اردبیل

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
پرش به ناوبری پرش به جستجو

اردَبیل (تاریخی آدی: آرتاويل)[۱] ، ایرانین بؤیوک شهرلریندن و اردبیل ویلایتینین مرکزی، ایرانین قوزئی باتی بؤلگه‌سینده آذربایجاندا یئرلشمکده‌دیر.

اَردَبیل
ƏRDƏBİL
ARDABIL
ERDEBIL
Sheikh-safi.jpg
اؤلکه  ایران
اوْستان اردبیل
بؤلگه اردبیل
بؤلوم مرکزی
باشقا آدی دارالارشاد
قدیم آدی آرتاویل
میلت
اهالی ۵۲۹٬۳۷۴ نفر [۲]
اهالی‌چوخالماقی ۱۰٪+ (۵ایل)
مذهب موسلمان شیعه
دیل آذربایجان تورکجه‌سی
طبیعی جوغرافیاسی
ساحه ۱۸٫۰۱ کیلومتر موربع
یوکسک دنیزدن ۱٬۳۵۰ مئتر
هاوا دورومو
هاوا اورتاسی ۸/۵+°C
دونان گون‌لر ۱۳۰ گونه
شهر بیلگه‌لری
مجلیس‌وکیلی بدری، فیضی، کریمی
بلدیه‌چی حمید لطف الهیان
سوقت قره حالوا، آیران آشی، بال، پیچاق قیمه، خالچا، سنتی نوبات، فطیر
وئب‌سایت بلدیه‌سی

اردبیل شهری آذربایجان و ایرانین بؤیوک شهرلریندن بیری دیر. بۇ شهر اردبیل اوستانینین مرکزی اولاراق، ۵۲۹٬۳۷۴ نفر نۆفوسا مالیک‌دیر.[۳] اردبیل شهری ساوالان داغی نین اتگینده یئرلشیب و آذربایجان جومهوریتی ایله ۲۵ کیلومتر فاصیله‌سی واردیر. اردبیل شهرینین اهالی‌سی آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار. بۇ شهر آذربایجانین قدیم شهرلریندن دیر و ۵۰۰۰ ایله یاخین قئیدمتی واردیر. بۇ شهر بنی‌امیه حوکومتی زامانی آذربایجانین مرکزی اولوبدور و سونرالار بابک خرمدین قیامی‌نین مرکزینه چئوریلیب‌دیر. صفوی‌لر زامانیندا حوکومتین رسمی مرکزینه چئوریلیر و شهرین ان آبادانلیق دوروانی بۇ ایل‌لره عایید دیر. بۇ شهر ۱۳۷۲ -اینجی ایلده اردبیل اوستانی قورولاراق بۇ اوستانین مرکزی اولور.[۴]

تاریخ[دَییشدیر]

«اردبیل» ین تاریخی حاقّیندا تدقیقات آپاران یازیچیلار، شرق‌شیناسلار و آذربایجان‌شیناسلارین سؤزلری اساسیندا و هابئله سومر عابیده‌لرینده قئید اولونان اثرلردن نتیجه آلماق اولور کی بۇ شهر ۵٬۰۰۰ ایللیک بیر تاریخه مالیک دیر.[۵]

آد[دَییشدیر]

اردبیل یا آرتا ويل اوستايي کلمه‌سی دیر، ایکی کلمه‌دن ترکیب تاپیب «آرتا» معنی‌سی «الهي و مقدس» سونرالار فارسي ميانه «ارد» ا چئویریلیبدیر و «ويل» شهر معناسینا گلیر، ترکیب تاپیب.

اردبیلین آدی ایسلامی قایناقلاردا اردویل (حدودالعالم؛ مسالک وممالک اصطخری؛ سکه ابوبکربن محمدازاتابکان آذربایجان وتاریخ میافارقین ابن ازرق)، اردبیل (تقویم البلدان ابوالفدا) و ایسلامی جوغرافیاچیلارین چوخونون اثرلرینده اردبیل کیمی یازیلیب‌دیر (ابن خرداذبه، ابن رسته، یعقوبی، ادریسی، مقدسی، ابن الفقیه، قزوینی، مستوفی ویاقوت حموی). بلاذری، ایسلامین باشلانیشینا حصر اولونموش اثری، فتوح البلدان‌دا بۇ شهرین آدین اردبیل یازیب‌دیر. اردبیل آدی ۴و۵و۶و۷و۸ عصرلرده ضرب اولونموش سکه‌لر اوستونده اردبیل کیمین حک اولونوبدور (ابوبکر بن محمدین سکه‌سین استثنا ائدرک). ائرمنی تاریخچی‌سی «لووند» میلادی سگگیزینجی عصرین سونوندا (هجری‌نین ایکینجی عصری) اردبیلین آدین «ارت ویت» کیمین یازیبدیر. مارکوارت‌ا گورا بۇ آد سونرالار «ارت ویل» آدینا چئوریلیب‌دیر.[۶][۷]

گؤرمه‌لی و تاریخی یئرلر[دَییشدیر]

یئدی‌گؤز کؤرپوسو

یئددی گوز کورپوسی

تاریخی کورپی‌لر[دَییشدیر]

یئددی گؤز کؤرپو

اردبیل شهرینین اورتاسیندان بالیقلی چای آدی اوْلان بیر چای کئچیر کی نئچه تاریخی کؤرپو ده بۇ چایین اوستونده تیکیلمیشدیر، بۇ کؤرپولرین ان معروف لاری؛

محله‌لر[دَییشدیر]

اردبیل شهرینین یوز اوتوزا یاخین محلله‌سی واردیر. صفوی‌لر عصرینده اردبیل شهری ایکی بولومه بولوندو کی نعمتی‌لَر و حیدری‌لَر آدلاندیلار. نعمتی‌لَر نعمت الله ولی‌نین پیروی، کی بیر صوفی شاعیریدی و حیدری‌لَر شیخ حیدرین پیروی دیلار کی صفویلر سولاله‌سینن دیر.

اردبیل شهری بو شکیله بولونوب:

نعمتی‌لَر[دَییشدیر]

  • اونچو مئیدان
    • عاباسیه
    • اکبریه
    • صاحیب‌الزمان
    • ایمام حسن عسگری محله‌سی
    • خاتم‌النبین
    • ایمام جعفر صادیق محله‌سی
    • ائیمه
    • ایمام سجاد محله‌سی
    • زینبیه
    • قاسیمیه
    • آقاکاظیم
    • قاجاریه (قاجارلار)
    • چیراغعلی
  • چشمه باشی (سرچشمه)
    • معمار
    • حسین‌آباد
    • ولیعصر
    • اصغریه
    • اجیرلی
    • روقیه
    • انزاب یولو
    • فاطیمیه (خیاو قاپی‌سی)
    • آستارا قاپی‌سی
    • حافیظیه
    • حاجی قهرمانی
    • محمدیه
    • ایمانقولی
    • خیرال
    • میرزاده خانیم(جوادیه)
    • یسوئول
    • تزه شهر
  • آلا قاپی
    • زینال
    • موجوز
    • کورداحمد
    • میرزا بخشعلی
    • طالیقانی
    • مولّاباشی
    • کیشاورز
    • حافیظ
    • رجایی
    • آرازعلی
    • کارشیناسان (کارشیناسلار)
    • سعدی
    • باغمئشه
    • مولّاهادی
    • سولیمان شاه
    • عیلمیّه
    • غریبان (غریبلر)
    • منصوریه

حیدری‌لَر[دَییشدیر]

  • تاوار
    • قره دینک
    • داشچیلار
    • شاه باغی
    • داشکسن(ججین)
    • تزه آباد(ججین)
    • ساوالان ایکینجی فازی
    • والی
    • ایمام خومینی
    • آزادی
    • قودس
    • شام اسبی
  • اوچ دوکان
    • یعقوبیه
    • پیرمادار
    • آبروان
    • ایبراهیم آباد
    • علی آباد
    • سولطان آباد
    • جعفریه
    • روقیه(علی آباد)
    • عاباس آباد
    • سادات
    • ولیعصر
    • ابوطالیب
    • بعثت
    • کاشانی
    • یوسیف آباد
    • جمشید آباد
    • ساوالان
    • نیار یولی
    • باهارآباد
    • ایثار
    • موقدس
    • هاشیم آباد
    • صفا
    • نیار
  • پیرتملیک
    • پیرزرگر
    • علی کوچه‌سی
    • جومه مچید
    • حسینعلی
    • نملر
    • فانتازیا
    • فرهنگیان(فرهنگیلر)
    • پیر شمس الدین
    • سید آباد
    • عبدالله شاه
    • ژاندارمری
    • شاهید
    • پردیس
    • زرناس
    • کمود سازی
    • صادیقیه
    • ریسالت
    • دانیش آباد
    • احمدیه
    • انزاب
    • حسن آباد

اردبیل شهرینین آیری تزه محله لری عیبارت‌دیر:ساوالان اوچونجی فازی، رازی، پیله سحران(اندیشه)، کیشاورز، موخابیرات، ویلایت، میلاد، دادگوستری، کوثر، نیاییش(شام اسبی)،ریضوان، نیستان، مولّا یوسیف، گولموغان، سالمان آباد، میراشرف و سینا

بازارلار[دَییشدیر]

بو شهرده چوخلو قدیمی و اوستو اؤرتولو بازار لار واردیر کی بعضی لرینین نئچه یوز ایل قئیدمتی وار دیر کی راستا بازار، قیزیلچی بازار، دمیرچی بازار، باشماقچی بازار و بؤرکچی بازاری نومونه اوچون آد آپارماق اولار کی اردبیل بازارینین خوللاری حساب اولونورلار

تحصیل اوجاق‌لاری[دَییشدیر]

بیلیم‌یوردلار[دَییشدیر]

بو شهرده چوخلو اونملی و مؤعتبر بیلیم‌یورد واردیر کی او جومله‌دن:

قارداش‌لیق[دَییشدیر]

تاریخ اؤلکه قارداشلیق شهرلری
۲۰۱۱ ماجاریستان تیساوازوری[۸]
۲۰۱۳ تورکیه ارزروم
۲۰۱۶ تورکیه قونیه
۲۰۱۶ آذربایجان جمهوریتی سومقاییت

آدلیم‌لار[دَییشدیر]

گؤرونتولر[دَییشدیر]

قایناقلار[دَییشدیر]

  1. شهر اردبیل - Ataland
  2. Error on call to شابلون:وب قایناقلاماسی: Parameters باغلانتی and باشلیق must be specified .
  3. http://amar.sci.org.ir/ ایرانین آمار مرکزی اردبیل اوستانی‌نین آماری
  4. اردبیل بلدیه سی نین سایتی پیشینه تاریخی اردبیل
  5. حسن ماکوئی (زنگیمارلئ)، " اردبیل " تاریخ لر شهری
  6. عادل ارشادی فرد، پیشینه تاریخی اردبیل، آراز درگی‌سی، سای 101
  7. یوزف مارکوارت، ایران شهر، 206
  8. http://www.irna.ir/fa/pagenotfound.htm?aspxerrorpath=/NewsShow.aspx