ماکو

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ماکی
Maku 001.jpg


نقشه اوستونده یئری
ماکی در ایران قرار گرفته‌است
ماکی
ماکی
بیلگی‌لر
ایلک آدی قابان قالاسی
اهالی 46,581[۱] نفر (۲۰۱۶)
نقلیات واسیطه‌سی کودو ایران ایران د ۲۷
سوی و دیل آذربایجان تورکجه‌سی
مذهب و دین موسلمان شیعه


ماکی شهری ماکی بولگه‌سینین مرکزی دیر. ۱۳۹۵اینجی ایلین نۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ شهرین ۴۶٬۵۸۱نفر اهالیسی وارایمیش.[۲] ماکو تئهراندان ۹۳۹ کم آرالی یئرلشیر. مولاییم ایقلیمی اوْلان، دنیز سویه‌سین‌دن ۱۲۹۴ م هوندورلوکده داغ اتک‌لرینده یئرلشن و یاریمدایروی فورمایا مالیک شهر سانکی چتیرله اؤرتولموش‌دور. ماکو I شاه عابباس صفوی حکمرانلیغین اولینده ساده‌جه بیر قالا ایدی. شهرین سالینما تاریخی ائرامیزین ۱۰۱۲-جی ایلینه تصادف ائدیر. ماکی و ماکو نزهه القلوب دا ماکویه یازیلیپ ومینورسکی انو ماد سوزوننن الینماسینی بیلیر کی دوغرو اولابیلمز. یاقوت حموی اونو ماگوش و ماغوش یازیپ و گویا مغ لارین یری ایمیش. ماخ سومر دیلینده بویوک معناسینادی. ماکی ماکو مخور سوزلری ازربایجانین چوخ یر لرینده وار و مخ و مغ سوزلریندن اله گلیر. انجاق ماکی تاریخی صفوی لردن چوخ قاباغا گدیر.

تاریخی[دَییشدیر]

ماکو قالاسی یا دا قابان قالاسی کی قابان آدلا بیر شورشی دن آلینین کی صفویه دورده دولت علیه نه شورش ائدیب و قلعه پناه گتیریب هابئله شاه عابباس صفوی حمله ائدیب و قلعه نی آچاندان سوْنرا اونی تخریب ائتدی و امر ائتدی دیواریلارن اوستونده بۇ شعری کی فارسجا دیر یازالار:

این قلعه که اسم او قبان بود ضرب‌المثل همه جهان بود (چئویرمه:بو قالعه کی ادی قابان میش جهان‌دا میثال میش)

عباس شه آن که در رکابش فتح و ظفر هم عنان بود (چئویرمه:عباس شاهی کی ریکابیندا ظفرلر گوروشو)

فرمود خرابی مکان را چون خانه مکر و مفسدان بود (چئویرمه:بویوردو خاراب یئردی اورداکی مکر و فیساد ئیردی)

باغات و قلاع و کوه و صحرا در عرض دو ماه بی نشان بود (چئویرمه:باغلار، قالالار، چولربیر آی دا آدسیز اولدی)

از ضربت تیشه دار دوران سنگش به همه طرف روان بود (چئویرمه:دورانین کسقین ضربه سی ایله داشی هر یانا روانی دیر)

هر کار که کرد اکبر از صدق چون نقش به سنگ درجهان بود (چئویرمه:اکبر هر ایش گورب صداقت له ائله بیل دونیادا داش اوستونده چکیلمیش کن)

از پیر خرد سؤال کردم تاریخ عنـب بر آن بود (چئویرمه:قوجا یلا اوشاق دان سوروشوب عنب تاریخی اونایدی)

ماکو، صفوی‌لر زامانیندا ایروان شهرین‌دن کؤچموش بیر بایات ائلی آدلی آذربایجان‌لی تورک طایفه سینا مسکن اولور. بایات‌لار پهلوی دؤورینه قدر (۲۰-جی عصرین اورتالاری) ماکودا هؤکوم سورورلر؛ و بۇ مهاجرت شاه عابباس امری له اولونوب بایات ائلی نخجوان منطقه سیندن ماکو یا گلیب لر. ایندیکی ماکو شهری کی قابان قالاسینین آلتیندا دوزلیب ۱۰۱۲ قمری ایلده شاه عابباس امری له تیکیلدی.[۳]

طبیعتی و تاریخی بینالاری[دَییشدیر]

اوژن فلاندنین چکدیگی ماکو خانین ائویندن

ماکو شهری‌نین گؤزل طبیعی لاندشافتی، چوخ‌لو تاریخی و طبیعتی زنگین اوْلان یئرلر وار. اونلاردان آشاغی‌داکی‌لاری قئید ائتمک اولار:

  • چوخ‌لو مینئرال سو بولاق‌لاری؛
  • گالئ-جوغ شلاله‌سی؛
  • مراکان قوروق زوناسی؛
  • باخچئ-جوغ سارایی، کولاه فرنگی بیناسی و ماکو پاشس مرکزی‌نین کؤهنه بیناسی؛
  • رواز و قالئ سیاه کؤهنه قسرلر؛
  • پنج چئشمه (۵ دویم) کؤهنه کؤرپو، ماکودان ۵ کم. آرالی‌دیر؛
  • ماکو شهرینده روسا تاریخی شهرین قدیم داش ائپیقرافیک عابده‌لری؛
  • ماکودا سنگر آدلانان اورارتو داش مزاری؛
  • بیر نئچه قدیم کیلسه‌لر؛
  • چال‌دیران دؤیوش یئری. شاه ایسماعیل و سلطان سلیمین تاریخی دؤیوش یئری.[۴]

ماکونون ان تاریخی بینالاری:

اقبال السلطنه نین گیریشی ماکی شهرینه قاجار دورسینده

مریضخانالار[دَییشدیر]

ماکی‌نین بیماریستانی «قدس» دور. بوُ بیماریستان ۱۳۴۷ده ۱۰۰ ثابیت تخت ظرفیتی ایله قوُرولوب‌دور. ایندیلیکده ۷۹ تخت ایله ایشله‌ایر. بیماریستان‌دا اوْلان تخصّوصلار بوُنلار دیر: داخلی، جرّاحلیق، قادینلار، اوُشاقلار، چاغالار.[۵]

قارداشلیق[دَییشدیر]

تاریخ اؤلکه قارداشلیق شهرلری
۲۰۱۰ تورکیه آغری[۶]

آدلیم‌لار[دَییشدیر]

حسینقلی افتخاری بیات: ماکونون یازیچی‌لاریندان قاجار دؤره‌سینده

عباس پناهی ماکویی: بؤیوک مشروطیت شاعیری

تیمور پاشاخان بیات ماکویی: ماکو سرداری

ایستی، سویوق و یاغینتی[دَییشدیر]

داده‌های اقلیم Maku, Iran
آی ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر ایل
سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) ۱۱٫۵ ۱۴٫۰ ۲۳٫۰ ۲۷٫۵ ۳۰٫۶ ۳۶٫۰ ۳۷٫۰ ۳۷٫۸ ۳۴٫۲ ۲۸٫۰ ۲۰٫۸ ۱۹٫۰ nil
(nil)
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۰٫۴ ۲٫۶ ۸٫۰ ۱۵٫۴ ۱۹٫۹ ۲۵٫۲ ۲۹٫۴ ۲۹٫۶ ۲۴٫۹ ۱۷٫۵ ۹٫۸ ۲٫۹ ۱۵٫۴۷
میانگین کم‌ترین °C (°F) −۷٫۴ −۵٫۸ −۱٫۰ ۵٫۵ ۹٫۱ ۱۳٫۱ ۱۷٫۲ ۱۷٫۲ ۱۲٫۵ ۷٫۱ ۱٫۰ −۴٫۳ ۵٫۳۵
سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) −۲۲٫۰ −۲۳٫۰ −۲۲٫۰ −۸٫۰ ۰٫۰ ۴٫۰ ۸٫۰ ۹٫۴ ۲٫۴ −۲٫۶ −۱۵٫۳ −۲۰٫۲ nil
(nil)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۱۳٫۰ ۱۹٫۹ ۳۰٫۴ ۳۷٫۱ ۵۴٫۵ ۳۹٫۶ ۱۴٫۸ ۱۱٫۵ ۱۰٫۲ ۲۵٫۷ ۲۰٫۹ ۱۶٫۹
میانگین روزهای بارندگی (≥ ۱.۰ mm) ۳٫۵ ۴٫۰ ۵٫۷ ۷٫۱ ۹٫۸ ۶٫۸ ۳٫۲ ۲٫۰ ۱٫۹ ۵٫۰ ۴٫۶ ۳٫۹
درصد رطوبت ۶۵ ۵۹ ۵۳ ۴۶ ۴۶ ۴۰ ۳۷ ۳۶ ۳۶ ۴۶ ۵۴ ۶۵
میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب ۱۲۶٫۵ ۱۴۶٫۲ ۱۸۱٫۲ ۱۸۵٫۷ ۲۳۰٫۴ ۲۹۰٫۲ ۳۲۷٫۰ ۳۲۲٫۵ ۲۷۴٫۸ ۱۹۹٫۹ ۱۶۲٫۶ ۱۱۹٫۷
منبع: Synoptic Stations Statistics

قایناقلار[دَییشدیر]