قیزیلباش

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
پرش به ناوبری پرش به جستجو
صفویلرین قیزیلباش عسگری

قیزیل‌باش و یا قیزیلباش اسکی دینی اینانیشی و کولتورلری ایله ایسلامیّتی اؤزلرینه خاص بیر شکیلده بیرلشتیریب شیعه‌لیک دن ائتکیله‌نن صفوی طریقتی موریدلری اوچون ایستیفاده اولان تریم.[۱]

قیزیلباش ایران یایلیقی‌نین قوزئی‌باتی‌سینداکی اولان ائل‌لرین مجموعه‌سینه دئییلیردی کی صفوی طریقتینه اینانلاری واریدی و بیرینجی شاه ایسماعیل اونلارین کؤمکلیغی‌نان حؤکومته یئتیشدی و صفوی ایمپیراتورلوغونو بینا ائلدی. کولیّتده ایران قوشونونا و یا ایران اوردوسونا صفویلر چاغیندا، «قیزیلباش» دئییردیلر.

ایندیلیک‌ده قیزیلباشلار بیر خالق کیمی، ایران، آذربایجان جومهوریتی، تورکیه و افغانیستان دا یاشییرلار.

اونلارین نوفوس ساییسی افغانیستان دا ۲۷۰ مین نفر حودودوندا دیر.[۲] قیزیلباش بیرلیغی ایلک دفعه آذربایجاندا باش تاپدی. ساوالان و قاراداغ‌ و موغان خان‌لاری و ائللری‌نین قیزیلباشلارا قاتیلماغی و اونلارین شاه ایسماعیله موطیع اولماغی، ایرانین و صفویلرین اوردو قودرتی و گوجو، کی او زامان قیزیلباش آدلانیردی، چوخالدی. سونرالار، قیزیلباشلارین کیچیک قبیله‌لری و ائللرینین بیربیرینه قاتیلماغی ایله، بؤیوک بیر ائل یاراندی کی او ائلین آدی شاهسَوَن یا دا شاه‌سئون ایدی.

آدلاری‌نین آنلامی[دَییشدیر]

قیزیلباش لوغتی اؤزی ایکی سؤزجوک‌دن عیبارت اولور، بو ایکی سؤزجوک تورکجه سؤزجوکلری دیرلار، قیزیل+باش، بو آد بونا گؤره اولا بیلر کی قیزیلباشلار قیرمیزی رنگده و یا قیزیللی رنگده بیر بؤرک باشلارینا قویوردولار و بو ایش اونلارین رسیم‌لریندن‌ایمیش. قیرمیزی بؤرک باشا قویماق بیر رسمیمیش کی شیخ حیدر طرفیندن مورید صوفیلره مرسوم اولموشدی، شیخ حیدر - بیرینجی شاه ایسماعیلین آتاسی ایدی.

قیزیل‌باش ائل‌لری[دَییشدیر]

قیزیلباشلارین چوخونلوغو تورک ائللریندن دیلار، قیزیلباش بیرلیغی ایلک دفعه آذربایجاندا باش تاپدی. ساوالان و قاراداغ و موغان خان‌لاری و ائللری‌نین قیزیلباشلارا قاتیلماغی و اونلارین شاه ایسماعیله موطیع اولماغی، ایرانین و صفویلرین اوردو قودرتی و گوجو، کی او زامان قیزیلباش آدلانیردی، چوخالدی. سونرالار، قیزیلباشلارین کیچیک قبیله‌لری و ائللرینین بیربیرینه قاتیلماغی ایله، بؤیوک بیر ائل یاراندی کی او ائلین آدی شاهسَوَن یا دا شاهسئون ایدی. تورکمان، آیماق، تورکمن و تورک مجموعه‌سی قیزیلباشلارین اصلی ائللرین تشکیل ائدیردیلر، قیزیلباشلارین اصلی بونیانی سگگیز ائلدن عیبارت اولوردی:

قایناقلار[دَییشدیر]

  1. TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 25,  sayfa: 546
  2. https://joshuaproject.net/countries/AF#Religions