خوجالی سوی‌قیریمی

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
پرش به ناوبری پرش به جستجو

خوجالی سوی‌قیریمی، ۱۹۹۲-نجی ایل فئوریه آیی‌نین ۲۵ ایندن ۲۶-سیناجان ائرمنیستان داشناک قوشونو روسییانین ۳۶۶ تیپینین کومکی‌نن[۱] خوجالی شهرینده ۶۱۳ نفر قئیری نظامی، او جومله‌دن ۱۰۶ قادین و ۸۳ اوشاق اولدوروب، ۴۸۷ نفر یارالانیب (۷۶ نفر قانونی سین‌ده آشاغا اولاراق) ۱۲۷۵ نفر گئروقان توتولوب‌لار. گئروقان توتولان‌لارین چوخو اوز ائولرینه قاییدسالاردا ۱۵۰ نفرین آلین‌یازیسی و طالئعی هله‌ده بللی دئییل. بۇ جینایت‌لر بیرلشمیش میللت‌لر تشکیلاتی طرفیندن تصدیق ائدیلمیش و ۹ دسامبر ۱۹۴۸ اینجی ایل‌ده مجمع عومومی (باش آسسامبلئیاسی) تصویب ائدیلمیش سوی‌قیریم جینایت‌ینین جزالاندیریلماسی حاققیندا کونوئنسییا اساسیندا سوی‌قیریم محسوب اولونا بیلیر.[۲]

آذربایجان جومهوریتی‌نین رسمی آچیقلاماسینا گؤره حمله‌ده ۱۰۶سی قادین، ۸۳-و اوشاق اولماقلا توپلام ۶۱۳ آذربایجان وطن‌داشی حایاتینی ایتیرمیش‌دیر.[۳]

آرخا پلان[دَییشدیر]

داغ‌لیق قاراباغ بؤلگه‌سینین ان اهمییت‌لی تپه‌لرین‌دن بیرینده اوْلان خوجالی قصبه‌سی ائرمنی قووه‌لری اوچون اهمییت‌لی بیر عسگری هدف خصوصیتی داشیماقدا ایدی.[۴] قصبه خان‌کندیله آغدامی باغلایان یولون اوزرینده اوْلوب بؤلگه‌نین تک هاوالیمانی اوچون اساس مؤوقع‌سینده‌ایدی. اینسان حاق‌لاری ایزلمه تشکیلاتی‌نین حئساباتینا گؤره خوجالی قصبه‌سی خان‌کندی‌نه توپ آتشینه توتان آذربایجان سیلاح‌لی قووه‌لری طرفین‌دن اساس اولاراق ایستیفاده ائدیلدیگی اوچون ائرمنی قووه‌لر طرفین‌دن توپ آتشینه توتولماق‌دایدی.

دسامبر ۱۹۹۱-جی ایل‌ده[۵] خان‌کندی اطرافیندا یئرلشن و آذربایجان‌لی‌لارین یاشادیغی کئرکی‌جاهان قصبه‌سی‌نین آلینماسین‌دان سوْنرا، خوجالی قصبه‌سی تامامیله ائرمنی آبلوکاسیندا (ایشقالیندا) قالدی. ۳۰ اوْکتوبردان اعتبارن قارایولویلا نقلییات باغلانمیش و تک نقلییات واسیطه‌سی اولاراق وئرتولیوت قالمیشدی. ۲۰ نویابر ۱۹۹۱-جی ایل‌ده خوجاوند سمالاریندا می-۸ وئرتولیوتون ائرمنی قووه‌لر طرفین‌دن وورولماسی و نتیجه‌دن بیر نئچه آذربایجان دؤولت رسمی‌لری، روس و قازاق موشاهیده‌چی‌لر داخیل ۲۰ آدامین اؤلومون‌دن سوْنرا، هاوا نقلییاتی دا کسیلمیشدی. ایشغال‌دان اول ۱۹۹۱–۱۹۹۲ قیش آی‌لاریندا خوجالی داوام‌لی اولاراق بومبالانمیشدیر.[۵] خوجالی‌دا چیخمیش قاچقین‌لارین اینسان حاق‌لاری ایزلمه تشکیلاتینا سؤیلدیک‌لرینه گؤره، بعضی حال‌لاردا بومباردمان‌لاری آچیقجا وطنداش هدف‌لره قارشی یؤن‌لندیریلمیشدیر. هوجوم اوولی، بیر نئچه آی‌دیر قصبه ائلئکتریک و قازدان محروم ایدی.

۹۳۶ ک. م۲لیک ساحه‌یه صاحیب، ساواش‌دان اول ۲٫۶۰۵ عاییله‌دن عبارت ۱۱٫۳۵۶ آدامین یاشادیغی خوجالی قصبه‌سی ۲۶ فئورال ۱۹۹۲ تاریخینده یاغماغا معروض قالمیش و قصبه تامامیله یوخ ائدیلمیش‌دیر. اوزون موددت جسدلرین آلینماسی بئله مۆمکون اولمادی.[۶] قصبه آلئف حاجی‌یئو امرین‌دکی تخمینن ۱۶۰ یونگول سیلاح‌لی آدام‌دان عبارت اوْلان خوصوصی پولیس گوجو (اومون) بیرلیک‌لری طرفین‌د قورونماق‌دایدی.[۷] بون‌دان باشقا ۲۰۰ نفرلیک مودافیعه قووه‌لری مؤوجود ایدی.[۵]

سوی‌قیریم[دَییشدیر]

left|thumb|250px|خوجالی هوجوموندا حیاتینی ایتیرمیش اوْلان ۳ یاشین‌داکی گولمیره مئهدی‌ئوا ایله ۵ یاشین‌داکی قیز اوشاغی‌نین باکی‌داکی مزارلاری.

ائرمنی قووه‌لری ۱۹۹۲-جی ایلین ۲۵ فئورال ۲۶ فئورال‌دا باغلایان گئجه‌ده بؤلگه‌دکی ۳۶۶. تیپ‌ین دسته‌ای ایله اوول گیریش و چیخیشینی قاپادیغی خوجالی قصبه‌سینده، آذربایجان‌لی رسمی قایناق‌لارینا گؤره، ۸۳ اوشاق، ۱۰۶ قادین و ۷۰دن چوْخ یاش‌لی داخیل اولماق اوزره جمعی ۶۱۳ ساکیت اؤلدورولموش، جمعی ۴۸۷ آدام آغیر یارالانمیش‌دیر. ۱۲۷۵ آدام ایسه گیروو آلینمیش و ۱۵۰ ​​آدام ایسه ایتمیش‌دیر. جسدلر اوزرینده ائدیلن آراشدیرمالاردا جسدلرین بیر چوخونون یاندیریلدیغی، گؤزلری‌نین اویولدوغو، باش‌لاری کسیلدیگی گؤرولموش‌دور. هامی‌له قادین‌لار و اوشاق‌لارین دا معروض قالدیغی تثبیت ائدیلمیش‌دیر.[۸]

کؤهنه آسالا فعال‌لاریندان مونته مئلکونیان، خوجالییا یاخین بؤلگه‌ده ائرمنی حربی بیرلیک‌لره کومان‌دیرلیک ائتمیش و قیرغین‌دان بیر گون سوْنرا خوجالی اطرافیندا گؤردوک‌لری‌نی گوندلیگینده ایضاح ائتمیش‌دیر. مئلکونیانین اؤلومون‌دن سوْنرا، مارکار مئلکونیان قارداشی‌نین گونده‌لیگینی منیم قارداشیمین یولو (می بروتهئر س رواد) باش‌لیغی ایله آبش-دا چیخاردیغی کیتاب‌دا خوجالی قیرغینی‌نی بئله تصویر ائدیر:[۴] شابلون:Sitatın əvvəli بیر گئجه اول آخشام ۱۱ اطرافیندا، ۲٫۰۰۰ ائرمنی دؤیوش‌چوسو، خوجالی‌نین اوچ طرفین‌دکی یوکسک‌لیک‌لردن ایره‌لیله‌یه‌رک، قصبه ساکین‌لرینی شرق‌دکی آچیلیشا دوغرو سیخیش‌دیرمیش‌لار. ۲۶ فئورال سحرینه قدر موهاجیرلر داغ‌لیق قاراباغین شرق یوکسک‌لیک‌لرینه چاتمیش و آشاغی‌داکی آذربایجان‌لی شهری اوْلان آغداما دوغرو ائنمه‌یه باشلامیش‌لار. بورداکی تپجیک‌لر یئرلشن وطنداش‌لاری اعتبارلی اراضیده تعقیب ائدن داغ‌لیق قاراباغ عسگرلری اونلارا چاتمیش‌لار. قاچقین قادین ریسه آسلانووا اینسان حاق‌لاری ایزلمه تشکیلاتینا وئردیگی آچیقلامادا «اونلار داوام‌لی آتش ائدیردی‌لر» دئیه دانیشمیشدی. آرابونون دؤیوش‌چولری داها سوْنرا اوزون زامان اومبالارین‌دان داشیدیق‌لاری بیچاق‌لاری کین‌لارین‌دان چیخاراکاق بیچاق‌لامایا باشلامیش‌لار.

بو آندا یالنیز قورو چمن‌دن اسن کولگ‌ین سسی فیت چالیردی، و جسد قوخوسونو اوچورماسی اوچون بۇ کولک هله ائرکندی. مونته اوزرینده قادین‌لارین و اوشاق‌لارین قیریلمیش کوکلالار کیمی سپلنجه‌ای چمنه اه‌ایله‌رک «اینتیظام یوخ» دئیه پیچیلدادی. او بۇ گونون اهمیتینی باشا دوشوردو: بۇ گون سومقاییت پوگرومونون دؤردونجو ایل‌دؤنومونه یاخینلاشیردی. خوجالی ایستراتئژی بیر مقصد اولماسین‌دان باشقا عینی زامان‌دا بیر قیصاص آلما ائیلمیدی. شابلون:Sitatın sonu

بوگونکی ائرمنیستان پرئزیدئنتی و دؤیوش موددتینده قاراباغ‌دا ائرمنی گوج‌لرینه سرکرده‌لیک ائتمیش سئرژ سارکیسیانین اینگیلیس تدقیقات‌چی‌سی و یازی‌چی‌سی توماس دئ وال‌ا سؤیلدیک‌لرینه گؤره:[۷] شابلون:Sitatın əvvəli خوجالی‌دا اوول، آذربایجان‌لی‌لار بیزیم ظارافات ائتدیگیمیزی سانیردی، ائرمنی‌لرین وطنداش جمعییته قارشی ال قالدیرمایاجاق‌لاری‌نی سانیردی‌لار. بیز بونو [ایستئرئوتیپی/کیلیشه‌نی] قیرماغی باجاردیق؛ و حادیثه محض بو. عینی زامان‌دا او جاوان‌لارین آراسیندا باکی‌دان و سومقاییت‌دان قاچان‌لاریندا اولماسینی آنلامالیییق. شابلون:Sitatın sonu

قاراباغ حرکتی ایچری‌سین‌دکی اهمییت‌لی آدلاردان بیری اوْلان زوری بالایان ایسه روحوموزون جانلانماسی آدلی کیتابیندا او دؤورده آذربایجان تورک‌لرینه قارشی تؤردیلمیش سوی‌قیریم جینایتی ایله بئله بحث ائتمکده‌دیر:[۹] شابلون:Sitatın əvvəli بیز دوستوموز هاچاتورلا اله کئچیردیگیمیز ائوه گیررکن عسگرلریمیز ۱۳ یاشیندا بیر تورک اوشاغینی پنجره‌یه میسمارلامیش‌دی‌لار. تورک اوشاغی‌نین قیشقیریش چاغیریش‌لاری چوْخ دویولماسین دئیه، هاچاتور اوشاغین آناسی‌نین کسیلمیش ممه‌سی‌نی اوشاغین آغیزینا سوخدو. داها سوْنرا بۇ ۱۳ یاشین‌داکی تورک‌ه اونلارین آتالاری‌نین بیزیم اوشاق‌لارا ائتدیک‌لرینی ائتدیم. باشین‌دان، سینه‌سین‌دن و قارنین‌دان دری‌سینی سویدوم. ساعاتا باخدیم، تورک اوشاغی یئددی دقیقه سوْنرا قان ایتکی‌سین‌دن اؤلدو. ایلک پئشه‌سی‌نین حکیم‌لیک اولدوغونا گؤره هومانیست ایدیم، بونون اوچون‌ده تورک اوشاغینا ائتدیگیم بۇ ایشگنجه‌لردن اؤتری اؤزومو ناراحات حیسس ائتمه‌دیم. اما روحوم خالقیمین یوزده بیری‌نین بئله اینتیقامینی آلدیغیم اوچون سئوینج‌دن قورورلانیردی. هاچاتور داها سوْنرا اؤلموش تورک اوشاغی‌نین جسدینی حیسسه-حیسسه دوغرادی و بۇ تورک‌له عینی کؤک‌دن اوْلان ایت‌لره آتدی. آخشام عینی شئیی اوچ تورک اوشاغینا داها ائتدیک. من بیر ائرمنی وطن‌پرور اولاراق وظیفه‌می یئرینه یئتیردیم. هاچاتور دا چوْخ تئرلئمیش‌دی، اما من اونون گؤزلرینده و دیگر عسگرلریمیزین گؤزلرینده اینتیقام و گوج‌لو هومانیزمین موباریزه‌سینی گؤردوم. صاباحی‌سی گون بیز کیلسه‌یه گئده‌رک ۱۹۱۵-جی ایل‌ده اؤلن‌لریمیز و روحوموزون دونن گؤردوگو چیرک‌دن تمیزلنمه‌سی اوچون دوعا ائتدیک. آنجاق بیز خوجالی‌نین و وطنیمیزین بیر پارچاسی‌نی ایشغال ائدن ۳۰ مین نفرلیک پیس‌لیک‌دن تمیزله‌مه‌ای باجاردیق. شابلون:Sitatın sonu

ائرمنیستان مصلحت‌قوزاری مووسئس آبئلیان، بیرلشمیش میللت‌لر تشکیلاتی‌نین باش آسسامبلئیاسینا ائرمنیستان خاریجی ایش‌لر ناظرلیگی طرفین‌دن تقدیم ائتدیگی مکتوب‌دا، آذربایجانین حادیثه‌نی «اوتانمازجاسینا ایستیفاده» سؤیلمیش‌دیر. آبئلیان، قدیم آذربایجان پرئزیدئنتی آیاز موطللیب‌ووون چئخ ژورنالیست دانا مازالووا ایله ائتدیگی و ۲ آوریل ۱۹۹۲-جی ایل‌ده روسییانین نئزاویسیمایا قزئتینده نوماییش اولونان رئپورتاژا سؤیکنه‌رک، وطنداش‌لارین قاچیشی‌نی آسانلاش‌دیرماق مقصدی‌له قاراباغ‌داکی ائرمنی‌لرین آچمیش اولدوغو داغ کئچیدین‌دن یئرلی خالقین قاچیشی‌نین آذربایجان خالق جبهه‌سی خادیم‌لری طرفین‌دن اؤنلندیگینی مودافیعه ائتمیش‌دیر.[۱۰] آیریجا آبئلیان، ائرمنی‌لرین آذربایجان‌لی وطنداش‌لارا آغ بایراق ایله قصبنی ترک ائتمه چاغیریشیندا اولدوغونو سؤیله‌ین بیر آذربایجان‌لی قادینینین سؤزون‌دن سیتات ائدن اینسان حاق‌لاری ایزلمه تشکیلاتی هئلسینکی واچ حیسسه‌سی‌نین سپتامبر ۱۹۹۲ حئساباتینا اساس‌لاناراق، حقیقتن آذربایجان‌لی خادیم‌لری‌نین قاچماغا چالیشان‌لاری ووردوغونو یازمیش‌دیر.[۱۰]

داها سونراکی رئپورتاژلاردا موطللیب‌وو، ائرمنی‌لری اؤز سؤزلرینی آشکار شکیلده سهو شرح سببی‌له گوناه‌لاندیرمیش و یالنیز، «آذربایجان خالق جبهه‌سی خوجالی قیرغینی‌نین نتیجه‌لرینی اؤز سیاسی ماراق‌لارینا ایستیفاده» دئیه سؤیلدیگینی وورغولامیش‌دیر.[۱۱]

علاوه اولاراق، اینسان حاق‌لاری ایزلمه تشکیلاتی ایجرا دیرئکتورو، وطنداش اؤلوم‌لره قاراباغ ائرمنی قووه‌لری‌نین بیرباشا مسئول اولدوغونو، هم اؤز حئساباتی هم‌ده مئموریال حئساباتینین آذربایجان‌لی گوج‌لرین وطنداش‌لارین قاچیشی‌نی مانیعه تؤرتدیگینی و وطنداش‌لارا آتش چیخاردیغینا داییر آرقومئنتی دستکله‌ین هر هانسی دلیلین اولمادیغی ایفاده ائتمیش‌دیر.[۶]

بئین‌الخالق رئاکسیا[دَییشدیر]

اینسان حاق‌لاری ایزلمه تشکیلاتی حادیثه‌نی داغ‌لیق قاراباغ دؤیوشو ایچری‌سینده ائدیلن ان بؤیوک قیرغین اولاراق خاراکتئریزه ائتمیش‌دیر.[۱۲] آذربایجانمجلیسی ۱۹۹۴-جو ایل‌ده خوجالی‌دا یاشانان قیرغینی «سوی‌قیریم» اولدوغونو اعلان ائتدی.[۱۳]

آوروپا شوراسیمجلیس آسسامبلئیاسی‌نین ۳۱ عضوو (۱۲ تورکییه، ۸ آذربایجان، ۳ بیرلشمیش کراللیق، ۲ آلبانیا، ۱ بولقاریستان، ۱ لوکسئمبورق، ۱ یوقوسلاویا فئدئرال جومهوریتی، ۱ ماکئدونیا جومهوریتی، ۱ نوروئچ، ۱ پولشا) طرفین‌دن ایمضالانان، ائرمنیستان بوتون خوجالی‌لاری اؤلدوردولر و بوتون شهری خاراب ائتدی‌لر ایفاده‌سی‌نین‌ده ایشتیراک ائدن و ۱۹. عصرین باش‌لارین‌دان بری ائرمنیستان طرفین‌دن آذربایجان‌لی‌لارا قارشی ایشلنن سوی‌قیریم اولاراق تانینماغا آددیم آتیلماسی لازیم اولدوغونو بوتونمجلیس عضولره سؤیله‌یه‌ن ۳۲۴ نؤمره‌لی بیانات نوماییش ائتدی.[۱۴]

۲۰۰۹-جو ایلین فئورال آیی‌ندا کالیفورنیا اوستان آلت سئناتی‌نین عضوو فیلیپ فوئنتئس، آذربایجان پرئزیدئنتی ایلهام علی‌ئوه یازدیغی مکتوب‌دا خوجالی حادیثه‌لرینی آذربایجان‌لی قتل‌عامی شکلینده خاراکتئریزه، قوربان‌لارین عاییله‌لرینه باش‌ساغ‌لیغینی تقدیم ائتمیش‌دیر.[۱۵]

مئکسیکا سئناتی، ۲۰۱۱-جی ایل‌ده خوجالی حادیثه‌لرینی سوی‌قیریم اولاراق تانیمیش‌دیر.[۱۶][۱۷]

بین‌الخالق عالم‌ده تانینماسی[دَییشدیر]

[[Şəkil:Massachusetts citation.pdf|thumb|left|200px|ماسساچوسئت شیتاتی‌نین مجلیسی طرفیندن خوجالی سوی‌قیریمی‌نی رسمت تانینماسی باره‌ده قرار]]

سوی‌قیریم اولاراق تانییان اؤلکه و تشکیلات‌لار[دَییشدیر]

  • شابلون:Bayraq آذربایجان[۱۳]
  • شابلون:Bayraq مئکسیکا؛ ۲ فئورال ۲۰۱۲-جی ایل تاریخینده مئکسیکا سئناتی‌نین قبول ائتدیگی قراردا داغ‌لیق قاراباغین خوجالی شهرینده ۱۹۹۲-جی ایل فئورالین ۲۵–۲۶-دا باش وئرمیش فاجیعه سوی‌قیریم آدلاندیریلیب.[۱۶][۱۷]
  • شابلون:Bayraq پاکیستان؛ ۲۰۱۲-جی ایلینده پاکیستان سئناتی‌نین خاریجی علاقه‌لر کومیته‌سی خوجالی شهرینده مولکی اهالییه قارشی تؤردیلمیش سوی‌قیریمی پیسله‌ین قطع‌نامه قبول ائدیب.[۱۸][۱۹]
  • شابلون:Bayraq کولومبیا؛ ۲۰۱۲-جی ایلین ۲۴ آوریل تاریخینده کولومبیامجلیسی ۱۰۲ دئپوتاتین لئهینه سس‌وئرمه‌سی نتیجه سینده خوجالی سوی‌قیریمینی رسمن تانیمیش‌دیر.[۲۰][۲۱][۲۲][۲۳]
  • ایسلام امکداش‌لیق تشکیلاتیمجلیس‌لر بیرلیگی[۲۴]

فاجیعه‌نی قتل‌عام کیمی تانییان آبش ایشتات‌لاری[دَییشدیر]

  • ۲۰۱۰-جو ایل فئورالین ۲۵-ده آمئریکانین ماسساچوسئت ایشتاتینین نوماینده‌لر پالاتاسی[۲۵][۲۶]
  • ۲۰۱۱-جی ایل‌ده ایسه آمئریکانین تئکزاس ایشتاتی[۲۷][۲۸]
  • نیو-جئرسی ایشتاتی[۲۹][۳۰]
  • جورجیا ایشتاتی[۳۱][۳۲]

حادیثه‌لرین شاهیدلری[دَییشدیر]

قاراداغ‌لی ساکینی، حادیثه‌لرین شاهیدی ایلقار علی‌ئوین آچیقلاماسی: شابلون:Sitatın əvvəli "ائرمنی‌لر قاراداغلینی توتان‌دان سونرا اسیر و گیروو گؤتوردوک‌لری کند ساکین‌لرین‌دن ۳۳ نفرینی اؤلدوردولر. سونرا اؤلدوردوک‌لری قادین و اوشاق‌لارین جسدلرینی کند یاخینلیغین‌داکی به‌ی‌لیک باغی آدلانان یئرده "سیلوس" قویوسونا تؤکوب، اوزرینی تورپاق‌لادی‌لار." "... ائرمنی‌لر کند ساکین‌لرینی گولله‌له‌ایر، هله اؤلممیش آدام‌لاری ایسه قویویا دولدوروردولار."شابلون:Sitatın sonu شابلون:Sitatın əvvəli "منیم‌له بیرلیک‌ده یوزدن آرتیق قاراداغ‌لی کند ساکینی گیروو گؤتورولموشدو. یول‌دا دهشت‌لی ایشگنجه‌لرله قارشیلاشدیق. ائرمنی‌لر ایکی کند ساکینی‌نین باشینی توخماقلا یاراراق، اونلاری عذاب‌لا اؤلدوردولر. بیزی اوولجه لینگین کندینده گتیردی‌لر. اورادا اوچ نفری، مالیبی‌لیده ایسه ۱۲ نفری گولله‌له‌دی‌لر. مالی‌به‌ی‌لیده هامینی ماشین‌لاردان تؤکوب، پیادا خان‌کندینه قدر آپاردی‌لار. یول بویو ائرمنی‌لرین تحقیرلری ایله قارشی‌لاشیردیق".شابلون:Sitatın sonu

او. علی‌ئو خان‌کندیده یئرلشن حبس‌خانادا ۸ قاراداغ‌لی ساکینی‌نین آجین‌دان اؤلدوگونو وورغولاییب:

شابلون:Sitatın əvvəli «ائرمنی‌لر فئورالین ۲۶-دا خوجالینی ایشغال ائدنده خان‌کندیده حبس‌خانادا ایدیم. همین گون ائرمنی‌لر یوزدن آرتیق آدامی بو حبس‌خانایا گتیردی‌لر. سونرا بیلدیم کی، اونلار خوجالی ساکین‌لری‌دیر و بو شهرده ایشغال اولونوب. سحری گون گؤزومون قاباغیندا ۶۰-آ یاخین خوجالی ساکینی‌نین باشینی کسدی‌لر. اونلارین آراسیندا اوشاق و قادین‌لاردا وار ایدی».شابلون:Sitatın sonu

قاراداغ‌لی ساکینی اوروج علی‌ئو ده کند ایشغال اولوندوق‌دان سوْنرا شاهیدی اولدوغو ایشگنجه و قتل‌عام‌لار حاق‌دا دانیشیب:

شابلون:Sitatın əvvəli «منی فئورالین ۱۷-ده اسیر گؤتوردولر. یول‌دا قوهوم‌لاریمین یاری‌سینی اؤلدوردولر. خان‌کندی‌دکی حبس‌خانادا ایسه دیش‌لریمی زورلا چکدی‌لر».شابلون:Sitatın sonu او، اسیرلیک‌ده اولدوغو موددتده ائرمنی‌لر طرفین‌دن هر گون دؤیولدوگونو و ایشگنجه‌یه معروض قالدیغینی دئییب: شابلون:Sitatın əvvəli «همین ایل مارتین ۱۷-ده آللاه‌وئردی باغیرووون کؤمک‌لیگی‌ایله ده‌ایشدیریلدیم. بئین‌الخالق قیرمیزی خاچ کومیته‌سی‌نین نوماینده‌لری همین گونه قدر بیر دفعه‌ده اولسون خسته‌خانایا گلمه‌دی‌لر».شابلون:Sitatın sonu شابلون:Sitatın əvvəli «ائرمنی‌لر ساغلام آذربایجان‌لی اسیر و گیروولارین داخی‌لی اورقان‌لارینی ساتیردی‌لار. بونو اولجه‌دن تانیدیغیم ائرمنی‌لر منه دئمیشدی».شابلون:Sitatın sonu

او. علی‌ئوین سؤزلرینه گؤره، قاراداغ‌لی‌نین آلینماسی عملییاتینا و اورادا باش وئرن قتل‌عام‌لارا ائرمنیستان پرئزیدئنتی روبئرت کؤچریان رهبرلیک ائدیب. او، بونو عسگراندا خسته‌خانادا یاتارکن ائشیتدیگینی سؤیله‌ایب.[۳۳]

آدلاندیرما[دَییشدیر]

حادیثه آذربایجان طرفین‌دن «خوجالی سوی‌قیریمی»، «خوجالی فاجیعه‌سی» شکلینده آدلاندیریلیرکن، ائرمنیستان طرفین‌دن خوجالی حادیثه‌سی کیمی تئرمین‌لرله ایفاده ائدیلیر. [۱۹]. دونیانین موختلیف دیل‌لرینده و اؤلکه‌لرینده‌ده خوجالی قتل‌عامی بنزری ایفاده‌لر ایستیفاده ائدیرلر.

عابیده‌لر[دَییشدیر]

خاریج‌ده خوجالی سوی‌قیریمی خاطیره‌سینه عابیده‌لر اینشا ائدیلمه‌یه باشلاندی.

بو عابیده‌لرین ایلکی هوللاندیانین باشکندی لاهه (دئن هااگ)، شهرینده تیکیلدی.[۳۴]

تورکییهده ایلک خوجالی سوی‌قیریمی خاطیره‌سینه عابیده باشکند آنکارانین کئچی‌اؤرن بلدییه‌سی طرفین‌دن ۲۰۰۵-جی ایلده تیکیلدی.[۳۵]

۲۰۰۸-جی ایلده ماجاریستانین باشکندی بوداپئست‌ده خوجالی سوی‌قیریمی خاطیره‌سینه عابیده اینشا ائدیلدی.[۳۶]

۲۰۰۹-جی ایلده آنکارا اوستانی‌نین به‌ی‌بازاری محل مرکزینده خوجالی سوی‌قیریمی خاطیره‌سینه عابیده اینشا ائدیلدی.[۳۷]

۲۰۱۱-جی ایلده ۲۶ فئورال خوجالی سوی‌قیریمی ایل‌دؤنومونده ایسپارتا بلدییه باشچی‌سی یوسوف ضیا گون‌آیدین، داغ‌لیق قاراباغ و خوجالی‌داکی قیرغینی اونوتماماق اوچون ایسپارتادا خوجالی سوی‌قیریمی خاطیره‌سینه عابیده اینشا ائتمک قورو آلدی.[۳۸]

۲۰۱۱-جی ایل‌ده ۲۶ فئورال خوجالی سوی‌قیریمی ایل‌دؤنومونده آنکارا اوستانی‌نین قیزیلجاحامام محل مرکزینده، قیزیلجاحامام بلدییه‌سی طرفین‌دن خوجالی سوی‌قیریمی خاطره‌سینه عابیده اینشا ائدیلمه قراری آلیندی.[۳۹]

۲۰۱۲-جی ایل‌ده ۲۶ فئورال خوجالی سوی‌قیریمی ایل‌دؤنومونده آنکارادا کئچی‌اؤرن بلدییه‌سی، خوجالی شهیدلری خاطیره‌سینه آذربایجان پارکی ایچری‌سینده ائدیله‌جک سوی‌قیریم آنیتی‌نین تملینی آتدی.[۴۰]

۲۰۱۲-جی ایلده ۲۴ فئورال‌دا بوسنیا-هئرسئقووینانین باشکندی سارایئوودا خوجالی سوی‌قیریمی خاطیره‌سینه عابیده‌نین آچیلیشی آذربایجان پرئزیدئنتی ایلهام علی‌ئوین قیزی حئیدر علی‌ئو فوندو صدر موعاوینی لئیلا علی‌ئوا طرفین‌دن ائدیلدی.[۴۱]

همچینین باخ[دَییشدیر]

خارجی کئچیدلر[دَییشدیر]

قایناق‌لار[دَییشدیر]

  1. Bloodshed in the Caucasus Escalation of the Armed Conflict in Nagorno Karabakh by R. Denber (Sep 1992) ISBN 1-56432-081-2
  2. QUESTION OF THE VIOLATION OF HUMAN RIGHTS AND FUNDAMENTAL FREEDOMS IN ANY PART OF THE WORLD Letter dated 23 April 2002 from the Chargé d’affaires a.i. of the Permanent Mission of Azerbaijan to the United Nations Office at Geneva addressed to the Chairperson of the Commission on Human Rights
  3. Letter from the Chargé d'affaires a.i. of the Permanent Mission of Azerbaijan to the UN Office at Geneva to the UNHCR. United Nations High Commissioner on Human Rights (UNHCR) (23 Nisan 2002).
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ قایناق خطاسی برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام melkonian وارد نشده‌است
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ قایناق خطاسی برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام hrw92 وارد نشده‌است
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ Letter from the Executive Director of Human Rights Watch to the Minister of Foreign Affairs of Armenia. Human Rights Watch (23 Mart 1997). قایناق خطاسی برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «hrwarm» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ قایناق خطاسی برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام De Waal وارد نشده‌است
  8. Hocalı Katliamının 13. Yıldönümü. Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi (25 Şubat 2005).
  9. Hazar'dan Bakış Ali Doğan, HOCALI KATLİAMI... UNUTMAYALIM, UNUTTURMAYALIM... , 25 Şubat 2010
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ Letter from the Charge' d'affaires a.i. of the Permanent Mission of Armenia to the United Nations to the Secretary-General. United Nations General Assembly (3 Mart 1997).
  11. Только армянская подлость может позволить обвинить самих азербайджанцев в организации геноцида в Ходжалы: Экс-президент Азербайджана. Turan Haber Ajansı / Regnum (26 Şubat 2004).
  12. قایناق خطاسی برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام hrw94 وارد نشده‌است
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ Xocalı soyqırımının 15 illiyi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Bəyanatı. Azerbaycan Milli Meclisi (3 Mart 1997).
  14. Recognition of the genocide perpetrated against the Azeri population by the Armenians, Written Declaration No. 324, Doc. 9066, 2nd edition. Parliamentary Assembly of the Council of Europe (14 Mayıs 2001). “Demecin başında This written declaration commits only the members who have signed it. yazısı yer almaktadır>;”
  15. California State Assembly member offers condolence to Azerbaijan on Khojali Genocide. Trend Haber Ajansı (24 Şubat 2009).
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ Meksika Hocalı katliamını kınadı Sabah, Erişim tarihi: 29 فروردین 2011
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ Mexican Senate recognizes Azeris’ massacre as genocide AzerNews, Erişim tarihi: 29 فروردین 2011
  18. http://az.apa.az/xeber_Pakistan_Senatinin_Xarici_Elaqeler__249742.html
  19. http://www.anspress.com/index.php?a=2&lng=az&nid=136909
  20. http://anspress.com/index.php?a=2&lng=az&nid=148384
  21. Kolumbiya Hocalı katliamına soykırım dedi
  22. Colombian Senate recognizes Khojaly events as genocide
  23. Colombian Senate recognizes the Khojaly genocide
  24. http://www.haber7.com/haber/20120201/Hocali-katliami-soykirim-olarak-tanindi.php
  25. Xocalı soyqırımının ABŞ-da tanınması
  26. Massachusetts State of the United States recognizes Khojaly tragedy as a massacre
  27. Texas House of Representatives Resolution 535: Commemorating the 19th anniversary of the Khojaly Massacre in Azerbaijan. Legislative Session 82(R). Texas Legislature Online. یوْخلانیلیبJune 9, 2011.
  28. Texas ştatı Xocalı soyqırımını tanıdı
  29. "ASSEMBLY RESOLUTION No. 144" New Jersey Legislature Retrieved 25 February 2012.
  30. ABŞ-ın Nyu-Cersi Ştatı Xocalı qətliamını tanıdı
  31. [۱]
  32. ABŞ-ın Corciya Ştatının parlamenti Xocalı soyqırımı ilə əlaqədar qətnamə qəbul edib
  33. http://az.apa.az/news.php?id=88430
  34. Home Monument to Khojaly victims to open in Hague
  35. Hocalı katliamı Hocalı Anıtı'nda anıldı - Star Gazetesi Kıbrıs
  36. Macarıstanda Xocalı faciesi qurbanlarının xatiresine abide ucaldılacaq (Azərbaycan dilində)
  37. Monument in memory of Khojaly victims to be erected in Ankara city municipality - Today.az (İngilis dilində)
  38. Hocalı Katliamı’na Isparta’da anıt - Hürriyet
  39. Hocalı Katliamı Soykırım Anıtı için İlk Adımlar Atıldı - Belediye Eğitim Portalı
  40. Hocalı Katliamı Kurbanları İçin Büyük Anma. Katliamı dünyaya hatırlatmak için Taksim'de büyük bir anma töreni yapıldı. - TRT Haber
  41. Sarayevo’da Hocalı Soykırımı anıtı - Türk Haber Ajansı / THA

گؤرونتولر[دَییشدیر]