مارتین لوتر کینگ

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن



مارتین لوتر کینگ
Martin-Luther-King-1964-leaning-on-a-lectern.jpg
قیسا بیلگی قارادریلرین حوقوق مودفیعه‌سی‌نین لیدئری
میللیت آمریکا
تحصیل دوکتورا
دوْغوم تاریخ 15 ژانویه , 1929
دوْغوم یئر آمریکا
اؤلوم تاریخ 4 آوریل , 1968
اؤلوم یئر آمریکا
اؤلوم سببی ترورلا اؤلدورولدو


مارتین لوتر کینگ جونیور (۱۵ ژانویه ۱۹۲۹ - ۴ آوریل ۱۹۶۸)، آمریکالی، قارادریلر و اینسان حوقوقلاری مودافیعه‌چیسی. دۆنیا داخیلینده زور علئیه‌داری و ایرقی برابرلیک فیکیرلری ایله تانینماقدادیر و 1964-جی ایلده نوْبل صۆلح مۆکافاتینی قازانمیشدیر. بۇندان باشقا، 1977-جی ایلده، اؤلوموندن 9 ایل سوْنرا، کؤهنه آبش باشچیسی جیمی کارتر طرفیندن باشچیلیق آزادلیق اودولونه لاییق گؤرولموش و شرفینه مارتین لۆتر کینگ گۆنو قئید اوْلونماغا باشلانمیشدیر. کینگین ان بیلینن و تأثیرلی دانیشماسی "بیر خیالیم وار / I Have a Dream" دیر.

حیاتی[دَییشدیر]

آفریقا منشألی آمریکالیلارین وطنداش حۆقوقلاری اۇغروندا غئیری-زوْراکی یوْللا مۆباریزه‌نین اؤنونده گئدن مارتین لۆتر کینگ 1964-جۆ ایلده نوْبل صۆلح اودولونه لاییق گؤرولموشدو، بۇندان دؤرد ایل سوْنرا اوْ قتله یئتیریلمیشدیر.

عاییله‌سی و کئچمیشی[دَییشدیر]

مارتین، 1929-جۇ ایلین 15 یانواریندا آتلانتا، ژئوْرژیا-دا آنادان اوْلموشدور. دوْغولاندا ایلک آدی میشل اوْلموشدور. مکتبدن سوْنرا مارئ‌هوْوس کالج (Marehouse College)-ده تحصیلینی داوام ائتدیرمیشدیر. بۇرادا مۆدیر و عینی زاماندا وطنداش حاقلاری لیدئری اوْلان بئنجامین مایس-دان تأثیرلنمیشدیر. 1948-جی ایلده سوْسیوْلوْژی فاکولته‌سیندن ماذون اوْلموشدور. 1953-جۆ ایلده کورتا اسکات (Coretta Scott) ایله ائولنمیشدیر. 4 اؤولادی وار ایدی: یولاندا دنیس (Yolanda Denise)، مارتین لوتر2 (Martin Luther II)، دکستر اسکات (Dexter Scott) و برینس آلبرتینه (Bernice Albertine).

کینگین 4 اۇشاغی دا آتالاری‌نین یوْلوندا گئدیب بیر وطنداش حۆقوقلاری مۆدافیعه‌چیسی اوْلدولار کورتا اسکات 30 یانوار 2006-جی ایلده اؤلدو.

وطنداش حۆقوقلاری فعالیتی[دَییشدیر]

کینگ، 1953 ایلینده داها 24 یاشیندایکن ان اؤنملی قارالار کیلیساسی اوْلان موْنتگوْمئری (Montgomery)، آلاباماداکی دئکستر آونو باپتیست کیلیساسی‌نین (Dexter Avenue Baptist) پاستؤرو اوْلدو. 1 دکابر 1955-جی گۆنو روزا پارکس (Rosa Parks/قارادریلی بیر قادین)، جیم کرو یاسالاری (Jim Crow laws) قارادریلی یئرینی بیر آغ دریلی‌یه وئرمه‌سی اوْلدوغو حالدا، بۇنا قارشی گلدیگی اۆچون تۇتوقلاندی. بۇنون اۆزرینه کینگ، موْنتگوْمری اوْتوْبوس بایکوْتونو (فا: تحریم اتوبوس‌های مونتگومری) دۆزنلدی. بایکوْت 382 گۆن سۆردو و دۇروم اوْ قدر گرگینلشدی کی کینگین ائوی بوْمبالاندی. بۇ بایکوْت زامانی کینگ تۇتوقلاندی. بایکوْت، آمریکا یۆکسک محکمه‌سی‌نین اوستانلرآراسی اوْتوْبوسلرده و دیگر اۇلاشیم آراچلاریندا اێرق آیریمجیلیغینی (فا: تبعیض نژادی) غئیری قانونی اعلان ائتمه‌سینه قدر داوام ائتدی.

بۇ بایکوْتدان سوْنرا، کینگ، سیاهی / قارا کیلسه‌لرین گۆجبیرلیگی ائتمه‌سینی و وطنداش حۆقوقلاری ایصلاحاتی اۆچون صۆلح گؤستریلر ائتمه‌گی مقصد الده ائدن جنوبی مسیحی لیدرلیک کوْنفرانسی (SCLC) نین 1957-جی ایلده قۇرولماسیندا اهمیتلی روْل اوْینادی. کینگ اؤلومونه قدر بۇ قۇرولوشدا اهمیتلی روْل اوْینادی. کینگ، ماهاتما گاندی طرفیندن تطبیق اوْلونان، زورا سؤیکنمه‌یَن وطنداش اطاعتسیزلیک فلسفه‌سی‌نین تعقیبجیسی‌ایدی و بۇ فلسفه‌نی SCLC طرفیندن نۆماییشلرده تطبیق ائتدی.

اف.بی.آی، 1961-جی ایلدن اعتباراً، یۇردداش حۆقوقلاری حرکتینه کوْمونیست سێزدیگی قوْرخوسویلا کینگی دینله‌مه‌یه باشلادی. لاکین، بئله بیر دلیله چاتیلا بیلمه‌دی. اف.بی.آی 6 ایل بوْیونجا الده ائتدیگی قئیدلری، داها سوْنرا کینگی لیدرلیک مؤوقعینی بۇراخماسی اۆچون مجبور ائتمک مقصدی ایله ایستیفاده اولدو.

بیر پاسیفیست اوْلان آ.ژ. مۇست (A.J. Muste)، سیاسی حرکتلرینده مارتین لۇتر کینگینه موشاویر اولدو. کینگ، جیم کرو یاسالاری (Jim Crow laws) اوْلاراق دا بیلینن جنوبداکی ایرق آیریمجیسی سیستمه قارشی زوْراکیلیغا سؤیکنمه‌یَن، یاخشی تشکیل ائدیلمیش نۆماییشلر مئدیادا بؤیوک ماراق گؤره‌جکدی. حقیقتن ده، ژۇرنالیستلرین یازدیقلاری و تلویزیونلاردا نۆماییش اوْلونان پروْقراملار یۇردداش حۆقوقلاری فعالیتینه قارشی بؤیوک بیر ماراق اوْیاندیردی و بۇ حرکتی 1960-جێ ایللرده آمریکانین ان اهمیتلی گۆندم ماده‌سی حالینا گتیردی.

کینگ، قارالارین سس حاقی، آیری-سئچکیلیگین سوْنا چاتماسی، چالیشان حۆقوقلاری و دیگر اساس حۆقوقلار اۆچون نۆماییشلری تشکیل ائتدی و قوردو. بۆتون بۇ حۆقوقلار 1964-جی ایلده چێخان یۇردداش حۆقوقلاری قانونو (Civil Rights Act of 1964) ایله 1965-جی ایلده چێخان سس حاقی قانونو (Voting Rights Act of 1965) ایله آمریکا حۆقوقونون بیر پارچاسی اوْلدو.

بیرده باخ[دَییشدیر]

قایناقلار[دَییشدیر]