تسونامی

ویکی‌پدیا، آچیق بیلیک‌لیک‌دن
دنیزآلتینداکی تیترَمَلر، اوقیانوس اوزونده دالغالاری یارادیر و بو دالغالار ساحیله یئتیشنده ، درینلیگین آزالماسینا گؤره، اوست‌اوسته توپلانیب هوندور دالغالار یارادیرلار

تسونامی یوخسا سونامی (اینگیلیسجهTsunami، ژاپونجا. 津波 ) اوقیانوسدا زلزله (یئر تیترَمه سی) سونوجوندا یارانان سو دالغاسی‌دیر. زلزله‌نین گوجون‌دن آسیلی اولاراق سونامی دالغاسینین بؤیوکلوگو آرتیر و قورودا یاشایان اینسانلارین یاشاییشینا تهلوکه‌لی اولور. ایندونزیده 2004-جو ایلده هیند اوقیانوسوندا باش وئرن زلزله نتیجه‌سینده بؤیوک دالغالار یارانیب چوخلو اینسان‌لاری هلاک ائتمیش‌دیر. 

سونامی سؤزجوگونون آنلامی[دَییشدیر]

2011 ایلینده بؤیوک اوقیانوسو آلتیندا 9 ریشترلیک توهوکو زلزله سیندن سونراکی تسونامی ژاپونون قوزئی دوغو ساحیلنده کی سندای تیکینتیلری آلتوست ائتدی

"تسونامی" سؤزو ژاپون دیلینده لیمان(بندر) دالغاسی آنلامیندادیر.

سونامی‌نین یارانماق نَدنی[دَییشدیر]

تسونامی بیر دالغادان عیبارت اولمور، بیر نئچه دالغالار آردیجیللیغی‌دیر. بؤیوک تسونامی ده بو دالغا آردیجیللیغی بیر ساعات‌دان چوخ داوام ائده بیلر و بو دالغالارین شیددتی و بؤیوکلوگونون گئتدیکجه آزالاجاغینا ضمانت وئریلمیر. تسونامی‌نین باش وئرمه سببی دنیزآلتیندا گرچکلَشن زلزله‌لردیر. تسونامی‌نین شیددتی اونون نه قدر درینلیکده باش وئرمه‌سیندن آسیلی‌دیر.

سو اوزونده دال قاباغا اوینایان دالغالار بیر اوینار گؤرونتوده. چوخ بؤیوک چاتیشمازلیغی چوخ بؤیوک بیر دالغانین گلیشی خبر وئره بیلر.

تسونامیلرین یوزدَه 80ـی بؤیوک اوقیانوسوندا باش وئریر. دنیزآلتینداکی زلزله‌لرین تسونامییه گتیریب چیخارماغی تئوری سینی بیرینجی دؤنه یونان تاریخچی‌سی تیوسیدیدس، طرفیندن کشف ائدیلیب. 

وولکانیک پارتلاییشلار، بؤیوک سوروشمه‌لر، دنیزآلتینداکی نوکلییر پارتلاییش‌لاری و تروپیک (ایستیوا) قاسیرغالار دا تسونامی مئیدانا گلمه‌سینه سبب اولا بیلر. میانمار 2008-جی ایلده باش وئرمیش تسونامی بؤیوک داغینتی‌لارا سبب اولموش و 200 مینه یاخین اینسان یاشامینی ایتیرمیشدی.

اوقیانوسدا تسونامی دالغالارینین یوکسک‌لیگی بیر متر قدردیر، دالغا اوزونلوغو، یعنی ایکی دالغا آراسینداکی اوزاقلیق 40 متره قدردیر. دالغالارین سورعتی ایسه ساعتتدا 800 کیلومتردیر. 

تسونامی اوقیانوسون دایاز بؤلگه‌لرینه چاتدیقجا، دالغا اوزون‌لوغو دارالار و یوکسک‌لیگی آرتار، سورعتی ایسه آزالاراق ساعتدا 80 کیلومتره دوشر.

تسونامینی قاباقدان تخمین ائتمک اولماز. ساحیلدَکی سولار بیردن چکیلسه، بیر نئچه دقیقه اول‌دن اویاری وئرمک مومکون‌دور.

اوچ بؤیوتلو فورماتیندا تسونامی

2004-جو ایلده هیند اوقیانوسوندا باش وئرن تسونامیده یوخاری‌داکی بیلگیلری ایستیفاده ائدن 10 یاشینداکی اینگیلیسلی تیللی اسمیت، یوزه یاخین آدامین حیاتینی قورتارمیشدیر(نیجات وئرمیشدیر). ساحیل سولارین گئری چکیلمه‌سی‌نین تسونامی گؤستریجی‌سی اولا بیلَجگینی اؤیرنَن اسمیته، عاییله‌سی و اطرافینداکی‌لارین خلاص اولماسینی تامین ائتمیشدیر. تیللی اسمیته، داها سونرا ب.م.ت-ده بو قونو ایله ایلیشکیلی چیخیش ائتمیش‌دیر.

دنیز قیراغیندا تسونامی خطری اویاریسی

قایناقلار[دَییشدیر]

لاتین الیفباسیندا آذربایجان تورکجه‌سی ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tsunami»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور. (۲۰۱۶ ‏ژانویه سی نین ۱۷جی گونو تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).