ایومه

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
ایومه، سۆرعتین زامان‌لا دییشیم سۆرعتی‌دیر و سۆرعت گرافیگینده هر هانسی بیر نقطه‌ده،‌ او نقطه‌یه مماس خطین اگیمی (شیب) اولاراق تانیملانیر.

فیزیک‌ده  ایومه، سورعتین زامانا گؤره تۆرئوی (مشتق) اولاراق تانیملانیر. بؤیوکلۆگو ²زامان/اوزاقلیق اولان بیر وئکتورئل نئچه‌لیک‌دیر  و جیسمین ده، سورعتین ده و یؤنۆنۆن ده (جهت) شیدتلریندکی دییشیمی گؤستریر.اؤلچۆلن ایومه SI بیریمی m/s² دیر.(²ثانیه/متر).


گئنئل اولاراق ایومه سؤزجویو سورعت‌ده‌کی آرتیشا قوللانیلیر و سورعت‌ده‌کی آزالیشا ایسه یاواشلاما دییلیر. فیزیک‌ده سورعت وئکتورونداکی بیر دییشیم ایومه اولاراق قبول ائدیلیر: دایره‌سئل حرکت‌ده سورعت وئکتورونون یؤنون‌ده‌کی دییشیم مرکزجیل(مرکزه دوغرو - مرکزه طرف) ایومه‌یه یول آچار. بو ایومه‌نین حیس ائدیلن اؤرنک‌لرینین بیری ماشین‌ده اولارکن بیر دؤنۆومو دونمک زامانی‌دؽر کی مرکزجیل ایومه، مرکزجیل قووت‌ایله اینسانؽ مرکزه دوْغرو چکیر.

ایومه سؤزجوگو کؤکن اولاراق «ایو iv» کؤکوندن گلیر و ایوَدی:عجله، ‭‮ایوَن:عجله‌ائدن، ایومک: عجله‌ائتمک کیمی کلیمه‌لرله عینی عایله‌ده‌دیر.

کلاسیک مکانیک‌ده ثابت کۆتله‌لی بیر جیسمین ایومه‌سی، جیسمه ائتکی ائدن خالیص قووت‌له اورانتیلیر(نیوتون‌ون ایکینجی یاساسی):

فومول‌دا F جیسمه ائتکی ائدن نئت (خالیص) قووت، m جیسمین کۆتله‌سی و a دا جیسمین ایومه‌سینی تمثیل ائدیر.

اورتالاما ایومه، سۆرعتین وئکتورونداکؽ دییشیمین (Δv) گئچن سۆره‌یه (Δt) بؤلومودور. آنلیق ایومه ده، Δt صیفیرا یاخینلاشیرکن، چوف قیسا زامان آرالیقلاریندا، بلیرلی بیر نقطه‌نین ایومه‌سی‌دیر.

آیریجا باخؽنیز[دَییشدیر]

  • سورعت
  • سارسؽم

قایناقلار[دَییشدیر]

دؽش باغلانتؽ‌لار[دَییشدیر]