قاراپاپاق

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
قاراپاپاق
یاشادیغی اراضیلر
ایران، تورکیه، گورجوستان، روسیه، آذربایجان، قازاقستان
قوهوم خالقلار

اوغوز تورکلری (تورکیه تورکلری،تورکمن تورکلری)

قاراپاپاق آذربایجانین بورچالی تورکلرینین بیر طایفاسی و ائل‌لریندن ساییلیر[۱][۲]و ایندیلیکده باتی آذربایجان اوستانیندا و هابئله بعضی قونشو اؤلکه‌لرده او جومله‌دن آذربایجان، گورجوستان، تورکیه‌ده واردیرلار. ۱۲۴۰-نجی قمری ایلینده قاراپاپاق ائلی قافقازدان کؤچوب سولدوز دوزلوغونده یئرلشدیلر. قاراپاپاق تورکجه‌ده یانی قره بؤرک. ایندیلیکده قاراپاپاق ائلینین بیر بؤلومو قزاق آدیلا زامان کئچندن سونرا کوردلشیبلر. باشقا طایفالار او جومله‌دن (چاخرلو، آلواشلی، جان احمدلو، شمس الدینلی، سارال، تورکاوون، آرپالی،...) و هابئله سولدوزون دیگر طایفالاری (ایناللی، مقدم، حیدرلو، بالخانلی،...) تورک و شیعه دیرلر. بورچالی طایفاسی کمیجان مرکزی اوستانیندا ایندی ده یاشاییرلار.

بورچالی ائلی[دَییشدیر]

بورچالی ائلی ایرانین مشهور و تاریخی تورک ائللریندن بیری اولموشدور. تاریخده بو ائلین ایسلام دؤورو کئچدیگی ائنیش-یوققوشلو یولون خلاصه‌سی بوندان عبارتدیر:
صفویلر دؤورونده، بو ائل اراک و همدانین "بورچالی" منطقه‌سینده باشاییردیلار. ائلین اولدوقجا ایگید، دؤیوشکن و رشادتلی اولدوغو اوچون، صفوی شاهلاری بو ائلی ایرانین شمالی مرزلرینی قوروماق اوچون، گورجوستانا کؤچوردولر. بورچالیلار ۳۰۰ ایل گورجوستاندا ایرانین شمالی سینیرلارینی، روسلارین مقابلینده قورودولار: تا اینکی فتحعلیشاه دؤورو ایران-روس محاریبه‌لری چاتدی. بو محاریبه‌ده بورچالی ائلی ایران اوردولارینین اؤن سیراسیندا گئدیردی.
تورکمنچای مقاویله‌سیندن سونرا گورجوستان، یعنی بو ائلین یاشادیغی یئرلر روسلارین الینه کئچدی، بونا گؤره ده بورچالی ائلینین بؤیوک حیصه‌سی ایرانا دؤغرو حرکت ائتدیلر، آنجاق یوللار باغلی اولدوغو اوچون عثمانلی تورپاقلارینا کئچیب، بیر قیش اورادا قالدیلار. بورچالیلارین بؤرکلری قارا اولدوغو اوچون عثمانلیلار بو ائله "قاراپاپاق" دئدیلر.
بورچالیلارین معین ائل و اوبالاری گورجوستاندا قالدیلار و ایندی ده اورادا یاشاییرلار و سایلاری بیر میلیونا یاخیندیر. ایستانبول دارالفنونونون مشهور تورکچو عالیمی "محرم ارگین" همین بو گورجوستان تورکلریندن اولموشدور.
ه.ق. ۱۲۴۵ -نجی ایلین قیشی کئچندن سونرا بورچالی ائلی ایران تورپاقلارینا کئچیب، خوی-سالماس منطقه‌سینده یئرلشدیلر. عباس میرزا اونلاری "سولدوز" یعنی چاغداش "نقده"ده یئرلشدیردی. بو گون ده اونلار همین نقده‌ده یاشاییرلار.
۱۳۲۴-۲۵-نجی ایللرده آذربایجانین معاریف ناظیرینین معاوینی مشهور آذری شاعیری "قولو خان بورچالی" همین بو سولدوز-نقده بورچالی ائللرینین بؤیوکلریندن اولموشدور[۳].


قايناق[دَییشدیر]

  1. "Азербайджанцы". БСЭ. Archived from the original on 2012-11-20
  2. "Карапапахи". Российский Этнографический музей. Archived from the original on 2012-11-20
  3. تئلیم خان، حیات و یارادیجیلیغی. دوکتور م.ت. زهتابی، دوکتور علی کمالی. نشر اختر. تبریز: ۱۳۸۲. صص ۴۱-۴۲.