اورمیه خانلیغی

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Urmia Khanate
Khanate
1747–1865
وضعیت Khanate
مرکزی اورمیه
عمومی دیللر فارس دیلی (official), تورکجه (Majority), کورد دیلی, آرامی دیلی & ارمنی دیلی
دین Islam
حوکومت Khanate
Preceded by
Succeeded by
Afsharid dynasty
Qajar dynasty

اورمیه خانليغي (اینگیلیسجه: Khanate of Urmia ) ؛ 1747 و 1868/1869-جو ايللر آراسيندا، مرکزي اورمیه شهري اولماقلا، آذربايجانين غربينده يئرلشميش ان نوفوذلو خانليقلاردان بيري.

عومومي معلومات[دَییشدیر]

اراضيسي: خوي و ماراغا خانليقلاري، عثمانلي ايمپراتورلوغو ايله حودودلانيردي.

مرکزي: اورمیه

خانلاري: فتحعلي خان افشار (بير چوخ منبعلرده – فاتح علي خان)، علي خان، ايمامقولو خان، اميراسلان خان افشار، محمدقولو خان.

تاريخي[دَییشدیر]

خانليغين اساسيني نادر شاه افشارين عميسي اوغلو، افشار طايفاسيندان اولان فتحعلی خان افشار قويموشدو.او،حتّي نادر شاهين سرکرده‌سي اولان آزاد خاني دا اؤز طرفينه چکه بيلميشدي. بوندان سونرا، او،مرکزلشديرمه سياستيني حياتا کئچيرمگه باشلادي.ايلک اولاراق تبريزه هوجوم ائتدي،تبريز آسيلي حالا ساليندي و تبريز پايتاخت اولدو.داها سونرا خوي خاني شاهباز خان دا فتحعلی خانلا ايتّيفاق باغلاماغا مجبور اولدو.بوندان سونرا ايسه قاراداغ،ماراغا و سراب خانليقلاري اورمیه خانليغيندان آسيلي وضعيته ساليندي.او،1751-جي ايلده آزاد خاني اونونلا ايتّيفاقدان ايمتيناع ائدن ايروان خانليغي اوزرينه گؤندردي. ايروان خاني مير مهدي کارتلي چاري 2. ايراکليدن کؤمک ايسته‌دي. 2. ايراکلي قازاخ و بورچالي آذربايجانليلاريندان توپلاديغي اوردونو مير مهدي خانا کؤمگه گؤندردي. آزاد خان گئري اوتوردولدو. بئله‌ليکله،فتحعلی خان افشار ماکو و اردبيل خانليقلاري ايستيثنا اولماقلا،بوتون جنوبي آذربايجان خانليقلارينا اؤز حاکيميتيني يايا بيلميشدي.

اورمیه خانليغينين حؤکمداري فتحعلی خان افشار نادر شاه افشارين ان ياخين آداملاريندان بيري ايدي و افشارلار طايفاسينا منسوب ايدي. فتحعلی خان افشار جنوبي قافقازين توتولماسي و ايراندا عالي حاکيميت اوغروندا موباريزه‌يه ده خوصوصي اهميت وئريردي. بو مقصدله موختليف خانليقلارا موتفيقليق حاقّيندا موراجيعتنامه‌لر گؤندريلدي. ايروان خانليغينا هوجوم اوغورسوز اولدوقدا هوجوم ايستيقامتي گورجوستانا يؤنلدي. چار 2. ايراکلي مغلوب ائديلدي.

فتحعلی خان ايراندا عالي حاکيميت اوغروندا موباريزه آپاران کريم خان زندين اوزرينده غاليب گلديکدن سونرا حاکيميتيني مرکزي و غربي ايرانا يايا بيلدي (1752). ايرانين شيماليندا مؤحکملنن محمدحسن خان قاجارلا موباريزه چتین اولدو. محمدحسن خان اونون کريم خان زندله موحاريبه سيندن ايستيفاده ائده‌رک گيلاني توتان فتحعلی خاني اوراني ترک ائتمگه مجبور ائتدي. بونونلا کيفايتلنمه‌يه‌رک تبريزي، سونرا ايسه اورمیه ني توتدو (1757). يالنيز محمدحسن خانين اؤلدورولمه‌سيله آسيليليقدان قورتولماق مومکون اولدو (1759). فتحعلی خان تبريزه قاييتدي و حاکيميتيني مؤحکملنديرديکدن سونرا قاراباغا هوجوم ائتدي و اونو آسيلي وضعيته سالدي (1759).

محمدحسن خاندان سونرا ايراندا باشليجا قووّه‌يه چئوريلن کريم خان زند اورمیه ني 1763-جو ايلده 9 آي موحاصيره‌ده ساخلايير. نهايت اورمیه خانليغيني توتان کريم خان زند فتحعلی خان افشاري شيراز قوناقليغيندا اعدام ائتديرير.

کريم خان زندين اؤلومو ايله خانليق يئنيدن موستقيل سياست يئريتمگه باشلادي. بو زامان محمدحسن خان قاجارين اوغلو آغا محمد خان اورمیه لي علي خاني يانينا چاغيريب گؤزلريني چيخارتدي. آغا محمد خانين چکيلمه‌سيندن سونرا امامقولو خان حاکيم سئچيلدي. او، سرابلي علي خان شقاقي ايله خويلو احمد خانا قارشي ايتّيفاق باغلادي. موتّفيقلر تبريز ياخينليغينداکي دؤيوشده مغلوب اولدولار. اميراسلان خان افشار اورمیه‌يه حاکيم تعيين ائديلدي، لاکين اونون خانليغي اوزون چکمه‌دي. محمدقولو خان يئني حاکيم تعيين اولوندو. آغا محمد خانين هوجوموندان سونرا اوشنو قالاسينا چکيلدي. قاجارين اؤلومو ايله موستقيل‌ليگيني برپا ائدن خانليق، ايران تاختينا چيخان فتحعلی شاها تابئع اولدو.

قایناق[دَییشدیر]