ناظم حکمت

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن



ناظم حکمت
Nazım Hikmet Ran
Nazim Hikmet (cropped).jpg
آیری آدلار گوزل يوزلو شاير
ماوى گوزلو ضو
قیسا بیلگی شاير، رومانجي، اويون يازاري
میللیت تورک
دوْغوم تاریخ 15.01.1902
دوْغوم یئر صالونيكي, عوثمانلی ایمپیراتورلوغو
اؤلوم تاریخ 03.06.1963
اؤلوم یئر موسکو , س.س.ر.ي


ناظم حکمت (ناظیم حیکمت) و یا (ناظیم حیکمت ران) (15 یانوار 1902، سالونیکی — 3 اییون 1963، موسکو) — تورکیه‌لی شاعر، یازیچی، رسام، سناریست و دراماتورق، اجتماعی خادیم، اولوسلار آراسی باریش اؤدولونو قازانمیش (1950) و تورک اینقیلابی پوئزیاسی‌نین بانی‌سی.[۱]

یاشاییشی[دَییشدیر]

ناظیم حیکمت 1902-جی ایل یانوار آیی‌نین 15-ده نجیب بیر عاییله‌ده آنادان اولموش‌دور. 1918-جی ایلده ایستانبولدا حربی دنیزچی‌لیک مکتبینه داخیل اولموش، تورکییه‌نین خاریجی موداخیلچی‌لر طرفین‌دن ایشغالی علیه‌ینه شعر یازدیغی اوچون 1919-جو ایلده اورادان خاریج ائدیلمیش‌دیر. "سرولیک‌لرده" آدلی ایلک شعری 1918-جی ایلده "یئنی مجموه" ژورنالیندا درج اولونموش‌دور. 1920-جی ایلده او، ایشغال اولموش ایستانبول‌دان میللی آزادلیق اوغروندا ووروشان آنادولویا گئتمیش‌دیر. 1921-جی ایلده سووئت روسیاسینا گلمیش، 1922-1924-جو ایللرده موسکوادا شرق زهمتکئش‌لری‌نین کوممونیست اونیوئرسیتئتینده اوخوموش‌دور. 1924-جو ایلده تورکییه‌یه قاییتمیش، اینقیلابی "اوراق-چکیج" قزئتینده، "آیدین‌لیق" ژورنالیندا لئنین ایدئیالارینی ترننوم ائدن اثرلرله چیخیش ائتمیش‌دیر. همین اورقان‌لار باغلاندیق‌دان سونرا تعقیب اولونان و 1925-جی ایلده قیابی صورتده 15 ایل هبسه محکوم ائدیلن ناظیم حیکمت 1927-جی ایلده یئنی‌دن گیزلی اولاراق سسری-یه گلمیش‌دیر. 1928-جی ایلده باکیدا شاعرین "گونشی ایچن‌لرین تورکوسو" آدلی ایلک شعرلر کیتابی چاپ‌دان چیخمیش‌دیر. 1938-جی ایلده یئنی‌دن تورکییه‌یه قاییتدیق‌دان سونرا حبس اولونان ناظیم حیکمت 8 آی حبس‌خانادا یاتمیش و ایشده هئچ بیر دلیل-ثبوت اولمادیغینا گؤره آزاد ائدیلمیش‌دیر. 1929-جو ایلده "835 سطر"، 1930-جو ایلده "بارون-3"، 1930-جو ایلده "1+1=1"، 1931-جی ایلده "سسینی ایتیرمیش شهر" کیتاب‌لارین‌داکی شعرلرده خالقین آغیر حیاتی، اینقیلابی موباریزه‌یه چاغیریش اؤز عکسینی تاپمیش‌دیر. 1924-جو ایلده یازدیغی "جوکوندا و شی-یا – او" پوئماسی، 1932-جی ایلده یازدیغی "بئنئرجی اؤزونو نیه اؤلدوردو" منظوم رومانی ایمپئریالیزمین موستملکه سیاستینه قارشی یؤنلمیش‌دیر. اونون "کلله"، 1932-جی ایلده "بیر اؤلو ائوی، یاخود مرحومون ناله‌سی"، "بایرامین ایلک گونو"، 1935-جی ایلده "شؤهرت و یا اونودولان آدام" پیئس‌لرینده کاپیتالیزم قورولوشو کسکین شکیلده ایفشا ائدیلمیش‌دیر. 1932-جی ایلده تورک کوممونیست‌لرینی یئکدیل موباریزه‌یه سسله‌ین "گئجه گلن تئلئقرام" شعر توپ‌لوسونا گؤره 5 ایل هبس جزاسینا محکوم اولونموش‌دور. بیر ایلدن سونرا آمنیستیا اساسیندا آزاد ائدیلمیش‌دیر. سونرالار شاعر دئمک اولار کی، هر یئنی کیتابین نشرین‌دن سونرا هبسه محکوم اولونموش‌دور. 1935-جی ایلده یازدیغی "تارانتا بابویا مکتوب‌لار" پوئماسیندا، 1936-جی ایلده قلمه آلدیغی "آلمان فاشیزمی و ایرقچی‌لری" پوبلیسیستیک اثرلرینده فاشیزم و اونون تورکییه‌دکی طرفدارلاری ایفشا اولونور. 1936-جی ایلده شاعرین تورکییه‌ده ساغلیغیندا سون کیتابی – "شئیخ بدرددی‌نین داستانی" چاپ‌دان چیخمیش‌دیر. 1938-جی ایلده ثبوت اولونمامیش اتهام اساسیندا 28 ایل 4 آی هبس جزاسینا محکوم ائدیلن ناظیم حیکمت مشهور "اینسان منزره‌لری" ائپوپئیاسینی، "هبس‌خانادان مکتوب‌لار" سیلسیله‌سینی، "محبت افسانه‌سی"، "یوسیف و زولئیخا" پیئس‌لرینی و س. اثرلرینی حبس‌خانادا یازمیش‌دیر. 1950-جی ایلده مترقی دونیا ایجتیمایتی‌نین طلبی ایله تورکییه حکومتی ن.حیکمتی آزاد ائتمه‌یه مجبور اولموش‌دور. 1951-جی ایلدن اؤمرونون سونونادک ایکینجی وطنی ساییلان سسری-ده یاشایان و بو دؤورده 1952-جی ایلده "تورکییه‌ده"، 1955-جی ایلده "قریب آدام"، 1956-جی ایلده "ایوان ایوانوویچ واردیمی، یوخدومو"، 1960-جی ایلده "دوموکل قیلینجی" و س. پیئس‌لرینی، شعر و پوئما، پوئزیایا و دراماتورگیایا دایر مقاله‌لرینی یازمیش‌دیر. سسری-ده ناظیم حیکمتین سسئناری‌لری و اثرلری‌نین سوژئت‌لری اساسیندا کینوفیلم‌لر ("بیر محله‌لی ایکی اوغلان"، "سئودالی بولود"، "یاشاماق گؤزل‌دیر، قارداشیم"، "مهببتیم، کدریم منیم") چکیلمیش‌دیر. نوواتور شاعر اولان ناظیم حیکمت تورک ادبیاتینی یئنی فورما و موترققی مزمونلا زنگینلشدیرمیش‌دیر. اونون پوئزیاسینا کسکین پوبلیسیستیکا ایله یاناشی درین لیریزم خاس‌دیر. تورک پوئزیاسینا سربست شعر وزنینی ناظیم حیکمت گتیرمیش‌دیر. یارادیجی‌لیغی معاصر تورک ادبیاتینا گوج‌لو تأثیر گؤسترمیش‌دیر. اثرلری دونیا خالق‌لاری‌نین چوخونون دیلینه ترجومه اولونموش، پیئس‌لری بیر سیرا اؤلکه‌لرده تاماشایا قویولموش‌دور. 1951-جی ایلده اومومدونیا سوله شوراسی بوروسونون و 1959-جو ایلدن سونرا ایسه اونون ریاست هئیتی‌نین عضوو اولموش‌دور. ناظیم حیکمت آذربایجان خالقی‌نین و ادبیاتی‌نین یاخین دوستو ایدی. او، دفعه‌لرله باکییا گلمیش، آذربایجان شاعر و یازیچی‌لاری‌نین بیر چوخو ایله شخصاً دوست اولموش، اونلارلا یارادیجی‌لیق علاقه‌سی ساخلامیش‌دیر. آذربایجانا حصر اولونموش شعرلری، آذربایجان مدنیتینه دایر مقاله و خاطره‌لری واردیر. اثرلری آذربایجاندا دؤنه-دؤنه نشر اولونموش، پیئس‌لری تاماشایا قویولموش‌دور. بسته‌کار آ.ملیکوو شاعرین "مهببت افسانه‌سی" پیئسی اساسیندا ائینیادلی بالئت یازمیش، آذربایجانین دیگر بستکارلاری شعرلرینه رومانس‌لار بستلمیش‌لر. ر.بابایئو "کلله" پیئسینه ایللوستراسیالار چکمیش، م.رزایئوا شاعرین بوستونو یاراتمیش‌دیر. آذربایجان ادبیاتچی‌لاری شاعرین حیات و یارادیجی‌لیغینا دایر بیر سیرا سانبال‌لی اثرلر یازمیش‌دیر. ناظیم حیکمت 1963-جو ایلده موسکودا وفات ائتمیش‌دیر.[۲][۳]

اثرلری[دَییشدیر]

1. مملکت‌دن اینسان منظره‌لری (Memleketimden İnsan Manzaraları)

2. قافاتاسی (Kafatası)

3. اونودولان آدام (Unutulan Adam)

4. تاراناتا بابویا مکتوبلار (Taranta Babu'ya Mektuplar)

5. فرهاد ایله شیرین (Ferhad ile Şirin)

6. قورتولوش ساواشی داستانی (Kurtuluş Savaşı Destanı)

7. قیز اوشاغی (Kız Çocuğu)

8. طاهیر ایله زهره (Tahir ile Zühre)

9. شیخ بدرالدین داستانی (Şeyh Bedrettin Destanı)

10. سئودالی بولود/تییاتر اویونو (Sevdalı Bulut/Teatr oyunu)

11. سئچیلمیش اثرلر (Seçilmiş əsərləri, 2 cilddə.-B.: Azərnəşr, 1961.-1963; C I.-512 s; C.II.-394 s)

12. یاشاماق گؤزل شئی‌دیر، قارداشیم (Yaşamaq gözəl şeydir, qardaşım – B.: Yazıçı. 1983. – 180)

آذربایجان تورکجه‌سنه اویغونلاشمیش بیر شعری[دَییشدیر]

«حسرت»

دنیزه دؤنمک ایسته‌ییرم

ماوی آیناسیٛندا سۇلاریٛن

بوْی وئریب گؤرۆنمک ایسته‌ییرم

دنیزه دؤنمک ایسته‌ییرم

گمی‌لر گئدر آیدیٛن اوْفوْقلارا گمی‌لر گئدر!

گرگین آغ یئلکن‌لری شیشیرمز کدر

البت بیر گۆن گمی‌لرده عؤمرۆم سوْنا یئتر

و ایندی کی، هامییا قیسمت‌دیر بۇ سفر

من سۇلاردا باتان بیر ایٛشیٛق کیمی

سۇلاردا سؤنمک ایسته‌ییرم

دنیزه دؤنمک ایسته‌ییرم

قایناقلار[دَییشدیر]