مرند

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
مرند
Marand city lights cropped.jpg


نقشه اوستونده یئری
مرند ایران دا-ده یئرلشیبدیر
مرند
مرند
بیلگی‌لر
اهالی 156,836[۱] نفر
سوی و دیل آذربایجان تورکجه سی
مذهب و دین موسلمان شیعه
بلدیه باشچی‌سی مهندس مرتضی موحد نیا


مرند(Mərənd) - ایرانین بؤیوک شهرلرین‌دن بیری‌دیر. تبریزین باتی_قوزئی سینده یئرلشیر.

مرند آذربایجانین ایری شهرلرین‌دن بیری‌دیر. شهر گونئی آذربایجانین شیمال حیسه‌سین‌ده یئرلشیر. باغلی-باغات‌لی، صاف سویو و هاواسی، محصول‌دار تورپاغی اولان یئردیر. بو شهر جنوب‌دان تبریزله، شیمال‌دان زونوز، علمدار و جولفا واسیطه‌سی‌له آرازلا، قرب‌دن خوی و ماکو ایله، شرق‌دن ایسه اهر شهری (قاراداغ محلی) ایله هم‌سرحددیر. طبیعی ایقلیم شرایطینه گؤره مرندین اراضی‌سینین ۲/۳ حیسه‌سی قئیری-هاماردیر. مرند دنیز سوییه‌سین‌دن ۱۳۰۰-۱۴۰۰ متر یوکسک‌لیک‌ده‌دیر. بریزله مرند آراسین‌داکی مسافه ۷۱ کم، جولفا (نمر) ایله ایسه ۶۰ کم-دیر. مرند ترانزیت یولو اوزرین‌ده یئرلشیر. تبریز-جولفا دمیر یولو و تبریزدن آوروپایا گئدن یول‌لار مرنددن کئچیر.

مرندی هر طرف‌دن بؤیوک‌لو کیچیک‌لی داغ سیل‌سیله‌لری احاطه ائدیر. مرندین داغ‌لاری ایچری‌سین‌ده میشوو داغی اؤز جوغرافی مؤوقئیی، زنگین‌لیگی و طبیعتینین رنگارنگ‌لیگی ایله فرق‌لنیر. مرندله اورمییا گؤلو و شبیستر آراسین‌دا یئرلشن بو داغ مرنده گلن‌لری باشین‌دان هئچ واخت قاری اسکیک اولمایان زیروه‌سی ایله سالاملاییر. تبریزدن جولفایا و آوروپایا گئدن یول‌لار میشوو داغین اتیین‌دن کئچیر. میشوو داغینین اتیین‌ده یئرلشن یام یایلاغی صاف سویو و هاواسی ایله اوزسیز موالیجه اوجاغی‌دیر.

مرندین اراضی‌سی‌نی احاطه ائدن باش‌لیجا چای‌لار سئل‌لی سو، زیلبیر، زنوز چای، سینیخ چای، قره چای و المدار چایدیر. مرند موالیجوی بولاق‌لارلا دا زنگین‌دیر. منبیینی میشوو داغیندان آلان بیسویو مینئرال مادده‌لرینه و موالیجوی اهمیتینه گؤره داها قیمت‌لی‌دیر. مرندده هاوانین هرارتی یای‌دا ۳۸ درجه‌دن (داغ اتیین‌ده ۱۰ درجه‌دن) یوخاری قالخمیر.

۱۹۸۶-جی ایله ااهلینین سیاهییا آلینماسینا گؤره مرندین اطرافلا بیرلیک‌ده اهالی‌سینین سایی ۲۶۰.۵۹۲ نفر (شهر اهالی‌سی ۷۱.۳۷۳ نفر)، اراضی‌سی ایسه ۴۶۴۰ مربع کیلومتر اولدوغو گؤستریلیر. مرندین ۱۵۷ کندی وار. ان بؤیوک کندلری یئکان دیزه‌سی، یام‌چی، هرزند، یام، کؤشکسارای و سوْنرادیر. زنوز مرند اطرافین‌دا ان بؤیوک قصبه‌دیر.

تاریخی[دَییشدیر]

مرند هم ده آذربایجانین ان قدیم شهرلرین‌دن بیری‌دیر. اونون آدی ائرامیزدان اوولکی دؤورلره عایید تاریخی منبع‌لرده «ماندقارنا» کیمی چکیلیر کی، بو دا قدیم آذربایجان-تورک دؤولتی ماننانین آدی ایله علاقه‌لندیریلیر. مرند سؤزو قدیم تورک دیلینده باسدیریلمیش، اؤرتولموش، دفینه کیمی شرح ائدیلیر. بو آدلا باغلی اهالی آراسین‌دا بئله بیر افسانه ده واردیر کی، گویا نوح پیغمبر و آناسی مرندده دفن ائدیلمیش‌دیر. لاکین علمه معلوم‌دور کی، نوح پیغمبر توربه‌سی ناخچیوان شهرین‌ده یئرلشیر.

همیشه گؤزو باشقالارینین تورپاغین‌دا اولان ائرمنی‌لر مرند شهرینی ده اؤزونونکولش‌دیرمه‌یه چالیشیر، بورانین قدیم ائرمنی دیاری اولدوغونو ادعا ائدیرلر. ائرمنی تاریخ کیتاب‌لارین‌دا گؤستریلیر کی، گویا مرند شهری «ماریا» آدلی بیر ائرمنی-خریستیان قیزین سیفاریشی ایله سالیندیغین‌دان اونو آدینی داشیمیش، داها سوْنرالار ایسه سؤز مرند شکلین‌ده ایشلدیلمه‌یه باشلامیش‌دیر. حال‌بوکی شهرین هله میدییا دؤولتی زامانین‌دان مؤوجودلوغو تاریخی منبع‌لرده قئید ائدیلیر. ائرمنی مؤلف‌لری حیاسیزجاسینا ادعا ائدیرلر کی، گویا شهرین مرکزین‌ده یئرلشن مرند جومعه مسجیدی قدیم ائرمنی معبدی‌دیر.

مرندین آدی یونان منبع‌لرین‌ده ائرامیزدان اول ایکی عصرده چکیلیر و بورادا یاشاییش منطقه‌سی اولدوغو قئید ائدیلیر. تاریخی منبع‌لرین وئردیی معلوماتا گؤره مرند شهری مادای‌لارین حاکمیتی دؤورون‌ده بر مدت موهوم اینضیباطی مرکز کیمی ایستیفاده ائدیلمیش‌دیر.

مرند آذربایجانین میللی قهرمانی بابکین باش‌چی‌لیغی آلتین‌دا یادئل‌لی ظلمونه قارشی حرکات‌دا دا موهوم مؤقع توتموش، موباریزنین موهوم اوجاق‌لارین‌دان بیری اوْلموشدور. مرندین او زامانکی شهر حاکمی محمد روادی بابکین یاخین سلاحداش‌لارین‌دان بیری اوْلموشدور. رووادی‌لر دؤولتینین سوقوطون‌دان سوْنرا مرند چوخ‌لو یادئل‌لی هوجوم‌لارینا و تالان‌لارا معروض قالیر. اؤز اووه‌لیک شؤهرتینی ایتیردیین‌دن منبع‌لرده شهرین آدی چوخ گئج-گئج چکیلیر.

صفوی‌لرین حاکمیتی دؤورون‌ده شهره خصوصی فیکیر وئریلمیش، آبادلاشدیریلماسینا و بؤیومه‌سینه دقت یئتیریلمیش‌دیر.

مشروطه حرکاتیندا (۱۹۰۵-۱۹۱۱) ستارخانین (سرداری میللی) باش‌چی‌لیق ائتدیی موجاهید دسته‌لرینه قوشولان و اونا یاردیم گؤسترن مرندلی‌لره مورتجع شوجاع‌نیظام خان مانعه اولوردو. تبریزدن گلن سووقات باغلاماسین‌دا یئرلشدیریلن بومبانین پارتلایاراق شوجاع‌نیظامی محو ائتمه‌سین‌دن سوْنرا مرند مشروطه‌چی‌لرین اساس دایاق‌لارین‌دان بیرینه چئوریلمیش‌دی. ۱۹۲۰-جی ایلده شئیخ محمد خیابانی عصیانین‌دا، ۱۹۴۶-جی ایل ۲۱ آذر حرکاتیندا، ۱۹۷۸-جی ایل تبریز عصیانی و ۱۹۷۸-۷۹-جو ایللر اینقلابین‌دا مرند اهالی‌سی اؤز چئویک‌لیک و فداکارلیغی ایله آد قازانمیش‌دیر.

گورملی و تاریخی یئرلر[دَییشدیر]

قایناقلار[دَییشدیر]

فارسجا ویکی پدیا