سودان

ویکی‌پدیادان، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
Republic of the Sudan
جمهورية السودان
Jumhūriyyat as-Sūdān
  (عرب)
Flag of Sudan
Flag
Emblem of Sudan
Emblem
شوعار: النصر لنا (عرب)
"An-Naṣr lanā"
"Victory is ours"
میلی مارش: 
Sudan in dark green, disputed regions in light green.
Sudan in dark green, disputed regions in light green.
Location of Sudan
باشکند
و بؤیوک شهری
خرطوم
15°38′N 032°32′E / 15.633°N 32.533°E / 15.633; 32.533
رسمی دیللر
دین
Islam
لقب(لر)Sudanese
دؤولتDominant-party فدرال حوکومت semi-presidential republic
• President
Omar al-Bashir
Bakri Hassan Saleh
Bakri Hassan Saleh
Hassabu Mohamed Abdalrahman
قانون اوقانیNational Legislature
Council of States
National Assembly
Formation
3500 BC
1504[۲]
1820
1899
• Independence (from the بؤیوک بریتانیا and میصر)
1 January 1956
9 January 2005
• Secession of جنوبی سودان
9 July 2011
اراضی
• جمعی
۱٬۸۸۶٬۰۶۸ km2 (۷۲۸٬۲۱۵ sq mi) (15th)
جمعیت
• 2016 estimate
39,578,828[۳] (35th)
• 2008 census
30,894,000 (disputed) [۴]
• سیخیلیق
۲۱٫۳/km2 (۵۵٫۲/sq mi)
جی‌دی‌پی (PPP)2017 تخمینی
• جمعی
$186.715 billion[۵]
• آدام‌باشی
$4,578[۵]
جی‌دی‌پی (nominal)2017 تخمینی
• جمعی
$115.874 billion[۵]
• آدام‌باشی
$2,841[۵]
جینی (2009)35.3[۶]
اورتا
اچ‌دی‌آی (2015)Increase 0.490[۷]
آشاغی · 165th
پول واحیدیSudanese pound (SDG)
چاغ بؤلگه‌سیUTC+2 (CAT)
تاریخ فورمتیdd/mm/yyyy
سوروجولوک طرفیright
تیلفون کودو+249
ایزو ۳۱۶۶ کودوSD
اینترنت ال‌تی‌دی.sd, سودان.
سودان بایراغی
سودان نقشه‌سی

سودان جومهوریتی آفریقانین شومال شرقینده یئرلشن بیر اؤلکه‌دیر و اونون پایتختی خرطوم شهریدیر. سودانین ۳۰ میلیون ۸۹۴ مین نفر جمعیتی واردیر و اونون پول واحیدی سودان پوندودور. بۇ اؤلکه‌نین خالقی‌نین یوزده ۹۷ سیندن چوخو موسلماندیرلار.[۸] ۲۰۰۵-نجی ایلدن قاباق عرب دیلی سودانین تکجه دیلیدی؛[۹] آما بۇ ایلدن سوْنرا عرب و اینگیلیس دیلی ایکیسی بیرلیکده بۇ اؤلکه‌نین رسمی دیللری اوْلدولار.[۱]

ایندیلیکده سودان آفریقانین اوچونجو و عرب دونیاسی‌نین ایکینجی بؤیوک اؤلکه‌سیدیر. بۇ اؤلکه آفریقانین و عرب دونیاسی‌نین ان بؤیوک اؤلکه‌سیدی؛ آما ۲۰۱۱-نجی ایلده جنوبی سودان بیر سسوئرمه نتیجه‌سینده بۇ اؤلکه‌دن آیریلدی.

بو اؤلکه‌نین آدی عربجه اوْلان «بلاد السودان» عیبارتیندن آلینیب کی «قره‌لر یوردو» معناسیندادیر. سودان ۱۹۵۶-نجی ایلده اؤز موستقیللیگینی اینگیلیستاندن اله گتیردی. بۇ اؤلکه موستقیللیگیندن سوْنرا همیشه ناآراملیق و داخیلی ساواشا شاهید اوْلوب و تکجه ۱۹۷۲-نجی و ۱۹۸۳-نجی ایللر آراسیندا آرام فضایا مالیک اوْلوبدور.[۱۰] سودانین نیظامی اسلام شریعتی اساسیندا قویولوبدور. بۇ اؤلکه ایکی داخیلی ساواش و دارفور ساواشینی تجروبه ائدیب و قوومی تمیزله‌مه و برده‌دارلیغلا درگیردیر.[۱۱]

ایداری فیساد شاخیصلرینده سودان دونیانین ان فاسید اؤلکه‌لریندن بیری –ایداری فیساد و ایختیلاس میزانی نظریندن– ذیکر اوْلونوبدور.[۱۲] دونیا آجلیغی شاخیصی اساسیندادا سودان دونیانین بئشینجی آجلیغی گئنیش اوْلان اؤلکه‌سیدیر و بیر خطرلی وضعیتده‌دیر.[۱۳]

منبعلر[دَییشدیر]

  1. ^ ۱٫۰ ۱٫۱ "2005 constitution in English" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2013-05-30. Retrieved 31 May 2013.
  2. ^ Rayah, Mubarak B. (1978). Sudan civilization. Democratic Republic of the Sudan, Ministry of Culture and Information. p. 64.
  3. ^ "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved 10 September 2017.
  4. ^ "Discontent over Sudan census". News24. Cape Town. Agence France-Presse. 21 May 2009. Retrieved 8 July 2011.
  5. ^ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ "Sudan". International Monetary Fund.
  6. ^ "Gini Index". World Bank. Retrieved 2 March 2011.
  7. ^ "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Retrieved 21 March 2017.
  8. ^ "Sudan Overview". UNDP Sudan. Archived from the original on 2012-06-05. Retrieved 20 June 2012.
  9. ^ Leclerc, Jacques. "L'aménagement linguistique dans le monde, "Soudan"" (in French). Trésor de la langue française au Québec. Archived from the original on 2012-10-23. Retrieved 31 May 2013.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  10. ^ موطالیعاتی و تحقیقاتی آفران موؤسیسه‌سی
  11. ^ 2009 U.S Dept of State Human Rights Report: Sudan
  12. ^ Corruption Perceptions Index 2013. Full table and rankings Archived 2013-12-03 at Archive.is. Transparency International. Retrieved: 4 December 2013.
  13. ^ Welthungerhilfe, IFPRI, and Concern Worldwide: 2013 Global Hunger Index - The challenge of hunger: Building Resilience to Achieve Food and Nutrition Security. Bonn, Washington D. C., Dublin. October 2013.