قاراچیلار

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
قاراچیلارین اوروپا اؤلکه لرده داغیلیمی

قاراچیلار کؤچَری خالقلاردان بیری. کؤکلری هیند-اوروپا دان دیر. قاراچیلاری بوتون اوراسیا اؤلکه لرینده گؤرمک اولار. دئییلیرکی اونلار هیندین قوزئییندن باتی یا ساری کؤچمه یی باشلایببلار. کؤچریلره اوروپا دا رومان (Roman)، اینگیلس دیللی اؤلکه لرده جیپسی (Gipsies) ، تورکیه ده Romanlar یا Çingeneler دئییلیر. قاراچیلارا فارسجا کولی و عربجه غُجَر دئییلیر.
اوروپا یازیچیلاریندان پروسپر مئریم، شارل دو کوستر و ائله جه ده والتر اسکات اؤز اثرلرینده قاراچیلارین منشاءینی اؤتری ده اولسا توخونورلار. اؤزللیکله پروسپر مئریم کارمئن اثرینده بئله بیر ایفاده ایشلَدیرː

قاراچیلارین ایلایی(تاریخی) هله ده سورون اولاران قالیر. آنجاق بو بللی دیر کی ، اونلارین بیرینجی کیچیک قروپلاری 14جی یوزایلین باشلانیشیندا اوروپانین دوغو (شرق) بؤلوملرینده گؤرونموشدور؛ لاکین اونلارین اوروپا یا هارادان و نه اوچون گلدیکلری معلوم دئییل و غریبخ بوراسی دیر کی ، آز واخت ایچَریسینده بیربیریندن چوخ اوزاق اولان اؤلکه لرده اونلارین بو قدر آرتیب چوخالماسینا هئچ کیمسه اینانا بیلمیر. قاراچیلارین اؤزلری ده اؤز عادت و دبلری و کؤکلرینه گؤره ایندییه کیمی هئچ نه قورویوب ساخلامامیشلار؛ و اونلارین چوخونلوغومیصری بیرینجی یوردو حیساب ائدیرسه، بو دا اونلارین تا قدیمدن ایندییه دک اؤز آرالاریندا یاییلمیش بو اویدورمایا اساسلانمالاریدیر.

شارل دو کوستر و والتر اسکات دا قاراچیلارین تاریخینی 14جو یوز ایله عایید ائدیر. باشقا بیر بیلگی یه گؤره قاراچیلار ایستانبولون فتحی چاغی اوروپایا گیریبلر. باشقا بیر آچیقلاما ایسه قاراچیلارین همن زاماندا ایکی یولدان اوروپایا گیرمکلری یؤنونده دیر. بو آچیقلامایا گؤره بیر قروپبوسفور بوغازیندان ، آیری قروپ داجبلوتتاریق بوغازیندان (جبل الطارق) اوروپایا گیرمیشلر.

یئرلَشمه[دَییشدیر]

آذربایجاندا[دَییشدیر]

2012-2014جو ایللره اولان غیری رسمی بیلگیلره گؤره، آذربایجان جومهوریتینده یاشایان قاراچیلارین سایی 10 مین نفره یاخین دیر. اونلار ایکی قروپا بؤلونورلرː فارس دیلینده دانیشانلار و کورمانج دیلینده دانیشانلار. گونئی آذربایجان و ایراندا قاراچیلارین دقیق سایی سی بَللی دئییل. دئییلیر 110 مین نفر اولارلار. تبریزده مسکونلاشاندان سوْنرا محله لری نی قَرَه‌چیلر کوچه‌سی آدلاندیردیلار.

باشقا اؤلکه لرده قاراچیلارین ساییلاری[دَییشدیر]

اؤلکه نفوس سایی سی
آلبانی 1300 - 120.000
آرژانتین 300.000
برزیل 678.000-1.000.000
بولغاریستان 325000
کانادا 80000
چک 11000-220000
فرانسه 280000-340000
تورکیه 5000000-750000
آلمان 110.000 – 130.000
یونان 300.000–350.000
مجاریستان 205.000 – 1.000.000
هیندوستان 2.274.000
ایران 110.000
ایتالیا 90.000–110.000
مقدونیه 53.879 - 260.000
رومانی 535.250
روسیه 183.000 - 400.000
سیربیستان و کوزئوو 108.193 - 540.000
اسلواکی 92.500 - 550.000
ایسپانیا 600.000 - 800.000
اوکراین 48.000 - 400.000
آمریکا بیرلشمیش اوستانلری 1.000.000

دَبلر و عنعنه لری[دَییشدیر]

قاراچیلارین اوروپایا کؤچمَلری نقشه (خریطه) ده

قاراچیلار تاریخن کؤچری یاشام طرزی سورولر. عنعنوی اولاراق آتچیلیقلا و مال حئیوان ساخلاماقلا یاناشی، هم ده اؤز دده بابا صنعتلری اولان ناللاماق، بالاجا معیشت آوادانلیقلاری، کند تصروفاتی (تورپاقدا ایشلمک اوچون) آراجلاری ایستحصالی ایله مشغول اولورلار.

قاراچیلارین اؤزلرینه مخصوص ائله دبلری و عنعنه لری واردیر کی، بونلار هئچ بیر خالقا منسوب دئییلدیر. اؤرنک اوچون، قاراچیلار ان قدیمدن (قوزئی پاکیستان، عربیستانین قوزئی بؤلگه لرینده) عاییله قورارکن قیزلار بیر قایدا اولاراق یالنیز قاراچی طایفاسیندان اولان اوغلانلارا اَرَه گئده بیلرلر. قاراچی اوغلانلاری دا باشقا میللتدن اولان قیزلارلا نادیر حاللاردا ائولنه بیلردی. قاراچیلار عاییله مساله سینده قان قوهوملوغو علامتلرینی هر شئیدن اوستون تۇتورلار. 

قایناقلار[دَییشدیر]

  • آذربایجان و آنادولو تورکجه سی لاتین ویکی پدیا صفحه لری