اردبیل

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
پرش به ناوبری پرش به جستجو

اردَبیل (تاریخی آدی: اورتا ائل[قایناق گؤسترین]) ایرانین بؤیوک شهرلریندن و اردبیل ویلایتینین مرکزی، ایرانین قوزئی باتی بؤلگه‌سینده یئرلشمکده‌دیر.

بو شهر ایسلامیتدن اؤنجه و سوْنرا آذربایجان مرکزی اولموشدور.

اردبیل
Sheikh-safi.jpg


نقشه اوستونده یئری
اردبیل ایران دا-ده یئرلشیبدیر
اردبیل
اردبیل
بیلگی‌لر
اهالی ۴۸۵٬۱۵۳ نفر (۲۰۱۱)
سوی و دیل آذربایجان تورکجه‌سی
مذهب و دین موسلمان شیعه


اردبیل شهری آذربایجان و ایرانین بؤیوک شهرلریندن بیری دیر. بۇ شهر اردبیل اوستانینین مرکزی اولاراق، ۴۱۲٬۶۶۹ نفر نۆفوسا مالیک‌دیر.[۱] اردبیل شهری ساوالان داغی نین اتگینده یئرلشیب و آذربایجان جومهوریتی ایله ۲۵ کیلومتر فاصیله‌سی واردیر. اردبیل شهرینین اهالی‌سی آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیرلار. بۇ شهر آذربایجانین قدیم شهرلریندن دیر و ۵۰۰۰ ایله یاخین قیدمتی واردیر. بۇ شهر بنی‌امیه حوکومتی زامانی آذربایجانین مرکزی اولوبدور و سونرالار بابک خرمدین قیامی‌نین مرکزینه چئوریلیب‌دیر. صفوی‌لر زامانیندا حوکومتین رسمی مرکزینه چئوریلیر و شهرین ان آبادانلیق دوروانی بۇ ایل‌لره عایید دیر. بۇ شهر ۱۳۷۲ -اینجی ایلده اردبیل اوستانی قورولاراق بۇ اوستانین مرکزی اولور.[۲]

تاریخ[دَییشدیر]

«اردبیل» ین تاریخی حاقّیندا تدقیقات آپاران یازیچیلار، شرق‌شیناسلار و آذربایجان‌شیناسلارین سؤزلری اساسیندا و هابئله سومر عابیده‌لرینده قید اولونان اثرلردن نتیجه آلماق اولور کی بۇ شهر ۵٬۰۰۰ ایللیک بیر تاریخه مالیک دیر.[۳]

آد[دَییشدیر]

اردبیل یا اورتا ائل تورک کلمه‌سی دیر، ایکی کلمه‌دن ترکیب تاپیب «اورتا» معنی‌سی «مرکز» سونرالار «ارد» ا چئویریلیبدیر و «ائل» شهر معناسینا گلیر، ترکیب تاپیب.

اردبیلین آدی ایسلامی قایناقلاردا اردویل (حدودالعالم؛ مسالک وممالک اصطخری؛ سکه ابوبکربن محمدازاتابکان آذربایجان وتاریخ میافارقین ابن ازرق)، اردبیل (تقویم البلدان ابوالفدا) و ایسلامی جوغرافیاچیلارین چوخونون اثرلرینده اردبیل کیمی یازیلیب‌دیر (ابن خرداذبه، ابن رسته، یعقوبی، ادریسی، مقدسی، ابن الفقیه، قزوینی، مستوفی ویاقوت حموی). بلاذری، ایسلامین باشلانیشینا حصر اولونموش اثری، فتوح البلدان‌دا بۇ شهرین آدین اردبیل یازیب‌دیر. اردبیل آدی ۴و۵و۶و۷و۸ عصرلرده ضرب اولونموش سکه‌لر اوستونده اردبیل کیمین حک اولونوبدور (ابوبکر بن محمدین سکه‌سین استثنا ائدرک). ائرمنی تاریخچی‌سی «لووند» میلادی سگگیزینجی عصرین سونوندا (هجری‌نین ایکینجی عصری) اردبیلین آدین «ارت ویت» کیمین یازیبدیر. مارکوارت‌ا گورا بۇ آد سونرالار «ارت ویل» آدینا چئوریلیب‌دیر.[۴][۵]

قایناق‌لارین گوستردیگینه گوره اردبیل و یا ارویل‌ین آدی هئچ قایناقدا «ارتاویل» کیمین یازیلماییب‌دیر. بۇ آد «اردویل» آدینین یئنی‌دن جورلانماسی‌کیمی اورتایا آتیلیب‌دیر.[۶]

گؤرمه‌لی و تاریخی یئرلر[دَییشدیر]

یئتدی گوز کورپوسی

چای‌لار[دَییشدیر]

اردبیل شهرینین اورتاسیندان بالیقلی چای آدی اوْلان بیر چای کئچیر کی نئچه تاریخی کؤرپو ده بۇ چایین اوستونده تیکیلمیشدیر، بۇ کؤرپولرین ان معروف لاری یئددی گؤز کؤرپو، یعقوبیه کؤرپوسو، ایبراهیم آباد کؤرپوسو و نادیری کؤرپوسو دورلر.

محله‌لر[دَییشدیر]

بو شهرین اصلی قدیم محله لری اوچ دوکان، نیار، پیرتملیک، تاوار، اونچی مئیدان، آلا قاپی و چشمه باشی دان عیبارت دیر.

بازارلار[دَییشدیر]

بو شهرده چوخلو قدیمی و اوستو اؤرتولو بازار لار واردیر کی بعضی لرینین نئچه یوز ایل قیدمتی وار دیر کی راستا بازار، قیزیلچی بازار، دمیرچی بازار، باشماقچی بازار و بؤرکچی بازاری نومونه اوچون آد آپارماق اولار کی اردبیل بازارینین خوللاری حساب اولونورلار

قارداش‌لیق[دَییشدیر]

تاریخ اؤلکه قارداشلیق شهرلری
۲۰۱۱ ماجاریستان تیساوازوری[۷]

آدلیم‌لار[دَییشدیر]

حاجی بابا خان اردبیلی

شیخ صفی‌الدین اردبیلی

شاه اسماعیل خطایی

ابن بزاز اردبیلی

شیخ جبرائیل

علی دایی

حسین رضازاده

کریم انصاری فرد

سعید علی‌حسینی

سلیم مؤذن زاده

ودود مؤذن زاده

رحیم مؤذن زاده

محمود ساوالان

لطفی زاده

علی سلیمی

ناصیر چشم آذر

مقدس اردبیلی

آیت الله موسوی اردبیلی

الهی اردبیلی

بابا صفری

بیضا اردبیلی

منزوی اردبیلی

جابر عناصری

صدر الممالک اردبیلی

اکبر عبدی

جمشید هاشم پور

رسیم‌خانا[دَییشدیر]

قایناقلار[دَییشدیر]

  1. http://amar.sci.org.ir/ ایرانین آمار مرکزی اردبیل اوستانی‌نین آماری
  2. اردبیل بلدیه سی نین سایتی پیشینه تاریخی اردبیل
  3. حسن ماکوئی (زنگیمارلئ)، " اردبیل " تاریخ لر شهری
  4. عادل ارشادی فرد، پیشینه تاریخی اردبیل، آراز درگی‌سی، سای 101
  5. یوزف مارکوارت، ایران شهر، 206
  6. عادل ارشادی فرد – آراز درگی‌سی، سای 101
  7. http://www.irna.ir/fa/pagenotfound.htm?aspxerrorpath=/NewsShow.aspx

قارداش پروژه‌لرده اردبیل گؤره داها آرتیق بیلگی‌لر تاپابیلرسینیز.


Search Wiktionary سؤزجوک‌لر ویکی‌سؤزلوک‌ده
Search Wikibooks کیتاب‌لار ویکی‌کیتاب‌دا
Search Wikiquote سؤزلر ویکی‌سؤزده
Search Wikisource قایناق متن‌لر ویکی‌قایناق‌دا
Search Commons فایل‌لار ویکی‌آمباردا
Search Wikinews خبرلر ویکی‌خبرده