سایکولوژی

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
Psi2.svg

سایکولوژی یا روانشناسی — روح، روحی عالم؛ — بیلیک، اؤیره‌نمک، علم — "داورانیش حاقین‌دا علم" دئمک‌دیر. سایکولوژی علمینین اوصولو مورکّب و چوخ‌جهت‌لی‌دیر. سایکولوژی داورانیش و ذهن علمی‌دیر،[۱][۲] اینسان داورانیشینین و ذهنی پروسسلرین اساس سببلرینی اؤیره‌نن و تدقیق ائدن بیر علم‌دیر. سایکولوژی دیگر علملردن داها قیسا بیر تاریخه مالیک‌دیر. بۇ قیسا مدت عرضینده سایکولوژی مۆختلیف یوْللارلا بللی ائدیلمیشدیر. ایلک تعریف اینسان بئیینین یاپیسال(ساختار)و اونون اؤیرنیلمه‌سی ایدی. روانشیناسلار اینسان عقلینی مۆشاهیده ائتمک مۆمکون اوْلمادیغی حال‌دا سایکولوژی "مۆشاهیده اوْلونان داورانیشلارین علمی آراشدیریلماسی" شکلینده تعیین ائتمیش لر. سایکولوژی، حافیظه پروسسلری و دۆشونجه کیمی ذهنی خۆصوصیت لری باشلایان داورانیشا اینسان بئیینین ائتکیینی قبول ائتمه یَن بیلیشسئل سایکولوژی اوْرتایا چیخدی سایکولوژی علمی هم ده فعالیت و بیلیم یوردون سایکولوژی پروبلملرینی اؤیرنیر. داورانیش فعالیت و اونسیت پروسسینده موختلیف فورمالاردا تظاهر ائدیر. سایکولوژی بئیین‌ده اوبیئکتیو عالمین سوبیئکتیو صورتی کیمی عمله گلن داورانیشنین فاکتلاری، قانون اویغونلوقلاری و مکانیزم لری حاقین‌دا علم‌دیر.


داورانیش[دَییشدیر]

قدیم‌دن داورانیش حاقین‌دا ایکی تعلیم – ماتریالیست و ایدئالیست تعلیم واردیر. سایکولوژینین بیر علم کیمی اینکیشافی اساساً ماتئریالیت تعلیمین اینکیشافی ایله باغلی اوْلموش‌دور. داورانیش اوبیئکتیو عالمین سوبیئکتیو اینیکاسین‌دان عبارت‌دیر. اینیکاس ماتئرییانین ان عمومی خاصه‌سی‌دیر. اینیکاس دئدیک‌ده ایکی اوبیکتین قارشی‌لیق‌لی تأثیری پروسسی و اونون نتیجه‌سی نظرده توتولور. بۇ زامان همین اوبیکتلردن بیرین‌ده عمله گلن دییشیک‌لیکلر او بیرینی تأثیری ایله شرط‌لنیر و سونونجونون ایستروکتورونا اویغون اولور.

ایوان سچنوو ثبوت ائتدی کی، داورانیش رفلکتور کاراکتر داشیییر.

آکادمیک ایوان پاولوو رفلکتور نظریه‌نی گئنیش اکسپریمنتال تدقیقاتلار اساسین‌دا یئنی فاکتلارلا زنگینلشدیردی. اونون آلی سینیر فعالیتی حاقین‌داکی تعلیمی رئفلئکتور نظریه‌نین اینکیشافین‌دا خصوصی مرحله تشکیل ائدیر.

داورانیش حاقین‌دا علمی تسووورلرین فورمالاشماسین‌دا تبیتشوناس‌لیق موهوم رول اوینامیش‌دیر. معاصر تصووورلره گؤره سایکولوژی فونک‌سییالار بئیین ساحه‌لرینین بیرگه ایشی سایه‌سینده حیاتا کئچیریلن فونکسیونال سیستملر (P.K.Anoxin) کیمی فعالیت گؤستریر. اونون سیستم تشکیل ائدن مرکزی عاملی ایشین نتیجه‌سی و یا مقصدی ایله اوزلاشیرلار.

سایکولوژی حادثه‌لرین تصنیفی[دَییشدیر]

سایکولوژی حادثه‌لری شرطی اولاراق اوچ بؤیوک قروپا بؤلورلر:

  1. سایکولوژی پروسسلر.
  2. سایکولوژی حاللار (و یا سایکولوژی هالتلر، وضعیتلر).
  3. سایکولوژی خاصه‌لر (و یا خصوصیتلر).

سایکولوژی پروسسلر سایکولوژی علمینین اساس بؤلمه‌لارین‌دان بیری‌دیر. ایدراک پروسسلرینه (دویغو، قاوراییش، دقت، حافیظه، تفکّور، نیطق و تخیّول)، ایرادی پروسسلره و ائموسیونال پروسسلره بیرلیک‌ده سایکولوژی پروسسلر دئییلیر. باشقا سؤزله، سایکولوژی پروسسلر اؤزلری ده اوچ یاریمقروپا بؤلونور: ایدراک پروسسلری، حیسی پروسسلر، ایرادی پروسسلر.

سایکولوژی حادثه‌لرین ایکینجی قروپونو تشکیل ائدن سایکولوژی حاللار و یا وضعیتلر دا موختلیف‌دیر. دالغین‌لیق، اینام‌سیزلیق، شوبهه و ... سایکولوژی حاللارا مثال اولا بیلر.

  1. Fernald LD (2008). Psychology: Six perspectives (pp. 12–15). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  2. Hockenbury & Hockenbury. Psychology. Worth Publishers, 2010.