قالاکسی

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن

قالاکسی یا اولدوزلار قالاغی اولدوزلار و اولدوزلار آراسیندا اولان توز، قاز و ماده‌لردن، و قارانلیق ماده‌لر و داغیلمیش اولدوزلارین قالانیندان قورولوب و ماده‌لرین بیربیرینه چکیمیندن بیر یئره ییغیلیب و بیر بؤیوک قالاق و تایا کیمی گؤروشور. ان چیچیک اولدوزلار قالاغی تکجه نئچه یوز ایشیق ایلی اوزنلوغو وار و ان بؤیوک قالاکسی‌لر ۳ میلیون ایشیق ایلی اوزونلوغو اولور کی اولاردا ۱۰۰ میلیارد و چوخ اولدوز اولور. قارانلیق ماده اولدوزچولوق بیلگیلرینده بیر فرضی و قوشما ماده دیر چون اؤزوندن ایشیق و الکترو مغناطیس دالغاسی وئرمیر یا ایشیغی و الکترومغناطیس دالغاسین قایتارمیر اونا قارانلیق ماده آدی وئریلیب. قارانلیق ماده‌نی گؤرمک اولمور آمما اونون چکیمی اوبیری قالاکسی‌لرده، اولدوزلاردا و ماده‌لرده بیلینیر و یئری گؤروشور. بو ماده‌نی تانیماق چتین دیر آمما اولدوزچولوقدا دیرلی بیر ایشلر یارادیر.[۱][۲][۳]

قالاکسی[دَییشدیر]

اینگلیسیجا Galaxy یونانجا دیلدن آلینمیش Galaxias (سوتلو) کی سامان یولو اولدوز شکیلیندن آلینیر و یونانجا اونا سوتلی یول یا همان قالاکسیوس آد وئریلیب.milky way .تورکیجا دیلده قالاق معناسینه چونور کی یغینجاق سوزو باش تاپیلیر.قالاکسی لر اولماقدا بیر بیریله فرقیلی و بؤیوک بالا اوزون قیسسا و آز چوخ گیرده بوروشوق و... آیری آیری شکیلده اولور. چیچیک قالاکسی لرین تکجه 10میلیون سایی اولدوزو اولور.[۴] و بریوک قالاکسی لرده 100,000 میلیارد یا همان 100تریلیون اولدوز سایی اولور.[۵] بوتون الدوزلار بیر قالاکسیده اوز یئرلرینده آرایئر دوره سینه فیرلانیر.قالاکسی لری آراشدیرمادا اولاری ادوین هابل سایلاریندا قویوبلار و هر قالاکسی اوز یئرینده اولور.قالاکسی لرین اولماسینا گوره بیلگیلر چوخ آزدی و بیئله بیلینیر کی اولار بیر قالاق بولوت وایستی قازدان اولور.اولارین شکیلی چوخلو گیرده و یومورو(بیضی) شکیلده اولور.[۶] اوزئری گویلرده 170 میلیارد قالاکسی واردی [۷] چوخلو قالاکسی لرین 100,000 دن 1000 پارسک اوزونلوقو اولور(هر پارسک 31 تریلیون کیلومتیر اولور).قالاکسی لر میلیونلار و حتی میلیاردلار پارسک آیری دوشوبلر.[۸] قالاکسی لر آراسی قاز ایله دولوب امما اونون سیخلیقی چوخ آز و بیر اتوم بیر کؤب متیرده اولور.قالاکسی لر زینگیله کیمی صف چکیر و آخیرده بیر سخیلمیش زینگیله کیمی الدوز زینگیله سی اولور.قالاکسی لرین دوره سین اوجسوز (اوجوبونوق) خلاء توتوب(خلاء لانهایة).[۹]

قارانلیق ماده[دَییشدیر]

یوزه دوقسان دونیاده ماده لر قارانلیق ماده اولور و بونو هاللاشدیرماق چوخ چتین اولورامما بیلینیر کی قالاکسی لر آراسیندا بؤیوک قارا چوخورلار واردی.بیئله بیلینیر کی هئچ الماسا بیر قارا چوخور سامان یولو قالاکسی آراسیندا واردی.[۱۰]

قالکسی لرین اولماسی[دَییشدیر]

بوروشوق قالاکسی یومورو قالاکسی قاریشیق قالکسی چوبوق قالاکسی دونیاده اولان قالاکسی لر شکیلی اولور.

قایناقلار[دَییشدیر]

  1. «قارانلیق ماده نه دیر؟>؟». ۶ اوت ۲۰۰۹.
  2. «Classical Dark Matter» ‎(انگلیسی)‎ (PDF). ۲۰۰۷.
  3. اسپارکل ال اس. Gallagher III, J. S. چاپ ۲۰۰۰. کمبریج: کمبریج، ۲۰۰۰.
  4. http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2000/pr-12-00.html. Retrieved 2007-01-03. دولوف
  5. http://www.nytimes.com/1990/10/26/us/sighting-of-largest-galaxy-hints-clues-on-the-clustering-of-matter.html
  6. Hoover, Aaron (2003-06-16). Hubble News Desk. Archived from the original on February 25, 2007. http://web.archive.org/web/20070225064443/http://www.napa.ufl.edu/2003news/galaxies.htm. Retrieved 2007-02-05.
  7. Hoover, Aaron (2003-06-16). «ستاره شناسان یو اف: کائنات کمی آسانتر از آنچه انتظار می‌رود!!!». Hubble News Desk. Archived from the original on February 25, 2007. http://web.archive.org/web/20070225064443/http://www.napa.ufl.edu/2003news/galaxies.htm. Retrieved 2007-02-05.
  8. Gilman, D. NASA WMAP. http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/EP-177/ch4-7.html. Retrieved 2006-08-10.
  9. "Galaxy Clusters and Large-Scale Structure". University of Cambridge. http://www.damtp.cam.ac.uk/user/gr/public/gal_lss.html. Retrieved 2007-01-15.
  10. Finley, D. ; Aguilar, D. (2005-11-02). "نگاه نزدیکتر ستاره شناسان به راه شیری Mysterious Core". National Radio Astronomy Observatory. http://www.nrao.edu/pr/2005/sagastar/. Retrieved 2006-08-10.