سودان

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
(سودان-دن يوْل‌لاندیریلمیش)
یوْللاندیرما صفحه‌سی

مسیزپرین دَییشیب:

Republic of the Sudan
جمهورية السودان
Jumhūriyyat as-Sūdān
  (عربجه )
بایراق Emblem
ملی مارش: النصر لنا (عربجه )
"An-Naṣr lanā"
"Victory is ours"
ملی شعار: 
Sudan in dark green, disputed regions in light green.
Sudan in dark green, disputed regions in light green.
پایتخت
و بویوک شهری
خرطوم
رسمی دیل‌(لر)
دین Islam
ملیت Sudanese
حکومت Dominant-party فدرال حوکومت semi-presidential republic
 -  President Omar al-Bashir
 -  Prime Minister Bakri Hassan Saleh
 -  First Vice President Bakri Hassan Saleh
 -  Second Vice President Hassabu Mohamed Abdalrahman
قانون‌قوْیان National Legislature
 -  Upper house Council of States
 -  Lower house National Assembly
Formation
 -  Nubian kingdoms 3500 BC 
 -  سنار سولطانلیغی 1504[۲] 
 -  Unified with Egypt 1820 
 -  Anglo-Egyptian Sudan 1899 
 -  Independence (from the بؤیوک بریتانیا and میصر) 1 January 1956 
 -  Current constitution 9 January 2005 
 -  Secession of جنوبی سودان 9 July 2011 
مساحت
 -  بوتون ۱٬۸۸۶٬۰۶۸ کیلومتر موربع (15th)
۷۲۸٬۲۱۵ sq mi
جمعیت
 -  شابلون:UN Population تخمین شابلون:UN Populationشابلون:UN Population (35th)
 -  2008 census 30,894,000 (disputed) [۳]
 -  تراکم 21.3/کیلومتر مربع
۵۵٫۳/sq mi
GDP (PPP) 2017 estimate
 -  Total $186.715 billion[۴]
 -  Per capita $4,578[۴]
GDP (nominal) 2017 estimate
 -  Total $115.874 billion[۴]
 -  Per capita $2,841[۴]
Gini (2009) 35.3[۵]
medium
HDI (2015) افزایش 0.490[۶]
low ·165th
پول بیریمی Sudanese pound (SDG)
چاغ بؤلگه‌سی CAT (UTC+2)
ایل‌سایار دوروشوغو dd/mm/yyyy
سۇروش آخیشی right
تلفوْن کوْدو +249
ISO 3166 code SD
اینترنت اتکی .sd, سودان.
سودان بایراغی
سودان نقشه‌سی

سودان جومهوریتی آفریقانین شومال شرقینده یئرلشن بیر اؤلکه‌دیر و اونون پایتختی خرطوم شهریدیر. سودانین ۳۰ میلیون ۸۹۴ مین نفر جمعیتی واردیر و اونون پول واحیدی سودان پوندودور. بۇ اؤلکه‌نین خالقی‌نین یوزده ۹۷ سیندن چوخو موسلماندیرلار.[۷] ۲۰۰۵-نجی ایلدن قاباق عرب دیلی سودانین تکجه دیلیدی؛[۸] آما بۇ ایلدن سوْنرا عرب و اینگیلیس دیلی ایکیسی بیرلیکده بۇ اؤلکه‌نین رسمی دیللری اوْلدولار.[۱]

ایندیلیکده سودان آفریقانین اوچونجو و عرب دونیاسی‌نین ایکینجی بؤیوک اؤلکه‌سیدیر. بۇ اؤلکه آفریقانین و عرب دونیاسی‌نین ان بؤیوک اؤلکه‌سیدی؛ آما ۲۰۱۱-نجی ایلده جنوبی سودان بیر سسوئرمه نتیجه‌سینده بۇ اؤلکه‌دن آیریلدی.

بو اؤلکه‌نین آدی عربجه اوْلان «بلاد السودان» عیبارتیندن آلینیب کی «قره‌لر یوردو» معناسیندادیر. سودان ۱۹۵۶-نجی ایلده اؤز موستقیللیگینی اینگیلیستاندن اله گتیردی. بۇ اؤلکه موستقیللیگیندن سوْنرا همیشه ناآراملیق و داخیلی ساواشا شاهید اوْلوب و تکجه ۱۹۷۲-نجی و ۱۹۸۳-نجی ایللر آراسیندا آرام فضایا مالیک اوْلوبدور.[۹] سودانین نیظامی اسلام شریعتی اساسیندا قویولوبدور. بۇ اؤلکه ایکی داخیلی ساواش و دارفور ساواشینی تجروبه ائدیب و قوومی تمیزله‌مه و برده‌دارلیغلا درگیردیر.[۱۰]

ایداری فیساد شاخیصلرینده سودان دونیانین ان فاسید اؤلکه‌لریندن بیری –ایداری فیساد و ایختیلاس میزانی نظریندن– ذیکر اوْلونوبدور.[۱۱] دونیا آجلیغی شاخیصی اساسیندادا سودان دونیانین بئشینجی آجلیغی گئنیش اوْلان اؤلکه‌سیدیر و بیر خطرلی وضعیتده‌دیر.[۱۲]

منبعلر[دَییشدیر]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ 2005 constitution in English. یوْخلانیلیب31 May 2013.
  2. Rayah, Mubarak B. (1978). Sudan civilization. Democratic Republic of the Sudan, Ministry of Culture and Information, 64.
  3. "Discontent over Sudan census". News24. Agence France-Presse. Cape Town. 21 May 2009. http://www.news24.com/World/News/Discontent-over-Sudan-census-20090521. Retrieved 8 July 2011.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ Sudan. International Monetary Fund.
  5. Gini Index. World Bank. یوْخلانیلیب2 March 2011.
  6. 2016 Human Development Report. United Nations Development Programme (2016). یوْخلانیلیب21 March 2017.
  7. Sudan Overview. UNDP Sudan. یوْخلانیلیب20 June 2012.
  8. Leclerc, Jacques. L'aménagement linguistique dans le monde, "Soudan" (French). Trésor de la langue française au Québec. یوْخلانیلیب31 May 2013.
  9. موطالیعاتی و تحقیقاتی آفران موؤسیسه‌سی
  10. 2009 U.S Dept of State Human Rights Report: Sudan
  11. Corruption Perceptions Index 2013. Full table and rankings. Transparency International. Retrieved: 4 December 2013.
  12. Welthungerhilfe, IFPRI, and Concern Worldwide: 2013 Global Hunger Index - The challenge of hunger: Building Resilience to Achieve Food and Nutrition Security. Bonn, Washington D. C., Dublin. October 2013.