افغانیستان
{{infobox |templatestyles = Template:Infobox country/styles.css | bodyclass = ib-country vcard | aboveclass = adr | above =
| data3 =
| data5 =
| label6 = وضعیت | data6 =
| label7 = Location | data7 =
| label8 = پایتخت
| data8 = کابول
| rowclass9 = mergedrow | label9 = Capital-in-exile | data9 =
| rowclass10 = mergedrow | label10 = Administrative center | data10 =
| rowclass11 = mergedbottomrow | label11 = بؤیوک شهری | data11 =
| rowclass12 = mergedtoprow | label12 = رسمی دیللر | data12 = | rowclass13 = mergedrow | label13 = Recognised languages | data13 = | rowclass14 = mergedrow | label14 = Recognised national languages | data14 = | rowclass15 = mergedrow | label15 = Recognised regional languages | data15 = | label16 = عۆموُمی دیللر | data16 =
| rowclass17 =
| label17 =رسمی دیل(لر)
| data17 =
| rowclass18 = | label18 = Other languages | data18 =
| label19 = اتنیک قروپلار
| data19 =
| label20 = دین
| data20 = ایسلام
| label21 = دمونیم(لر) | data21 = افغان
| label22 = تیپ | data22 =
| label23 = Membership | data23 =
| label24 = دؤولت | data24 = اوتوکراتیک مرکزی دیوبندی ایسلامی باخیجی حؤکومت
| header25 =
| rowclass26 = mergedrow
| data26 =
عبدالسلام حنفی | rowclass27 = mergedrow | label27 = | data27 = | rowclass28 = mergedrow | data28 = | rowclass29 = mergedrow | label29 = | data29 = | rowclass30 = mergedrow | data30 = | rowclass31 = mergedrow | label31 = | data31 = | rowclass32 = mergedrow | data32 = | label40 = قانون اوقانی | data40 = - | rowclass41 = mergedrow | label41 =
| data41 = | rowclass42 = mergedbottomrow
| label42 =
| data42 =
| rowclass43 = mergedtoprow | header43 = یارانماسی
| label44 = یارانماسی | data44 =
| label45 = تاریخی دؤنم | data45 =
| rowclass46 = mergedrow
| data46 =
آوریل ۱۷۰۹
۱۹ اوت ۱۹۱۹ | rowclass47 = mergedbottomrow | data47 = | rowclass60 = mergedtoprow | header60 = اراضی | rowclass61 = mergedrow | label61 =
| data61 = ۶۵۲٬۸۶۴[۱] km2 (۲۵۲٬۰۷۲ sq mi)Convert internal error: unknown message (۴۱-جی)
| rowclass62 = mergedrow
| label62 =
| data62 =
| rowclass63 = mergedrow
| label63 =
| data63 =
| rowclass64 = mergedbottomrow
| label64 =
| data64 = -
| rowclass65 = mergedbottomrow
| label65 =
| data65 =
| rowclass66 = mergedbottomrow
| label66 =
| data66 =
| rowclass67 = mergedbottomrow | label67 = | data67 =
| rowclass68 = mergedbottomrow | label68 = | data68 =
| rowclass69 = mergedbottomrow | label69 = | data69 =
| rowclass70 = mergedbottomrow | label70 = | data70 =
| rowclass71 = mergedbottomrow | label71 = | data71 =
| rowclass72 = mergedrow
| label72 =
| data72 =
| rowclass73 = mergedrow
| label73 =
| data73 = {{#if:
|{{#if:
|{{#if:| ([[List of countries and dependencies by area|{
افغانیستان (پشتوجا: افغانستان) یادا رسمی آدی ایله افغانیستان ایسلام امیرلیگی، اورتا آسیانین گونئینده دنیزه چیخیشی اولمایان بیر دؤولت دیر. بۇ اؤلکه گونئی و دوْغۇدان پاکیستان، باتیدان ایران، قوزئیدن تورکمنیستان، اؤزبکیستان و تاجیکیستان، قوزئی-دوْغودان ایسه چین ایله قوْنشۇدۇر. بۇ اؤلکهنین باشکند و اَن بؤیوک شهری کابول شهریدیر. ۲۰۲۱ طالیبان هوجومو نتیجهسینده طالیبان اؤلکهنی ایداره ائتمکدهدیر.
باتؽ و دوْغو آراسیٛنداکیٛ یوللاریٛن کسیشمه نؤقطهسینده یئرلَشن افغانیستان، ائتنیک قۇرۇپ و مدنیتلر ایله دوْلودور. تیجارتین مرکز نؤقطهلریندن بیری اوْلان افغانیستان، بۇ استراتئژی مؤوقعی سببی ایله تاریخ بویۇنجا فارسلار، یونانلار، عربلر، تورکلر، موغوللار، اینگیلیسلر و روسلار کیمی مۆختلیف خالقلاریٛن ایستیلاسیٛنا اۇغرامیٛشدیٛر.
تاریخی
[دَییشدیر]اهالیسی
[دَییشدیر]باشکند(پایتخت) کابول اؤلکهنین ان بؤیۆک شهریدیر، دیگر اهمیتلی شهرلر غربده هئرات، جنۇبدا قندهار و شیمالدا مزار شریفدیر. یئرلی ومیللی سویداینتئقراسیانیٛن زیفا اولدۇغۇ افغانیٛستاندا جوْغرافی مانئلردنالا و ایجتیماعی حیاتدا دا بیر سیٛرا اهمیتلی مۆشکۆللر قالماقدادیٛر. احالینین ساوادلیٛلیٛق درجهسی تخمیناً ۳۶٪ -دؽر، ادام باشیٛنا دۆشناۆمۇمداخیلی گلیر باخیٛمیٛندان دا دۆنیانیٛن ان یوخسۇل اؤلکهلری آراسیٛندادیٛر. افغانیٛستان ایسلام جۆمهۆریتینین مرکزی ستاتیستیکا تشکیلاتؽنؽن معلۇماتلارؽنا اساساً ۲۰۱۱ – جی ایلین اولین اؤلکه اهالیسینین ساییٛنیٛن ۲۴. ۴۸۵. ۶ مین نفراولدۇغۇ احتیمال ائدیلیر. <رئف>یسلامیج رئپۇبلیجاوف افغانیستان جئنترال ستاتیستیجساورگانیزاتیون - '
قومیت ترکیبی
[دَییشدیر]افغانیٛستان چوخ قومیتلی اؤلکهدیر. بۇنۇنلا برابر هئچ بیر قؤومیت قۇرۇپۇ اکثریتی و یا چوخلۇغۇ (یاریٛدان چوخ) تشکیل ائتمیر، اؤلکهده یالنیٛز قارشیٛلیٛقلیٛ نیسبتده اۆستۆنلۆیه صاحیب بئش بؤیۆک قؤومیت قۇرۇپ واردیٛر (پوشتونلار، تاجیکلر، اؤزبکلر، هزارلر و تورکمن تورکجهسیلر) و اونلاریٛن هربیرینین سایؽ ۱ میلیوندان آرتیٛقدیٛر. اساساً افغانیٛستاندا تۆرک دیللی و فارس دیللی خالقلار یاشایؽر.
دین
[دَییشدیر]افغانیستان اراضیسینده، ایسلام ۸۰۰ میلادی ایللرین سونۇندا باشلامیٛشدیٛر. حال-حاضؽردا اؤلکه اهالیسینین اکثریتی مۆسلمانلاردیٛر. افغانیستاندا مۆسلمان اهالینین ۸۰–۹۰٪-نؽ تشکیل ائدن سۆننۆلۆیۆن حنفی مذهبی داها چوخ یایؽلمیٛشدیٛر. سۆننۆلر اساساً افغانلاریٛن بؤیۆک بیر حیصّهسیدیرلر، تاجیکلر، اؤزبکلر، تۆرکمنلر، بلۇچلار
افقانیستاندا بیر سیٛرا سۆننۆ جریانلارؽ فعالیت گؤستریر - قدیری، نقشبندی، قلندری. اهالینین چوخ آز حیصّهسی (۰٬۵٪) احمدیه طریقتینه منسۇبدۇر. اؤلکهده اهمیتلی سایدا شیعهلر وار. بۇنلار خزر-بربرلر، ائلجهده تئیمۇرلار، قیٛزیٛلباشلار و افغان-دزادزلار، سیاسته نیسبتناً قارؽشمؽش افغان-فارس قۇرۇپۇ و فارسلاردیٛر. شیعهلره هم ده کابۇل، هرات، غزنه اراضیسینده ده راست گلمک اولار. بدخشان خالقیٛ وتاجیکلری بیر حیصهسی ایسماعیلیه طریقتینه عیبادت ائدیرلر (ایسماعیلیلر اؤلکه اهالیسینین تقریباً ۳٪-نی تشکیل ائدیرلر). بۇندان باشقا، افغانیٛستاندا هیندۇ-ایستلر (۲۰مین نفر)، ائلجهده سیخلر، زرتۆشتۆلر) یاشایؽر.
ایقتصادی گؤستریجیلر
[دَییشدیر]- ایقتصادیاتا عۆمۇمی باخیٛش: افغانیٛستان دنیزه ساحیلی اومایان اؤلکهدیر، ایقتصادیاتیٛ اکینچیلیگه وحئیواندارلیٛغا (قویۇن و کئچی یئتیشدیرمهیه) اساسلانیٛر.
- ایش قۆووَسی: ۱۵-میلیون (۲۰۰۴-جی ایل معلۇماتلاریٛ)
- سئکتورلارا گؤره ایش قۆووسی:اکینچیلیک ۸۰٪، صنایع ۱۰٪، خیدمت ۱۰٪ (۲۰۰۴ ملۇماتلاریٛ)
- صنایع: کیچیک میقیاسدا پالتار، صابۇن، موبل، ایاق قابیٛ، گۆبره، سیمان، آلایشی خالچالار، طبیعی گاز، یاغ، کؤمۆر، میس سئخلری.
- ائلئکتریک استهصالیٛ: ۹۰۵ میلیون kWh (۲۰۰۳/تخمینی)
- ائلئکتریک استهصالیٛ: ۱٬۰۴۲ میلیارد kWh (۲۰۰۳/تخمینی)
- ائلئکتریک ایخراجاتیٛ: ۰ kWh (۲۰۰۱/تخمینی)
- ائلئکتریک ایدخالاتیٛ: ۲۰۰ میلیون kWh (۲۰۰۳)
- اکینچیلیک وحئیواندارلیٛق محصوللاریٛ: خاشخاش، بۇغدا، مئیوه لر، فیٛندیٛق، یۇن، دری
- ایخراجات مبلغی: ۴۷۱ میلیون دوللار (۲۰۰۵-جی ایل ملۇماتلاریٛ)
- ایخراجات محصوللاریٛ: خاشخاش، مئیوه و فیٛندیٛق، آلایشی خالچالار، یۇن، پامبیٛق، دری، قیمتلی داش و لعل-جواهیراتلار.
- ایخراجات اورتاقلاریٛ: پاکیستان، ایران، آلمان، هیندوستان، بؤیۆک بریتانیا، بلژیک، لۆکسئمبۇرق، چک رئسپۇبلیکاسیٛ
- ایدخالات مبلغی: $۳٬۸۷ میلیارد (۲۰۰۵-جی ایل ملۇماتلاریٛ)
- ایدخالات محصوللاریٛ: خاریجی اینوئستیسیا، یئینتی و نئفت محصوللاریٛ، ایستئحلاک ماللاریٛ
- ایدخالات اورتاقلاریٛ: پاکیستان، ایران، یاپونیا، سینگاپۇر، هیندوستان، جنۇبی کورئیا، آلمان
- خاریجی بورج مبلغی: ۸ میلیارد دوللار (۲۰۰۴-جۆایل ملۇماتلاریٛ)
- پۇل واحیدی:افغانی (ƏHVƏ)
- پۇل واحیدی کودۇ: ƏHVƏ
- مالی ایلی: ۲۱ مارس – ۲۰ مارس
نقلیات یوللاریٛ
[دَییشدیر]- دمیر یوللاریٛ: km ۲۴٬۶
- اوتوموبیل یوللاریٛ: ۲۱۰۰۰ km
گؤرونتولر
[دَییشدیر]قایناقلار
[دَییشدیر]- آسیا اؤلکهلری
- اسلامی اؤلکهلر
- فارس دیللی اؤلکهلر
- اورتا آسیا اؤلکهلری
- ایسلام جومهوریتلری
- دنیزه چیخیشی اولمایان اؤلکهلر
- آز توسعه ائتمیش اؤلکهلر
- Afghanistan
- ایران یایلاسی
- Islamic republics
- ایسلام ایشبیرلیگی تشکیلاتی اؤلکهلری
- Member states of the South Asian Association for Regional Cooperation
- بیرلشمیش میلتلر اؤیهسی اؤلکهلر
- پشتوجا دانیشان اؤلکهلر
- فارسجا دانیشان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- Iranian countries and territories
- گونئی آسیا اؤلکهلری
- ۱۷۰۹ میلادی ایلده قورولان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- ۱۷۴۷ میلادی ایلده قورولان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- Territories under military occupation
- 1709 establishments in Asia