پیرانشهر

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
پرش به ناوبری پرش به جستجو
پیرانشهر
شهر
Piranshahr2014.jpg
پیرانشهر در ایران قرار گرفته‌است
پیرانشهر
پیرانشهر
موختصات: ۳۶°۴۱′۴۰″ شمالی ۴۵°۰۸′۳۰″ شرقی / 36.69444°شمالی 45.14167°شرقی / 36.69444; 45.14167موختصات: ۳۶°۴۱′۴۰″ شمالی ۴۵°۰۸′۳۰″ شرقی / 36.69444°شمالی 45.14167°شرقی / 36.69444; 45.14167
اؤلکه  ایران
اوْستان غربی آذربایجان
بؤلگه پیرانشهر
بؤلوم مرکزی
اهالی (۲۰۱۶)
 • جمعی ۹۵٬۷۱۶
چاغ بؤلگه‌سی ایران (یوتی‌سی ۳:۳۰+)
 • یای (یای ساعاتی) ایران (یوتی‌سی ۴:۳۰+)
تیلفون کوْدو +984444
وئب‌سایتی http://www.pirancity.net

پیرانشهر و یا خانا _ غربی آذربایجان اوستانی‌نین شهرلریندن بیری‌دیر. بۇ شهر پیرانشهر بؤلگه‌سینین مرکزی‌دیر و ۱۳۹۵-جی هیجری گونشلی ایلین نوفوس سایی‌سی اساسیندا بۇ شهرین ۹۱،۵۱۵ نفر جمعیتی واردیر. پیرانشهرین قدیم آدی خانا دیر. ۱۳۵۷-جی هیجری گونشلی ایلینده بۇ شهرین سَکنَه‌سی تورکلر و کوردلردن عیبارت‌ایمیش، و کوردلر و تورکلر بیربیرلری‌ایله برابر بو شهرده یاشاییردیلار، بۇ ایللرده بۇ شهر "حزب دمکرات کوردوستان" طرفیندن ایشغال اوْلونور، و ایشغال اوْلان‌دان سوْنرا، تورک نوفوسون‌دان تخلیه و پاکسازی قومی اوْلوبدور.

تاریخ

"خانا" شهری کند اوْلان زامان، پیران دهیستانی (پیران قصبه‌سی) و مهاباد بؤلگه‌سینه تابع‌ایمیش. بۇ شهر ۱۳۳۸-جی هیجری گونشلی ایلینده سولدوز بؤلگه‌سینه مولحق اولور[۱] و ۱۳۴۹-جی هیجری گونشلی ایلینده خانا بخشی شهریستانا (بؤلگه‌یه) چئوریلیر و آدی پیران ائلی‌نین بوردا یاشادیغی بهانه‌ایله "پیرانشهر" آدینا چئویریلیر.[۲] ایراندا پهلوی دؤوروندن باشلاناراق، پان فارسیسم دوشونجه‌لری اساسیندا یئر آدلاری دَییشمک و تۆرکجه‌ آدلاری آرادان آپارماق سیستماتیک صورتده ایجرا اوْلونوبدور.[۳] بۇ ایشلر عوموماً محمود افشار یازیلاری اساسیندا باش وئریر کی دِئمیشدی: جوغرافیایی آدلار کی اؤزگه دیل‌لرینده‌دیر و چنگیز و تئیمورون تاخت و تازینین یادیگاری‌دیر گرک فارسجایا چئوریلسین.[۴][۵]

اهالی و دیل

پیرانشهرین سویلاری
کورد
۹۴٪
تورک
۵٪
باشقا ائتنیکلر
۱٪

پیرانشهر یا دا خانا شهری‌نین خالقی چوخونلوغو کورد دورلار، کوردلردن سوْنرا آز سایی‌دا تورکلرده بو شهرده یاشاییرلار. پیرانشهر اهالی‌سی کوردجه و تورکجه دیل‌لرینده دانیشیرلار، دین و مذهبلری ده چوخونلوغو موسلمان سونّی و آزینلیغی موسلمان شیعه‌دیر.[۶]

قایناقلار

  1. فرهنگ جغرافیایی ایران، 4/187؛ توکلی مقدم،
  2. دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، جلد: 14، شماره مقاله:5597. (فارسجا) پیرانشهر. مركز پژوهشهای ایرانی و اسلامی. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۱۵.
  3. کتاب: بررسی تحلیلی پان فارسیسم با عنوان جعلی پان ایرانیسم، نویسنده: سایت تریبون (علیرضا اردبیلی) قابل دانلود در4shared
  4. ایران بین دو انقلاب از مشروطه تا انقلاب اسلامی، یرواند آبراهامیان، مترجمان کاظم فیروزمند، حسن شمس‌آوری، دکتر محسن مدیر شانه‌چی، نشر مرکز چاپ دوم 1378 ص 111
  5. م. افشار، نخستین آرزوی ما: وحدت ملی ایرانیان، آینده، 1 (خرداد 1304) 6-5 ....... اسامی جغرافیایی را که به زبان‌های خارجی و یادگا تخت و تاز چنگیز و تیمور است باید به اسامی فارسی تبدیل کرد
  6. فرهنگ جغرافیایی آبادیهای استان آذربایجان غربی - شهرستان پیرانشهر - سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح - انتشارات سازمان - 1389 صفحه 33