist and he rejects it: "Though it is deeply heretical from the standpoint of transcendental idealism, Schopenhauer's objective standpoint involves a form of transcendental realism, i.e. the assumption of the independent reality of the world of experience." (Beiser 2016, p. 40)
  3. ^ Voluntarism (philosophy)Britannica.com
  4. ^ Arthur Schopenhauer, Arthur Schopenhauer: The World as Will and Presentation, Volume 1, Routledge, 2016, p. 211: "the world [is a] mere presentation, object for a subject ..."
  5. ^ Lennart Svensson, Borderline: A Traditionalist Outlook for Modern Man, Numen Books, 2015, p. 71: "[Schopenhauer] said that 'the world is our conception'. A world without a perceiver would in that case be an impossibility. But we can—he said—gain knowledge about Essential Reality for looking into ourselves, by introspection. ... This is one of many examples of the anthropic principle. The world is there for the sake of man."
  6. ^ The World as Will and Representation, vol. 3, Ch. 50.
  7. ^ قایناق خطاسی برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام Jacquette وارد نشده‌است
  8. ^ Schopenhauer, Arthur. The World as Will and Representation. Vol. 1, Book 4. For the philosopher, these accounts of the lives of holy, self-denying men, badly as they are generally written, and mixed as they are with superstition and nonsense, are, because of the significance of the material, immeasurably more instructive and impor tant than even Plutarch and Livy. ... But the spirit of this development of Christianity is certainly nowhere so fully and powerfully expressed as in the writings of the German mystics, in the works of Meister Eckhard, and in that justly famous book Die Deutsche Theologie.
  9. ^ Howard, Don A. (December 2005), "Albert Einstein as a Philosopher of Science" (PDF), Physics Today, 58 (12): 34–40, Bibcode:2005PhT....58l..34H, doi:10.1063/1.2169442, retrieved 8 March 2015 – via University of Notre Dame, Notre Dame, IN, author's personal webpage, From Schopenhauer he had learned to regard the independence of spatially separated systems as, virtually, a necessary a priori assumption ... Einstein regarded his separation principle, descended from Schopenhauer's principium individuationis, as virtually an axiom for any future fundamental physics. ... Schopenhauer stressed the essential structuring role of space and time in individuating physical systems and their evolving states. This view implies that difference of location suffices to make two systems different in the sense that each has its own real physical state, independent of the state of the other. For Schopenhauer, the mutual independence of spatially separated systems was a necessary a priori truth.
  10. ^ Frederick C. Beiser, "After Hegel: German Philosophy, 1840–1900." Princeton University Press. 2014. p. 49: "Dilthey's conception of a worldview, as he finally formulated it in Das Wesen der Philosophie, shows a large debt to Schopenhauer. Like his great forebear, Dilthey believed that philosophy had first and foremost an ethical function, that its main purpose was to address 'the puzzle of the world'."
  11. ^ "John Gray: Forget everything you know – Profiles, People". The Independent. London. 3 September 2002. Archived from the original on 9 April 2010. Retrieved 12 March 2010.
  12. ^ Allan Janik and Stephen Toulmin (1973). Wittgenstein's Vienna. New York: Simon and Schuster. p. 74. Kraus himself was no philosopher, even less a scientist. If Kraus's views have a philosophical ancestry, this comes most assuredly from Schopenhauer; for alone among the great philosophers, Schopenhauer was a kindred spirit, a man of philosophical profundity, with a strange talent for polemic and aphorism, a literary as weIl as philosophical genius. Schopenhauer, indeed, was the only philosopher who at all appealed to Kraus.
  13. ^ Kerr, R. B. (1932). Anthony M. Ludovici The prophet of anti-feminism.
  14. ^ Bassani, Giuseppe-Franco (15 December 2006). Società Italiana di Fisica (ed.). Ettore Majorana: Scientific Papers. Springer. p. xl. ISBN 978-3540480914. His interest in philosophy, which had always been great, increased and prompted him to reflect deeply on the works of various philosophers, in particular Schopenhauer.
  15. ^ Magee, Bryan (1997). Confessions of a Philosopher., Ch. 16
  16. ^ B.F. McGuinness. Moritz Schlick. pp. 336–37. Once again, one has to understand Schlick's world conception, which he took over from Schopenhauer's world as representation and as will. … “To will something”—and here Schlick is heavily influenced by Schopenhauer
  17. ^ (1994) «Elective Affinities: Tolstoy and Schopenhauer». Wiener Slavistisches Jahrbuch 40: 53–62. ISSN 0084-0041.